Gaswinning Oorlog in Iran, een afgesloten Straat van Hormuz en in Den Haag gaat het weer over Gronings gas. „Wij moeten ons weer schuldig voelen hè”, klinkt het in Bedum, bekend met bevingsschade.
Gaswinningslocatie nabij het dorp Warffum in het noorden van Groningen.
De mist trekt op en in de volkstuinen in Bedum wordt de schop in de grond gestoken. De prei en spruiten stonden er nog. Met het aanbreken van de lente is het tijd voor aardappelen. Lesley Bultema helpt zijn opa deze zaterdag met het omploegen van de grond. Hij volgt het nieuws op de voet, dat de Straat van Hormuz is afgesloten merkt hij aan de pomp. Gelukkig had Bultema een paar weken terug een vast energiecontract afgesloten.
De Haagse discussie over de vraag of het Groningenveld tóch niet volledig moet worden afgesloten, zodat in geval van nood gas kan worden geboord, is de Bedumers niet ontgaan. Het dorp, zo’n 15 kilometer ten noorden van Groningen-stad, ligt niet in het centrum van het aardbevingsgebied maar ook de bewoners hier kunnen meepraten over bevingsschade.
Jan Pieter Hijlkema, die toekijkt hoe zijn dochters door het skatepark steppen, is „wel een beetje klaar” met de scheuren. Het hele huis had-ie opnieuw laten voegen. „Maar die scheuren komen gewoon weer. Elke keer die lapstukjes, dat ziet er gewoon niet uit.” Onveilig voelt hij zich niet, de gevolgen zijn vooral „optisch”. Zijn ouders, met zwaardere schade in Westeremden, tien kilometer noordoostwaarts, hebben het huis maar verkocht. „Dat had behoorlijke impact op de familie.”
En het Groningenveld in een noodsituatie gebruiken? Hijlkema is er niet helemaal over uit. Als de schade-afhandeling beter geregeld wordt, zou het wel kunnen, zegt hij. Nu profiteren instanties betrokken bij het herstelwerk in het bevingsgebied meer dan de bewoners zelf, vindt hij. Maar in geval van nood: „Je moet toch wat.” Lesley Bultema denkt er ook zo over. Eerst alle opties bekijken, zegt hij. „En als het echt niet anders kan… Dan moet het Groningenveld misschien maar op een waakvlam.”
Een ander geluid klinkt ook. Sommige inwoners herinneren zich de autoluwe zondagen tijdens de oliecrisis in ’73 en ’74 en beginnen over energiebesparing als oplossing. Zij noemen het „flauw” dat ‘Groningen’ nu weer in beeld komt.
Een grote verrassing was het JA21-voorstel deze week niet. Toen een overgrote meerderheid van de Tweede Kamer in maart 2024 besloot de gaswinning in het Groningenveld te beëindigen, was de partij ook al tegen. Sindsdien heeft Eerdmans tot vier keer toe een motie ingediend om die beslissing terug te draaien, wat vooral op steun kon rekenen van Forum voor Democratie.
De oorlog in het Midden-Oosten, in combinatie met lage gasvoorraden aan het einde van de winter, wakkert de discussie over strategische gasvoorraden opnieuw aan. Toen JA21 eind februari een motie indiende om het met beton afsluiten van het Groningenveld „te staken”, kreeg die plots steun van Groep-Markuszower.
Deze week maakte de PVV een draai: die wil nu net als JA21 ‘Groningen’ in noodsituaties gebruiken. Tegen de kersverse minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei, D66) zei ex-PVV’er Markuszower, vrij naar Donald Trump: „Drill, Stientje, Drill”.
Gidi Markuszower (Groep Markuszower) steunt de JA21-motie tegen het met beton afsluiten van het Groningenveld.
Ook een aantal gasexperts wezen de afgelopen weken in verschillende media op de risico’s van het volledig afsluiten van het Groningenveld. TNO-directeur René Peters en Jilles van den Beukel van denktank HCSS bepleiten het gebruiken van het Groningenveld in noodsituaties, nu Nederland in grote mate afhankelijk is van gasimport. In 2024 waren zij ook al kritisch op het met cement volstorten van de gasputten.
De Tweede Kamer koos voor een alternatief: deze week stemde het parlement voor het onderzoeken of het zogenoemde ‘kussengas’ als noodgreep te gebruiken is. Dit gas, aanwezig in gasopslagen op verschillende plekken in het land, is bedoeld om de druk in de ondergrond goed te houden. Ook Gasunie, beheerder van het Nederlandse gasnetwerk, wil dit onderzoeken, zei topvrouw Willemien Terpstra vrijdag.
Minister Van Veldhoven bleek ongevoelig voor Markuszowers pleidooi en riep partijen op de „onzekerheid” bij de Groningers niet „opnieuw aan te wakkeren”.
„Wij moeten ons weer schuldig voelen, hè?”, zegt Wim Bouwmeester met een glimlach. Gestoken in blauwe overall werkt hij aan zijn tuinhek, enkele planken liggen nog op de grond. Zijn huis („twee keer schade”) stamt uit de jaren zeventig en is steviger gebouwd dan „die oude arbeidershuisjes” een paar dorpen verderop. De aardbeving in Zeerijp in 2018 herinnert hij zich goed. „De kopjes en alles in de keukenkast rammelden. Voor je gevoel gaat je huis een halve meter heen en weer.”
„Ik snap het wel”, zegt hij over de opgelaaide discussie. „Er zit hier een vermogen in de grond. Maar je kán het niet meer maken.” Nu de gasprijzen stijgen, merkt hij „dat het politiek ineens goed ligt” om wat over Groningen te roepen. „Zij willen laten zien: we hebben een oplossing.” En een ruimhartige compensatie dan, voor Groningers, zoals JA21 voorstelt? „Sommigen hebben schade van 10 à 15 duizend euro”, zegt Bouwmeester. „Dat compenseer je niet met een beetje gratis gas.”
Even verderop, in het centrum, is de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen in volle gang. Gemeentebelangen rijdt rond met een klein autootje, speaker bovenop het dak, het geluid schalt door de straten. CDA en Lokaal Sociaal staan te flyeren bij de Plus.
„Wie bepaalt wanneer er nood is?”, vraagt lijsttrekker Linda Visser (Lokaal Sociaal) zich peinzend af. „Weet je: als het echt niet anders kan, dan moet het. Maar het levert heel veel onrust op. Ik woon in een versterkt huis, met nieuwe scheuren. En ik heb geen gas meer, dus wat heb ik aan gratis gas?” Visser zag buren „kapot gaan”, die inmiddels hun huis niet meer uitkomen. „En dan komt het nieuws binnen. ‘We compenseren de Groningers even.’”
„De wond is nog vers en niet geheeld”, waarschuwden ruim zestig Groningse en Drentse politici vrijdag in een statement. „Als je niet veilig bént in je eigen huis, heb je recht op emoties.” Een verwijzing naar Eerdmans, die zei dat het debat over het Groningenveld met te veel emotie wordt gevoerd. „Achter een Haagse bureau”, schreven ze, ging het eerder „faliekant” mis.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen