Zap In de documentaire ‘Generatie Bhagwan’ keert regisseur Maroesja Perizonius terug naar toenmalige leden van de Bhagwanbeweging om hen te confronteren met kindermisbruik onder de ‘sannyasins’, een onderbelicht aspect van de vele wantoestanden die al bekend zijn uit de Bhagwancommunes.
Maroesja Perizonius groeide met haar moeder op in een Bhagwancommune.
Sommigen mogen dan vastzitten in Dubai, door gedoe met oorlog, maar er is gelukkig ook een nieuw spelprogramma met BN’ers. In The Box, dat zondag zijn debuut beleefde bij RTL4, komen twaalf presentatrices, actrices en artiesten „op een voor hun onbekende plek in Nederland” tevoorschijn „uit een gele doos”. Een gele doos. Ja, natuurlijk. Daarna moeten ze, aldus de aankondiging, onder leiding van Beau van Ervan Dorens „zelf ontdekken wat er van ze wordt verwacht”.
Zal ik dat dan maar verklappen? Ik verwacht zelf eigenlijk maar één ding van BN’ers: dat ze eindelijk eens hun biezen pakken op televisie. Stap toch uit die afgetrapte tredmolen van zogenaamd volksvertier en ga aan het werk, net als wij Gewone Nederlanders (GN’ers).
Niet verder zeuren hier, want ik heb dus niet gekeken – eerste stap om cold turkey af te kicken van deze nieuwe generatie BN’ers. Mijn aandacht werd bovendien afgeleid omdat op bijna hetzelfde tijdstip Gewone Nederlanders de prooi werden van de Postcode Loterij. In Miljoenenjacht (SBS6) moeten ze zoeken naar het hoogste bedrag in een reeks te openen koffers. Thuis mag je ook meedoen, als je bij de Postcodefamilie hoort tenminste. „Het mooiste”, schrijft de Loterij zelf, is dat „alle deelnemers met de winnende postcode in de prijzen vallen!” Hebzucht in tandem met fear of missing out – het blijft een gouden formule.
Nog meer sektarische ellende zondag, van een heel ander en veel zwaarder kaliber. In de documentaire Generatie Bhagwan (NPO) keerde regisseur Maroesja Perizonius terug naar toenmalige leden van de Bhagwanbeweging om hen te confronteren met kindermisbruik onder de sannyasins, een onderbelicht aspect van de vele wantoestanden die al bekend zijn uit de Bhagwancommunes.
Perizonius (54) groeide op in zo’n commune met haar moeder, een volgeling van Bhagwan Shree Rajneesh (1931-1990). Als dertienjarige werd ze er meermaals misbruikt. Over die periode maakte ze eerder al de documentaire Communekind (2004), ook schreef ze het autobiografische De droom van mijn moeder: het verhaal van een communekind (2006). Aanleiding voor een vervolg was de geruchtmakende Netflixserie Wild wild country (2018), die veel blootlegde over de Bhagwanbeweging maar vrijwel niets over het lot van de kinderen.
De nieuwe productie is schokkend en diep triest. In Generatie Bhagwan onthult Perizonius in traag tempo dat in de communes vol blije zang en dans kinderen tot de seksuele buit behoorden. Tongzoenen, betasten, grooming en verkrachting met medeweten van ouders, sterilisatie onder druk – de lijst is deprimerend lang. Alles uiteraard onder het mom van antiburgerlijke bevrijding. Vrije seks gold als fijn en goed voor iedereen, in deze vermeend egoloze spirituele sferen. Twee getuigen die Perizonius voor de camera wist te krijgen maken gewag van louche, Epsteinachtige privésessies met de Indiase leermeester zelf.
Pijnlijk zijn ook de schijnbewegingen van enkele daders-op-leeftijd die ze opspoorde. Spijt wijkt al snel voor smoesjes: over de tijdgeest, over verleidelijke meisjes en over handtastelijkheden die „technisch” misschien neerkwamen op misbruik maar „energetisch gezien” echt anders lagen. De nog bestaande organisatie van wijlen Osho, zoals de Bhagwan zich ging noemen, houdt zich van de domme.
Kindermisbruik vindt vaak thuis in gezinnen, dat weten we. Maar dus ook in die grote ‘gezinnen’ die extatisch samenklonteren rond zogenaamd verlichte geesten. Om de jaren zeventig waarin Bhagwan een magneet werd voor zinzoekers, hangt nog steeds het homo ludens-aura van hippe vrijzinnigheid; maar de seksuele revolutie betekende vooral een open jachtseizoen voor mannen. Dat ook kinderen de tol betaalden wordt schrijnend duidelijk uit documentaires als deze.
De golf brak toen in de VS en elders in de jaren tachtig morele paniek uitbrak over ‘satanisch’ kindermisbruik – de Nederlandse versie vond plaats in 1987 in Oude Pekela, waar kinderen zouden zijn misbruikt door mysterieuze clowns. Nooit bewezen, maar net als in complottheorieën zat er een symbolische boodschap in de paniek: de blijde boodschap van vrije seks voor alle leeftijden was een duistere.
Bhagwan Shree Rajneesh, toch ook een soort boze clown, ontsprong vooralsnog de dans. Nu niet meer.