De Hongaarse premier Viktor Orbán kan volgens experts als geen ander een goed politiek verhaal verkopen. De verkiezingswinsten van de afgelopen jaren kwamen dan ook niet uit de lucht vallen. Maar de succesformule van Orbán lijkt uitgewerkt.
De aanloop naar de Hongaarse verkiezingen staat onder hoogspanning. Niet alleen omdat het de spannendste stembusgang in jaren wordt, maar ook vanwege een ruzie met Oekraïne. De timing ervan lijkt geen toeval. Zo'n conflict is een vast onderdeel van de formule van Orbán.
De succesformule van de premier bestaat namelijk uit twee hoofdingrediënten: Het uitdelen van economische voordelen en opkomen voor de nationale belangen.
Om met dat eerste te beginnen: Het economische distributiebeleid heeft een groot deel van de Hongaarse bevolking de afgelopen vijftien jaar tastbare verbeteringen opgeleverd, zeggen de experts in koor. Er kwamen speciale hypotheken voor getrouwde stellen, extra belastingvoordelen voor gezinnen met kinderen en voor mensen met een pensioenuitkering werd een dertiende maand ingevoerd.
Daarnaast werd de kredietverlening versoepeld, werden de energieprijzen kunstmatig laag gehouden en werd werkgelegenheid gestimuleerd met grootschalige overheidsprogramma's. "Daarmee ontstond het beeld van een daadkrachtige en aanwezige staat", zegt universitair docent Krisztina Lajosi-Moore. "Het huishoudboekje was lange tijd heel overzichtelijk", vult collega László Marácz aan.
Maar het uitdelen van economische voordelen heeft ook een keerzijde. Die moeten namelijk ergens van betaald worden. Daar wringt de schoen, zegt hoogleraar Antoaneta Dimitrova. "De overheidsfinanciën zijn aangetast en niet meer in balans".
Bovendien kun je volgens haar vraagtekens zetten bij hoe de regering heeft geprobeerd om de economische voordelen te bekostigen. Dat gebeurt namelijk door op andere punten de verzorgingsstaat juist uit te kleden. Zo zijn bijvoorbeeld werkloosheidsuitkeringen gekort. Ook de gezondheidszorg is niet meer wat het was.
En nu er vanwege de koers van Orbán ook nog eens minder Europees geld richting Hongarije gaat, komt het hele model van herverdeling onder druk te staan, vult analist Timothy Ash van denktank Chatham House aan.
Daarmee raakt de succesformule van Orbán en zijn partij Fidesz een beetje uitgewerkt. Die konden jarenlang een mooi politiek verhaal vertellen waarin sociale stabiliteit en de bescherming van nationale belangen centraal stonden.
Dat verhaal is vanwege de sputterende economie nu lastiger te verkopen. De experts zien Orbán daarom terugvallen op het nationale belang en veiligheid als thema's richting de verkiezingen van 12 april.
"Orbán en zijn partij presenteren zich graag als de enigen die stabiliteit kunnen garanderen in een onzekere internationale omgeving", zegt Lajosi-Moore. Ook slaagt de premier er vaak in om een duidelijk dreigingsbeeld te schetsen. Een aantal jaar geleden was dat de vluchtelingenstroom, anno 2026 is dat een "oorlogszuchtige EU", vult Dimitrova aan.
De hoogleraar ziet dat de campagne van Orbán er een geworden is van angst. De premier zou de Hongaarse kiezer een boodschap willen verkopen dat als hij verliest, hun land door Brussel en Kyiv in de oorlog in Oekraïne wordt getrokken.
De Hongaarse oppositiepartij Tisza, de belangrijkste uitdager van Fidesz, wordt volgens Lajosi-Moore daarom afgeschilderd als een verlengstuk van Brussel. "In de regeringsretoriek wordt Tisza daarmee gepresenteerd als vertegenwoordiger van buitenlandse belangen in plaats van Hongaarse nationale belangen."
Dit frame past volgens de universitair docent bij de bredere campagneboodschap van Fidesz. "De verkiezingen worden voorgesteld als een keuze tussen nationale soevereiniteit en inmenging van buiten". De ruzie met Oekraïne komt Orbán dan ook niet verkeerd uit, stellen de experts. Wat er precies speelt, leggen we uit het onderstaande artikel.
Orbán wordt volop gesteund door de Amerikaanse president Donald Trump. Die schreef omschreef de premier vorige maand op Truth Social als een "ware vriend, een strijder en een winnaar".
Mede dankzij de goede relatie tussen Orbán en Trump mag Hongarije ondanks internationale sancties nog zeker tot november van dit jaar Russische olie kopen. Dit moet de regering in staat stellen om de energieprijzen te drukken. Precies dat zou Oekraïne willen dwarsbomen, beweert Orbán. Dat leggen we uit in de video onderaan dit artikel.
De aanstaande verkiezingen gaan volgens Marácz daarom ook over welk verhaal en wereldbeeld het meeste gehoor vindt bij de Hongaarse kiezer: Dat van Trump en de Verenigde Staten of dat van Europa en Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen.
"De Hongaarse verkiezingen zullen inzicht geven in hoe sterk Brussel nog in eigen huis staat ten opzichte van de nieuwe wereldorde", zegt Marácz.
Source: Nu.nl algemeen