Dagenlang hield Israël alle grensovergangen met Gaza gesloten vanwege de oorlog tegen Iran. Inmiddels worden goederen bij één grensovergang weer mondjesmaat doorgelaten, maar de voedselprijzen zijn enorm gestegen en de angst voor een nieuwe hongersnood zit diep.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Seham Bahjat Tantesh en Amjed Tantesh doen verslag vanuit Gaza.
Yousef Jardat haalt een doekje over zijn tomaten. Er valt weinig te kiezen in zijn kraampje met groenten en fruit langs de kustweg in Deir al-Balah. Maar Jardat (27) is allang blij dat hij weer iets te verkopen heeft. Vier dagen lang kwam er helemaal niets de Gazastrook binnen, nadat Israël had besloten alle grensovergangen te sluiten vanwege de nieuwe ‘veiligheidssituatie’.
‘Toen het nieuws over de oorlog in Iran ons bereikte, brak er meteen paniek uit’, vertelt Jardat, die met zijn familie uit Beit Hanoun in het noorden van Gaza is gevlucht. ‘Iedereen die geld had, rende naar de winkel om eten in te slaan.’ Al snel had hij geen waren meer en ook naburige winkels en markten raakten leeg. Volgens Jardat hielden sommige verkopers hun voorraden bewust achter om later te kunnen profiteren van de schaarste.
Het gevolg: binnen enkele uren tijd gingen de voedselprijzen meermaals over de kop. ‘Toch probeerde ik wat te kopen voor mijn familie. Ik zag geen andere keuze’, zegt Yahya al-Kurdi (29), een stukje verderop. Hij kon alleen nog wat blikken bonen en wat andere houdbare spullen krijgen. ‘Het was net zo erg als ik vreesde. Op dat moment realiseerde ik me dat ik niet genoeg kon kopen om mijn familie te voeden.’
‘Ik raakte in paniek’, zegt al-Kurdi, die met zijn vrouw en twee kinderen in een tent bij Deir al-Balah leeft. ‘Terugkeer naar de hongersnood is mijn grootste angst, misschien wel groter dan terugkeer naar de oorlog zelf.’ De herinneringen aan de hongersnood van de zomer van 2025 zijn in Gaza nooit ver weg. Toen hield Israël maandenlang alle grensovergangen gesloten en overleden honderden verzwakte mensen en kinderen aan ondervoeding.
‘Dat waren de ergste tijden. Ik hoop dat ik nooit meer hoef toe te kijken hoe mijn kinderen verhongeren, terwijl ik ze niets kan geven’, zegt Najiba Al-Masra, zittend voor haar tent, omringd door zeven in vodden geklede kinderen. De 35-jarige vrouw verloor haar man tijdens de hongersnood. Zachtjes huilend vertelt ze dat hij naar een voedselkonvooi in het noorden van Gaza ging en nooit meer terugkeerde.
Het nieuws van de gesloten grenzen ging grotendeels langs Al-Masra heen. ‘Ik besteedde er niet veel aandacht aan. We weten niet beter dan dat er oorlog is’, zegt ze. ‘Toen mijn broer belde en vertelde hoe erg de prijzen waren gestegen, schrok ik wel. Maar ik kon toch niets doen.’ Hamsteren is voor haar geen optie. Haar familie is volledig afhankelijk van voedselhulp, hoewel het weinig is voor zo’n groot gezin. ‘Ik hoopte dat er met de ramadan meer hulp zou komen.’
Dinsdag heropende Israël de grensovergang Kerem Shalom in het zuidoosten van Gaza voor de ‘geleidelijke binnenkomst van hulp’, maar de andere overgangen blijven tot nader order gesloten. Op die eerste dag staken volgens persbureaus iets meer dan honderd vrachtwagens de grens over. Hulporganisaties moeten hun dieselgebruik verder rantsoeneren. De VN-organisatie voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen UNRWA heeft zelfs een gaarkeuken in Khan Younis moeten sluiten.
