Militairen uit Nederland en dertien andere NAVO-lidstaten beginnen maandag aan de oefening Cold Response. Die was maanden geleden al gepland, maar de timing komt goed uit voor de NAVO. In tijden van politieke spanningen moet het bondgenootschap eenheid uitstralen.
Dit jaar valt Cold Response voor het eerst onder de nieuwe NAVO-activiteit Arctic Sentry, die twee maanden geleden in het leven werd geroepen tijdens de Groenlandcrisis. De Amerikaanse president Donald Trump dreigde het autonome Deense eiland in te nemen. De crisis werd bezworen in het Zwitserse Davos, waar Trump met onder anderen NAVO-chef Mark Rutte om tafel zat.
Deze NAVO-oefening moet laten zien dat er nog altijd sprake is van een hecht bondgenootschap, zegt Anna van Zoest. Zij is de directeur van de Atlantische Commissie en gespecialiseerd in onder meer de NAVO. Naast letterlijk oefenen voor een crisissituatie geldt ook afschrikking als belangrijk onderdeel. "Je laat daarmee aan tegenstanders zien: kijk eens wat wij kunnen met elkaar", zegt Van Zoest.
De voorbereidingen voor zo'n oefening beginnen vaak al maanden, zo niet jaren van tevoren. Zo is ook de oefening Cold Response niet zomaar uit de grond gestampt. Maar door de opgelopen spanningen binnen de NAVO krijgt de missie een "nieuw politiek sausje", zegt oud-commandant Mart de Kruif.
Ook Van Zoest ziet dat Cold Response nu "in een ander licht staat" dan twee jaar geleden. De oefening vindt plaatst in een gebied dat steeds belangrijker wordt op het wereldtoneel. Door het smeltende poolijs ontstaan nieuwe vaarroutes en worden grondstoffen toegankelijk. Redenen waardoor president Trump zijn oog liet vallen op Groenland.
"De NAVO kan zo laten zien dat er aandacht is voor de belangen van de VS in het hoge noorden", zegt Van Zoest. Ook staat deze missie in het teken van het afschrikken van Rusland en China, die volgens de VS een belangrijke bedreiging vormen in het gebied. "Deze oefening als onderdeel van meer NAVO-activiteiten is eigenlijk het antwoord op die Amerikaanse dreiging rond Groenland."
Naast de onenigheid die is ontstaan door de Amerikaanse dreiging bij Groenland legt ook de oorlog in het Midden-Oosten scheurtjes bloot in de eenheid van het bondgenootschap. Zo zijn er landen die zich pal achter de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran scharen. Maar een land als Spanje zet zich er openlijk tegen af, zoals onderstaande video uitlegt. Ook uitte Trump meermaals kritiek op de houding van de Britse premier Keir Starmer.
"Het is daardoor nog belangrijker voor de NAVO om eenheid te laten zien en dat alle bondgenoten samen kunnen optrekken", zegt Van Zoest. "Juist op een moment dat er zorgen zijn over verdeeldheid binnen het bondgenootschap."
Wel is het belangrijk om onderscheid te maken tussen de onenigheid op militair en politiek gebied. Militair gezien is er juist eenheid binnen de NAVO, benadrukt De Kruif. "Als je die eenheid zou moeten versterken met oefeningen, ben je al te laat. De NAVO is op militair gebied nooit gestopt met de samenwerking met de VS."
Toch is politieke eenheid net zo belangrijk, zegt zowel De Kruif als Van Zoest. "De afspraak dat bondgenoten voor elkaar in de bres springen bij een aanval, vastgelegd in aritkel 5 van het NAVO-verdrag, is dé manier om agressie van buiten af te schrikken", zegt Van Zoest. "Tegelijkertijd is die afspraak alleen geloofwaardig als de NAVO een sterk en verenigd front vormt."
"Dat werkt ook heel psychologisch. Om een aanval te ontmoedigen, moet de NAVO laten zien dat ze een sterk front vormt." Het is nog maar de vraag of deze oefening in het noorden daar genoeg voor is, stelt Van Zoest. Maar het is duidelijk dat het een belangrijke kans is voor de NAVO "om een boodschap van verbondenheid uit te stralen".
Source: Nu.nl algemeen