De Amerikaanse president Donald Trump en zijn regering blijven muziek gebruiken van artiesten die daar niet van gediend zijn. Toch komt het maar zelden tot een rechtszaak, zien experts. "Je krijgt heel wat over je heen als je tegen Trump in gaat."
Kesha was deze week de zoveelste artiest die zich uitsprak tegen het gebruik van haar muziek door Trumps regering. Onder een TikTok-video van het officiële account van het Witte Huis met beelden van luchtaanvallen in Iran hoor je haar 'this place about to blow' (deze plek gaat ontploffen) zingen.
"Luchtig proberen te doen over oorlog is afschuwelijk en inhumaan", reageerde Kesha op X. "Ik geef absoluut geen toestemming voor het gebruik van mijn muziek bij het promoten van wat voor geweld dan ook."
Onder anderen Sabrina Carpenter en Jess Glynne maakten zich onlangs ook boos omdat Trumps immigratiedienst ICE hun muziek gebruikte bij uitingen op sociale media. Ze voegden zich bij een lange rij artiesten, van ABBA tot The Rolling Stones en van Adele tot Bruce Springsteen, die zich al hadden verzet tegen het afspelen van hun liedjes in Trumps verkiezingscampagnes. Toch eindigen de meeste van deze klachten niet in de rechtbank.
"Als je een procedure wil beginnen, is dat zeker in de Verenigde Staten een kostbare en tijdrovende zaak, waar veel advocaten bij betrokken zijn", vertelt advocaat Radboud Ribbert, die gespecialiseerd is in auteursrecht. "Zo'n zaak kan zich jaren voortslepen en kost veel negatieve energie. Daar hebben de meeste artiesten geen zin in."
Jack White van The White Stripes stapte in 2024 wél naar de rechter, maar trok de zaak in nadat Trump werd herkozen. De nabestaanden van de overleden artiest Isaac Hayes kregen het via de rechter voor elkaar dat de president het nummer Hold On, I'm Coming niet langer bij zijn rally's mag gebruiken. Ze eisten ook een bedrag van 3 miljoen dollar (2,6 miljoen euro) voor het gebruik in de afgelopen jaren. Dat werd met een schikking opgelost.
Volgens Ribbert ligt het ook aan de manier waarop de muziek gebruikt wordt. "Met zoiets vluchtigs als een TikTok-filmpje laten artiesten, naast een statement dat ze geen toestemming hebben gegeven, het misschien liever overwaaien. Maar als Trump een serieuze reclamecampagne zou beginnen met een nummer van Beyoncé erin dat op allerlei zenders in Amerika zou worden uitgezonden, zal ze het er niet bij laten zitten."
Want, zo legde Lilian Rozenberg van muziekrechtenbelangenorganisatie BumaStemra eerder aan NU.nl uit, politieke organisaties moeten artiesten wel degelijk om toestemming vragen bij het gebruik van hun muziek. Muzikale werken zijn auteursrechtelijk beschermd, ook met zogeheten persoonlijkheidsrechten. "Die rechten beschermen de maker ook tegen misvorming en aantasting van zijn werk waarbij de eer en goede naam van de maker worden aangetast", legde ze uit.
Wat het Witte Huis heeft gedaan met het nummer van Kesha, heet synchronisatie, legt Ribbert uit. "Je brengt dan beelden samen met het lied waardoor het een andere lading kan krijgen. Daar heb je altijd toestemming voor nodig van de rechthebbenden van de muziek."
Als rechthebbende van een lied kan je degene die zo'n video deelt sommeren het offline te halen. Bij Nederlandse voorbeelden is dat vaak genoeg om het geschil op te lossen, zegt Ribbert. "Zo'n politieke partij denkt dan vaak toch: we pakken wel een ander liedje. Die zitten ook niet te wachten op een kort geding."
Je zou misschien denken dat alle sterren die zich tegen Trump verzetten niet goed zijn voor het imago van de president, maar daar lijkt hij zelf niet bang voor. Een woordvoerder van het Witte Huis bedankte Kesha zelfs voor de aandacht die ze met haar kritiek voor de TikTok-video genereerde.
"Die reactie van het Witte Huis zegt je alles wat je moet weten over het spel dat Trumps regering speelt", zegt Ulrike Klinger, hoogleraar Politieke Communicatie en Journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam.
"De manier waarop Trump en zijn team campagne voeren op sociale media, onder anderen met AI, is heel ongebruikelijk voor een regering. Ze doen er alles aan om de aandacht op zich te vestigen. Ze maken duidelijk dat ze niets geven om regels en conventies rondom communicatie door een regering. Trump is een entertainer, een televisiepersoonlijkheid. Hij weet hoe je aandacht moet trekken en vooral ook de aandacht moet afleiden van andere zaken die wellicht belangrijker zijn."
Een rechtszaak slurpt dus niet alleen tijd, geld en energie van een rechthebbende. Het zorgt er ook voor dat de politieke partij die met je muziek aan de haal gaat, nog meer aandacht krijgt. Het brengt artiesten in een lastige spagaat. Ze willen het misbruiken van hun muziek niet in stilte toestaan, maar een weerwoord richt er alleen maar aandacht op.
Ribbert: "Je weet als artiest: ook al sta ik in mijn recht, als ik dat recht nu probeer te halen, gaan er zó veel dingen om me heen gebeuren waar ik geen controle op heb. Als je tegen Trump in gaat, weet je dat je heel wat over je heen krijgt. Dat kan zeker een reden zijn het bij een verklaring te laten en geen juridische stappen te nemen."
Source: Nu.nl algemeen