Door de afgeknepen voedselhulp, in combinatie met de onvoorspelbare situatie in de regio, blijven de prijzen hoog. Winkeleigenaar Jardat vertelt dat hij tien shekel voor een kilo uien moest betalen, terwijl die vorige week nog twee shekel kostte. De gevolgen zijn enorm, omdat steeds minder mensen nog spaargeld of een inkomen hebben. Al voordat Israël Iran aanviel, waarschuwde het Wereldvoedselprogramma dat een op de vijf gezinnen in Gaza uit geldgebrek maar één maaltijd per dag eet.
Naast zijn tent runt Al-Kurdi samen met zijn vrouw een winkeltje met snacks, chocola en cola. Af en toe komt er een kindje binnen om een snoepje te kopen. Dergelijke producten zijn makkelijker te krijgen. Voedzame producten als groenten, vlees en vis zijn sinds de ingang van de wapenstilstand afgelopen oktober altijd schaars gebleven. ‘Sinds de oorlog in Iran zijn er ook grote tekorten aan basisproducten als rijst, olie en bloem’, zegt Al-Kurdi. ‘Die prijzen zijn het ergst gestegen, net als die van babymelk en luiers.’
De prijzen worden verder opgestuwd door een snel groeiend tekort aan contant geld. Pinautomaten zijn kapot of leeg en oude briefjes papiergeld zijn gescheurd of hangen van ellende aan elkaar. ‘Ik heb nog 200 shekels in cash, maar niemand wil het aannemen omdat de briefjes zo versleten zijn’, zegt Najiba al-Masra. Het enige alternatief is betalen per overboeking, waarvoor winkeliers veel hogere prijzen vragen. Het kwakkelende internet vormt een extra uitdaging.
Mohammad Abu Ishaq (50) krijgt een klein pensioen van de Palestijnse Autoriteit, maar ook hij heeft moeite zijn vijf kinderen te voeden. ‘Toen ik terugkwam van de markt, kon ik iedereen een halve appel geven’, zegt hij. ‘In de ochtend eten we vaak wat gehakte tomaat en een handje kikkererwten. Als we het vasten breken in de avond, eten we wat we van de gaarkeuken kunnen krijgen. Vaak rijst of een bonenstoof.’
De eerste bijeenkomst van de Vredesraad van de Amerikaanse president Donald Trump en de eerste plannen van het Palestijns technocratisch comité voor Gaza brachten voorzichtige hoop dat er iets aan de humanitaire situatie zou veranderen, maar nu ligt alles weer stil. Trump heeft zijn handen vol aan de oorlog tegen Iran en ook de rest van de internationale gemeenschap is afgeleid. De situatie is zelfs weer erger geworden.
‘Ik heb het gevoel dat we in een doolhof leven’, zegt Abu Ishaq, die in een overvol en vuil tentenkamp nabij de kust leeft. ‘We weten nooit wat er gaat gebeuren of wat ons de komende dagen te wachten staat.’ Hij denkt nauwelijks meer na over de toekomst, die hij als verloren beschouwt. ‘Ik heb hard gewerkt voor de toekomst van mijn kinderen, maar mijn spaargeld is opgegaan en ze gaan al jaren niet meer naar school.’
Veel mensen vrezen dat Israël met succes de aandacht weet af te leiden van de situatie in Gaza. Maar niet iedereen ziet dat zo. ‘Ondanks de nieuwe oorlog geloof ik niet dat de wereld Gaza zal vergeten. Gaza zal altijd in de harten van mensen blijven voortleven ’, zegt Abu Ishaq. ‘Israël zal daar niet in slagen’, zegt ook Yousef Jardat. ‘De hele wereld kan duidelijk zien wat hier gebeurt.’
Dit verhaal werd geschreven met Seham Bahjat Tantesh, die in Gaza – waar door Israël geen journalisten worden toegelaten – in opdracht van de Volkskrant getuigenissen en waarnemingen verzamelt. Amjed Tantesh maakte de foto’s.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant