Proces in Turkije Het maandag begonnen megaproces tegen Ekrem Imamoglu, de burgemeester van Istanbul, gaat jaren duren. Als hij schuldig wordt bevonden, kan hij een celstraf van meer dan tweeduizend jaar krijgen. Volgens Imamoglu zelf en verschillende mensenrechtenorganisaties is het proces politiek gemotiveerd.
De burgemeester van Istanbul, Ekrem Imamoglu, in 2022
Ekrem Imamoglu, de burgemeester van Istanbul, werd maandagochtend volgens Turkse rechtbankverslaggevers onder luid gejuich in de rechtszaal ontvangen. Imamoglu staat samen met meer dan vierhonderd medeverdachten terecht omdat hij ervan wordt beschuldigd leiding te hebben gegeven aan een „criminele organisatie” die uit was op zelfverrijking via fraude en corruptie. De aanklacht telt bijna vierduizend pagina’s en omvat 142 afzonderlijke beschuldigingen. Als hij schuldig wordt bevonden, kan de straf oplopen tot meer dan tweeduizend jaar cel. Het wordt mede daarom gezien als een van de grootste rechtszaken uit de Turkse geschiedenis.
Sinds 2024 loopt er een omvangrijk justitieel onderzoek naar vermeende corruptie binnen de gemeente Istanbul. Volgens de aanklagers was er rond het stadsbestuur een netwerk actief dat via manipulatie van aanbestedingen, omkoping en fraude geld uit gemeentelijke contracten wegsluisde. Sindsdien voerde de politie arrestatiegolven uit binnen het gemeentelijk apparaat.
In maart vorig jaar werd burgemeester Imamoglu, samen met enkele naaste medewerkers, gearresteerd. Volgens aanklagers heeft de criminele organisatie onder zijn leiding via gemeentelijke projecten naar schatting 160 miljard Turkse lira (ongeveer 3 miljard euro) aan publieke middelen onttrokken. Imamoglu ontkent alle beschuldigingen en noemt de zaak politiek gemotiveerd. Na zijn arrestatie waren er dagenlang massale protesten in verschillende steden.
Het proces hangt nauw samen met de opkomst van Imamoglu als populair oppositiepoliticus in Turkije. In 2019 won hij tot ieders verrassing nipt de burgemeestersverkiezingen in Istanbul namens de Republikeinse Volkspartij (CHP). Istanbul, het culturele en economische hart van Turkije, gold lange tijd als machtsbasis van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan en zijn AK-partij. Toen Erdogan een hertelling eiste en de verkiezingen opnieuw werden georganiseerd, won Imamoglu met een ruime voorsprong van meer dan 800.000 stemmen. Die dubbele overwinning maakte hem in één klap tot een van de belangrijkste tegenstanders van Erdogan.
Een vrouw met een protestbord bij de arrestatie van Ekrem Imamoglu vorig jaar.
Sindsdien werd Imamoglu steeds vaker genoemd als presidentskandidaat van de oppositie. Kort nadat hij in 2024 opnieuw werd gekozen als burgemeester van Istanbul bij lokale verkiezingen, maakte de CHP bekend dat Imamoglu presidentskandidaat zou worden voor de verkiezingen die in 2028 gepland zijn. Erdogan liet op zijn beurt weten interesse te hebben om door te gaan, ook al heeft hij er al drie termijnen opzitten. Tegen die achtergrond kreeg de strafzaak tegen Imamoglu een sterke politieke lading.
Mensenrechtenorganisaties Human Rights Watch en Amnesty International vrezen dat het proces niet eerlijk zal verlopen. Human Rights Watch noemde de zaak tegen Imamoglu een „politiek gemotiveerde massavervolging” en stelde dat het proces volgt op een lange periode waarin het strafrechtelijk apparaat tegen Imamoglu’s partij is ingezet.
Opmerkelijk is dat de aanklacht werd opgesteld in de periode dat de huidige minister van Justitie, Akin Gürlek, openbaar aanklager van Istanbul was. De pas tot minister benoemde Gürlek zei dat hij deze taak zonder vooringenomenheid en zonder rekening te houden met de positie van de burgemeester heeft uitgevoerd. „Ik heb simpelweg mijn plicht gedaan als officier van justitie. Mijn geweten is zuiver,” zei hij vrijdag tegen journalisten. Volgens Human Rights Watch laat Gürleks positie zien hoe politiek en rechtsgang in Turkije met elkaar verweven zijn.
Erdogan zei vorig jaar na de arrestatie van Imamoglu dat justitie een corrupt netwerk had blootgelegd „waarvan de tentakels zich als een octopus vanuit Istanbul over het land en daarbuiten uitstrekken”.
Ook de berichtgeving over de zaak laat zien hoe politiek beladen het proces is. Terwijl oppositiegezinde zenders met live-uitzendingen bij de rechtbank het proces volgen, krijgt de zaak op regeringsgezinde kanalen nauwelijks aandacht.
Tijdens de zitting maandag werd het proces kort stilgelegd nadat Imamoglu in discussie raakte met de rechters omdat hij het woord niet kreeg. Een uitspraak wordt voorlopig niet verwacht. Volgens waarnemers kan het proces nog jaren duren.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag