Vinyl Al vroeg in de ochtend vormt zich een rij voor de kassa van platenzaak Concerto in Amsterdam. Niet voor concertkaartjes, maar voor een vinylplaat. In een digitale wereld zoeken jongeren naar tastbare producten.
Een luistersessie van het nieuwe album van Harry Styles in platenwinkel Concerto.
Vrijdagochtend om tien uur is misschien niet het meest voor de hand liggende moment om op popmuziek te dansen. Toch bewegen in de Amsterdamse platenzaak Concerto tientallen tieners en twintigers voorzichtig mee op het nieuwe album van Harry Styles. De winkel organiseert een speciaal lanceringsevent voor de vinylversie van Kiss All The Time: Disco, Occasionally en trekt daarmee fans uit het hele land, en België. Hoewel het album sinds middernacht al op Spotify te beluisteren is, willen veel bezoekers het fysiek in handen hebben.
Ronja Witt (14) zit aan tafel in de koffieruimte van de platenwinkel. Een discobal werpt groene stippen op haar gezicht. De meeste nummers kent ze inmiddels uit haar hoofd, vertelt ze. Ze luisterde het album al toen het online verscheen. Toch wil ze per se de plaat kopen. „Het voelt gewoon echter”, zegt ze. „Je hebt echt een stukje van een artiest in je handen.”
Het uiterlijk van de plaat speelt ook mee. „Ik vind het design mooi. Bij de pop-upstore aan de Prinsengracht hadden ze zelfs een roze versie.”
Even verderop staat Janneke van der Eerdem (17) uit Amersfoort in de rij. Eigenlijk had ze op school moeten zijn, maar ze besloot naar Amsterdam te komen. „Ik heb online al een plaat besteld”, zegt ze. „Maar misschien koop ik er hier nog een. In een andere kleur.” Waarom twee? „Je wil iets fysieks in handen hebben. En er zitten vaak extra’s bij, zoals posters. Daar word je blij van.”
De rij groeit ondertussen gestaag. Sommige platen achter de toonbank zijn al voorzien met een sticker en een naam: ze zijn vooraf gereserveerd. „Je wil niet dat het uitverkoopt”, zegt Cyrille Bouwman (18), die een plaat gereserveerd heeft.
Mensen in de rij voor platenwinkel Concerto.
Die zorg is niet onterecht. Volgens cijfers van branchevereniging NVPI Muziek kocht bijna twintig procent van de Nederlanders recent een cd of vinylplaat. Onder jongeren van 15 tot 17 jaar ligt dat aandeel zelfs hoger: 28 procent.
Ook bij Concerto merken ze dat het publiek steeds jonger wordt. „Alles wat jongeren leuk vinden, verkoopt”, zegt medewerker Alex Koster over de platen van een K-pop-artiest bij de kassa. „Ze zien een nummer op TikTok en daarna willen ze de plaat.”
Dat kan onverwachte effecten hebben. Toen een nummer van de Amerikaanse rockband Alice in Chains viraal ging op TikTok, steeg de vraag naar vinyl en cd’s van de band. „En Olivia Rodrigo verkoopt opvallend goed”, zegt Koster. De vinylplaat van het nieuwste album van de 23-jarige popzangeres, die haar populariteit vooral via sociale media vergaard heeft, hangt in de etalage.
Een poster van de Dance voor het nieuwe album van Harry Styles.
Vinyl en cd’s van het nieuwe album ‘Kiss All The Time: Disco, Occasionally’ van Harry Styles
Midden in de winkel zit Luna Bats (23) met vier vrienden. Ze dragen felle kleuren en gehaakte truien. Volgens haar past de populariteit van vinyl in een bredere trend. „Vroeger was alles tastbaar: foto’s, muziek, kaartjes voor evenementen”, zegt ze. „Nu is alles digitaal. Juist daarom grijpen jongeren weer naar fysieke dingen”, denkt ze. „Je ziet ook dat analoge camera’s weer populair worden. We willen weer iets kunnen vasthouden.”
En een platenwinkel heeft nog een andere aantrekkingskracht, zegt ze. Ze knikt naar de drukke winkel om haar heen. „Het is socialer dan een knopje indrukken op Spotify.”
Vinyl kopen is aanzienlijk duurder dan muziek streamen. Voor vijftien tot twintig euro per maand kun je onbeperkt muziek luisteren via Spotify. Een vinylalbum kost vaak tussen de dertig en veertig euro.
Voor de jongeren in de winkel lijkt dat nauwelijks een probleem. „Het is niet de beste hobby voor mijn portemonnee”, zegt Janneke. „Maar Harry is het waard.”
Delilah El Ouarti (25) en Emily van de Vyver (19) zijn zelfs om drie uur ’s nachts uit België vertrokken om verschillende release-evenementen in Nederland te bezoeken. „Het doel is dat onze portemonnee leegraakt”, zeggen ze lachend in koor. „Vinyl is duurder”, zegt Delilah, „maar online heb je altijd reclame en het voelt gewoon niet hetzelfde.” Ze verwijst naar de reclames die te horen zijn op de gratis versie van Spotify en YouTube.
Volgens medewerker Alex Koster schrikt de prijs jongeren nauwelijks af. „De nieuwe plaat van Harry Styles kost 43 euro. Maar als jongeren fan zijn van een artiest, willen ze de plaat toch hebben. En als het echt duur wordt, kopen ze een cd. Die kosten bijna nooit meer dan twintig euro.” De nieuwe cd van Styles kost bij Concerto 18 euro.
Bezoekers van de Dance in in Concerto.
Bezoekers en een medewerker van platenwinkel Concerto.
Opvallend genoeg wordt de muziek niet altijd afgespeeld op fysieke dragers. „Soms zeggen jongeren bij de kassa dat ze helemaal geen platenspeler hebben”, zegt Koster.
Dat past bij bredere cijfers. Volgens muziekdatabedrijf Luminate bezit ongeveer de helft van de mensen die vinyl kopen geen platenspeler. „Het gaat ons om het verzamelen”, zegt Ronja. „Het is decoratie.”
Emily is het daarmee eens. Zij is van plan een cd van het nieuwe album te kopen, zonder dat ze een cd-speler heeft. „Je wil het gewoon in handen hebben.”
Mede daarom blijft streaming veruit de belangrijkste inkomstenbron in de muziekindustrie: 82 procent van de opbrengsten komt van streamingdiensten. „Op school luister ik gewoon Spotify”, zegt Janneke. Ronja knikt. „Ik heb een platenspeler van slechte kwaliteit. Het gaat me om het verzamelen.”
Bezoekers van de luistersessie van het nieuwe album van Harry Styles.
Een grote attractie van vinyl is dus dat het als decoratiestuk kan dienen. „De meeste van mijn vrienden hangen de platen aan de muur”, zegt Sanne Jonges (21). „Het is kunst.”
Lani Benfield (28) zit bij Sanne aan tafel en is het daarmee eens. Ze heeft inmiddels zo’n driehonderd platen thuis. „Het ontwerp trekt me het meest”, zegt ze. „Sommige platen zijn echt bijzonder gemaakt.”
Ze noemt een speciale editie van zangeres Chappell Roan, waarbij in het vinyl een vloeistof zit verwerkt. „Daar zit zelfs haar in”, zegt ze. Ze lacht. „Extensions ofzo. Het is misschien een beetje absurd. Maar juist dat maakt het bijzonder.”
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden