Een lawine aan groteske aanklachten is uitgestort over Ekrem Imamoglu, burgemeester van Istanbul en gedoodverfd tegenkandidaat van de Turkse president Erdogan. Maandag begint zijn strafzaak.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
In Istanbul begint maandag het proces dat, als het aan de Turkse regering ligt, moet garanderen dat Recep Tayyip Erdogan in 2028 zal worden herkozen als president van Turkije. In de beklaagdenbank staat zijn gedoodverfde tegenkandidaat, Istanbuls burgemeester Ekrem Imamoglu. Als hij op alle punten schuldig wordt verklaard, kan hij een gevangenisstraf krijgen van 1.929 jaar.
Met het proces tegen Imamoglu dreigt Turkije een bedenkelijke grens te overschrijden: dat van een ‘illiberale democratie’, waarin de machtsvraag ondanks alle beperkingen uiteindelijk via de stembus wordt beantwoord, naar een autocratisch systeem naar Russische snit, waarin de zittende macht zich met juridische, politieke en repressieve middelen verzekert van herverkiezing.
‘Het is moeilijk om niet tot de conclusie te komen dat de aanklagers proberen Imamoglu uit de politiek te verwijderen’, aldus Human Rights Watch (HRW) in een analyse van de aanklacht en de voorgeschiedenis van het proces. De mensenrechtenorganisatie heeft het over ondermijning van de democratie en ‘misbruik van het strafrechtelijk systeem’ tegen de burgemeester en zijn partij CHP, de belangrijkste oppositiepartij van Turkije.
Over de beklaagde is een lawine aan groteske aanklachten uitgestort, verdeeld over een reeks afzonderlijke rechtszaken. De zaak die maandag begint is de belangrijkste. Imamoglu wordt ervan verdacht sinds 2015 leiding te hebben gegeven aan een ‘criminele organisatie’ die uit was op zelfverrijking middels fraude en corruptie. Ook wilde de organisatie volgens de tenlastelegging de macht over de CHP en uiteindelijk over het land in handen krijgen.
Imamoglu werd op 19 maart vorig jaar gearresteerd, vier dagen voor de leden van zijn partij zouden instemmen met zijn kandidatuur voor het presidentschap. Op 23 maart, de dag dat die bevestiging inderdaad kwam, diende de openbaar aanklager in Istanbul zijn aanklacht in op grond van corruptie en het leiden van een criminele organisatie.
Alles wijst erop dat de autoriteiten erop uit waren te voorkomen dat de CHP de populaire burgemeester naar voren zou schuiven als kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2028. Het onderzoek naar een andere aanklacht, over vermeende fraude met zijn universitair diploma, werd geopend de dag nadat Imamoglu officieel zijn kandidatuur had ingediend bij de CHP. Presidentskandidaten in Turkije moeten een academische graad hebben.
Imamoglu’s ster binnen de CHP rees snel nadat hij in 2019 verrassend de burgemeestersverkiezingen in Istanbul had gewonnen. Tot dan werd de stad beschouwd als het domein van de AKP, de partij van Erdogan. De toen 49-jarige, charismatische politicus kwam meteen in beeld als mogelijke uitdager van Erdogan bij de presidentsverkiezingen van 2023.
Hoewel Imamoglu het in de peilingen heel goed deed, werd uiteindelijk niet hij, maar de minder kansrijke veteraan Kemal Kiliçdaroglu naar voren geschoven. Een rol bij die beslissing speelde dat Imamoglu rechtszaken boven het hoofd hingen. Nu zich over twee jaar weer verkiezingen aandienen, staat de CHP voor hetzelfde dilemma: vasthouden aan stemmenkanon Imamoglu kan betekenen dat de kiesraad hem kort voor de stembusgang diskwalificeert. Hem laten vallen echter betekent capitulatie voor de machinaties van Erdogan.
Imamoglu is maandag niet de enige verdachte. Met hem staan nog 406 personen terecht, van wie de meesten voor de gemeente Istanbul werkten. Ook Imamoglu’s advocaat Mehmet Pehlivan staat terecht. Ook hij zou lid zijn van de ‘criminele organisatie’ en bewijzen hebben verduisterd. Volgens Human Rights Watch is de zaak tegen de advocaat ‘minstens gedeeltelijk ingegeven door de wens Imamoglu’s recht op verdediging te beperken’.
HRW noemt het bedenkelijk dat de openbaar aanklager 76 verdachten bereid heeft gevonden tegen Imamoglu te getuigen in ruil voor een lagere strafeis. Bovendien bestaat het bewijs grotendeels uit de verklaringen van vijftien ‘geheime getuigen’, wier identiteit ook bij de verdediging niet bekend is.
Het zijn niet de enige zaken in de gerechtelijke procedure die vragen oproepen. Zo mag Imamoglu, die al een jaar in voorarrest zit, per week slechts twee uur zijn computer gebruiken. Die heeft hij nodig om zijn aanklacht in te zien – inclusief bijlagen tachtigduizend pagina’s.
Bedenkelijk is ook dat de openbaar aanklager in Istanbul die de hele zaak heeft voorbereid, Akin Gürlek, een maand geleden door president Erdogan is benoemd tot minister van Justitie. Volgens HRW bewijst dat op ‘flagrante’ wijze de verwevenheid van politiek en rechtsgang in Turkije.
Andere zaken tegen Imamoglu betreffen onder andere spionage (hij zou gegevens over kiezers hebben doorgespeeld naar andere landen). Ook loopt er een onderzoek naar steun aan terrorisme. Vooral dat laatste maakt hem een makkelijk slachtoffer van de juridische heksenjacht. Turkse rechters hebben er geen moeite mee verdachten op vage gronden te veroordelen wegens ‘banden met een terroristische organisatie’.
Daarmee wordt meestal de Koerdische PKK bedoeld. In het geval van Imamoglu gaat het om een stembuspact bij lokale verkiezingen met de Koerdisch gezinde partij DEM. Volgens justitie gebeurde dat op aanwijzen van de PKK. Een formele aanklacht is er nog niet.
De zaak tegen Imamoglu is onderdeel van een bredere poging de grootste oppositiepartij onschadelijk te maken. Tegen diverse CHP-burgemeesters lopen vergelijkbare strafzaken. Ook is er al een poging ondernomen de partijleiding op juridische gronden uit haar functie te zetten en te vervangen door een door de staat aangewezen ‘waarnemer’. Daar is de rechter vooralsnog niet in meegegaan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant