Kristi Noem | oud-minister Trump zou genoeg hebben gehad van de vele controverses rond zijn minister van Binnenlandse Veiligheid. Maar hij neemt niet helemaal afscheid: ze krijgt een nieuwe functie.
Kristi Noem liet zich in El Salvador fotograferen voor een gevangeniscel, ter promotie van haar harde deportatiebeleid.
Tegen een achtergrond van uitgestrekte berglandschappen in de Amerikaanse staat South Dakota rijdt Kristi Noem volledig opgemaakt op een paard, met een cowboyhoed op. Ze prijst de schoonheid van het land en de vrijheid van Amerika – maar heeft een waarschuwing voor illegale immigranten. „Als je de grens illegaal oversteekt, zullen we je vinden”, zegt ze. „Als je Amerikaanse burgers schade toebrengt, zullen er gevolgen zijn.”
De scene maakt deel uit van een gepolijste reclamecampagne met Noem in de hoofdrol, die ze in haar thuisstaat opnam als minister van Binnenlandse Veiligheid in de regering van president Donald Trump. De campagne, die meer dan 200 miljoen dollar kostte, bleek deze week de druppel voor Trump ten aanzien van Noem, die al maandenlang omstreden is als het gezicht van het hardvochtige optreden van vreemdelingenpolitie ICE, die onder haar departement valt.
Donderdag ontsloeg Trump haar, volgens Amerikaanse media uit ergernis over haar getuigenis tegenover een Senaatscommissie in Washington, begin deze week. Daarbij kwam ze onder zwaar vuur te liggen van zowel Democratische als Republikeinse senatoren. Noem stelde desgevraagd dat Trump haar uitgaven aan reclamespots had goedgekeurd, wat Trump ontkende tegenover persbureau Reuters. Ook zei ze dat de campagne effectief was, waarop de Republikeinse senator John Kennedy sarcastisch opmerkte: „Effectief om uw naamsbekendheid te vergroten.”
De 54-jarige Noem, de eerste minister uit deze regering-Trump die het veld moet ruimen, deed er alles aan om voorop te lopen bij de bestrijding van illegale immigranten – een van de speerpunten van Trumps beleid. Ze ging direct na haar beëdiging mee met federale agenten bij een operatie om ongedocumenteerde immigranten op te sporen in New York, liet zich fotograferen in een beruchte gevangenis in El Salvador en verscheen voor de camera’s in een scherfvest, ook al heeft ze geen achtergrond in rechtshandhaving.
In januari verdedigde Noem het gewelddadige ICE-optreden in Minneapolis. Bij protesten tegen de vreemdelingenpolitie werden twee demonstranten doodgeschoten. Noem beschuldigde hen van „binnenlands terrorisme” – en bleef daarbij nadat videobeelden de rechtvaardiging van de dodelijke schoten ontkrachtten. Ook bij de hoorzitting begin deze week nam ze het niet terug.
Een teken dat haar positie op de tocht stond, was dat Trump eind januari zijn ‘grenstsaar’ Tom Homan, die zelf niet bekendstaat om zijn zachtaardige imago, naar Minneapolis stuurde om de gespannen situatie te de-escaleren. Homan, tegen wie Noem volgens Amerikaanse media een strijd voerde om media-aandacht, zei vorige maand dat ICE-agenten uit Minnesota zouden worden teruggetrokken.
De gebeurtenissen in Minnesota worden gezien als een belangrijke factor bij de forse afname van steun voor Trump onder kiezers; zijn populariteitscijfer is tot onder de 40 procent gedaald. Het lijkt erop dat Noem daar nu de prijs voor betaalt – al liet het Witte Huis weten dat Trump haar „dankbaar” is. Noem wordt nu Speciaal Gezant voor ‘Shield of the Americas’, Trumps initiatief om grootschalige migratie en drugkartels in het Westelijk Halfrond te bestrijden.
Daarmee komt een voorlopig einde aan de opmerkelijke klim van Noem, die opgroeide op een ranch in de kleine plattelandsstaat en landelijke bekendheid kreeg toen ze zich als gouverneur van South Dakota tijdens de coronapandemie fel afzette tegen maatregelen als verplichte mondkapjes. In 2020 sprak ze een nationaal publiek toe tijdens de Republikeinse conventie. Ze droeg conservatieve waarden uit als felle oppositie tegen abortus en een grote liefde voor vuurwapens.
Ook scoorde ze bij de achterban van Trump door in 2021 reservisten van de Nationale Garde van South Dakota, een noordelijke staat ver van de Mexicaanse grens, naar Texas te sturen om te helpen illegale migranten te bestrijden. Drie jaar later gold ze als een mogelijke running mate voor Trump. Maar er kleefden controverses aan haar die ze niet van zich af kon schudden, zoals haar bekentenis in een boek dat ze een jonge hond van haar familie had doodgeschoten omdat het dier ongehoorzaam was.
Ook als minister van Binnenlandse Veiligheid werd Noem omgeven door controverse. Niet alleen kwam het deportatiebeleid van haar ministerie onder vuur, ook groeide de kritiek op haar bestuur van het departement, in omvang het derde van de VS. Zo eiste ze dat alle uitgaven van meer dan 100.000 dollar door haar persoonlijk moesten worden goedgekeurd, waardoor miljarden dollars aan noodhulp aan staten die waren getroffen door natuurrampen werd opgehouden.
Ook haar relatie met Corey Lewandowski, een voormalige adviseur van Trump en diens eerste campagnemanager bij de presidentsverkiezingen van 2016, is omstreden. Hij werkt voor haar als externe adviseur. Beiden zijn getrouwd en ontkennen een affaire te hebben – al doen ze volgens medewerkers van haar ministerie weinig om dat te verbergen, schrijft The Wall Street Journal. „Het stel gebruikt de laatste tijd een luxueus 737 MAX-vliegtuig, met een privé-kamer achterin, voor hun reizen door het land”, aldus de krant op basis van anonieme bronnen. Haar departement zou bezig zijn het toestel voor ongeveer 70 miljoen dollar aan te schaffen.
Trump kreeg volgens ingewijden genoeg van de schandalen rond Noem. Hij wil de Republikeinse senator Markwayne Mullin uit Oklahoma, een relatief onomstreden partijgenoot, benoemen tot haar opvolger.
Wel zeggen Democraten, die eerder pleitten voor afzetting van Noem, dat ze verdere hervormingen willen zien van de richtlijnen voor ICE-agenten, voordat het ministerie – momenteel gesloten wegens een conflict over financiering – weer open kan. „Het ontslag van Kristi Noem is slechts de eerste stap op weg naar van hervorming van het wetteloze ministerie van Binnenlandse Veiligheid onder Trump”, zei Hakeem Jeffries, leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet