Vrouwen zijn nog altijd fors in de minderheid in gemeenteraden. Een derde van de kandidaten voor de gemeenteraadsleden is vrouw. Vier vrouwelijke gemeentepolitici delen hun ervaringen over politiek bedrijven in een overwegend mannelijke wereld. "Ik voelde me een vreemde eend."
Het landelijke gemiddelde voor vrouwen op de kieslijst is 32,6 procent. Dat is wel iets hoger dan vier jaar geleden, toen 27 procent van de kandidaten vrouw was. Toch blijft de man-vrouwverhouding uit balans, merkt de 42-jarige Leyla Ummels op. Zij zat de afgelopen vier jaar in de gemeenteraad voor GroenLinks-PvdA in De Bilt en staat ook deze verkiezingen weer op de lijst.
Van de 27 raadsleden zijn er 10 vrouw. Een "mannenbolwerk", noemt Ummels het in gesprek met NU.nl. "En dat merk je." Zo worden in de wandelgangen regelmatig vrouwonvriendelijke opmerkingen gemaakt. "Sommige mannen maken opmerkingen over het uiterlijk van de vrouwen. En structureel wordt een vrouw die nieuw binnenkomt, aangesproken met 'meisje'. Dat is gewoon denigrerend."
Die opmerkingen komen ook van buiten de gemeenteraad. Zo worden de vrouwelijke politici vaak veroordeeld op sociale media met opmerkingen als "vrouwen horen niet te werken", zegt Ummels. "We zijn ook weleens 'hysterische meisjes' genoemd." En hoewel de vrouwen er vaker last van hebben, zijn ook de mannelijke gemeenteraadsleden soms doelwit van online haat. "De hele raad wordt daardoor negatief beïnvloed."
Daarnaast merkt ze dat bepaalde onderwerpen minder belicht worden of vanuit een ander perspectief worden benaderd, bijvoorbeeld als het gaat om de veiligheid van vrouwen. "Als we daarover praten, voelt het wat krom dat vooral mannen hier hun mening over geven en inspraak hebben in beleid. Juist het perspectief van vrouwen is hierin heel belangrijk."
Tijdens een raadsvergadering kan het er harder aan toe gaan doordat er overwegend meer mannen zijn. Volgens Ummels zijn mannen over het algemeen directer en lopen ze sneller naar de interruptiemicrofoon. "Dat kan vrouwen onzeker maken."
De 42-jarige Linda Oerlemans herkent zich daarin. Als oprichter van de partij ONS Tilburg en een van de twee vrouwelijke fractievoorzitter in de gemeente Tilburg moest ze leren om naar voren te stappen en haar stem te laten horen. "Het politieke spel is soms gericht op de hardste schreeuwers, want die krijgen de meeste aandacht."
Maar hard schreeuwen doet Oerlemans juist liever niet. Daarom zegt ze veel opmerkingen te krijgen over haar toon in de gemeenteraad. "Mensen vinden dat ik te zacht ben en zeggen dat ik harder moet zijn. Maar als we allemaal hetzelfde zijn, hebben mensen ook niks te kiezen." Daarnaast ziet ze juist waarde in haar 'zachtheid'. "De samenleving staat onder druk, dus dat kunnen we wel gebruiken."
Ook Margot Kwee hoopt een stukje kwetsbaarheid naar de gemeenteraad mee te nemen als kandidaat voor GroenLinks-PvdA in Rotterdam. "Ik ben een gevoelig mens, maar er is niet altijd ruimte voor kwetsbaarheid in de politiek", vertelt ze. De 29-jarige politicus mist daarnaast representatie van jonge vrouwen in de politiek.
Die twee dingen zorgen ervoor dat ze zich niet altijd thuis voelt in het politieke theater. Toch werd Kwee bij de Waterschapsverkiezingen in 2023 met ruim zevenduizend voorkeurstemmen algemeen bestuurder voor Water Natuurlijk in Schieland en de Krimpenerwaard. Maar een gesprek met een aanstaande collega bevestigde haar gevoel.
"Iemand vroeg of ik er als vriendin was van een andere algemene bestuurder", vertelt Kwee. Toen ze nee antwoordde, ging de man ervan uit dat ze dan wel zijn dochter moest zijn. "'Nee, ik word je collega', zei ik toen." Vervolgens dacht de man dat ze schaduwfractielid zou worden. "'Nee, ik ben je collega-algemeenbestuurslid.'"
Ze voelde zich daardoor "een beetje een vreemde eend in de bijt". Uiteindelijk heeft ze een groepsapp aangemaakt met de tien andere vrouwelijke bestuursleden. "Toen voelde ik me gesteund. Me kwetsbaar opstellen heeft dus wel echt geholpen." Zowel bij de waterschappen als bij de gemeenteraad hoopt ze dat verder te kunnen uitdragen, want dat zou de politiek volgens haar goed doen.
Bij kandidaat-gemeenteraadslid Noor Sluijs-van Haastert heerst op dit moment juist niet het gevoel dat ze anders wordt behandeld binnen haar partij of dat dat zal gebeuren binnen de raad. De 42-jarige politicus staat op de lijst voor de VVD in Baarn en is blij met de kieslijst.
"Er staan veel capabele vrouwen op met elk een eigen expertise. En daar gaat het uiteindelijk om: niet wie er aan tafel zit, maar wat diegene meebrengt." Hoewel ze zich als enige vrouw thuis al goed staande weet te houden tussen haar vier zoons en man, hoopt ze toch meer vrouwen in de gemeentepolitiek te zien.
"Vrouwen zijn nu eenmaal ondervertegenwoordigd en ik denk dat zij een andere stem meebrengen. Dat is goed voor de discussies en balans." Ook de andere drie zien graag meer vrouwen in hun gemeenteraden. Het zou volgens hen onder meer zorgen voor het beter bespreekbaar maken van onderwerpen die over vrouwen gaan.
"Ik hoop ook dat het dan makkelijker wordt om op te staan tegen vrouwonvriendelijke opmerkingen", voegt Ummels toe. "Dan sta je toch een stuk sterker."
Source: Nu.nl algemeen