Te midden van alle rampen en geweld is er ook uitstekend nieuws. En het krijgt niet altijd de aandacht die het verdient.
Voorbeeld: dit jaar werden veel minder kinderen ziek door het RS-virus. Vorig najaar en winter werden er 178 baby’s opgenomen op de kinder-intensive care van een ziekenhuis. Ze zijn stikbenauwd, vechten voor elke ademteug.
Die ellende hebben dit jaar veel minder jonge ouders hoeven meemaken. Dat hebben we waarschijnlijk te danken aan de RS-prik die vorig jaar werd geïntroduceerd. Dat is geen vaccin maar immunisatie met antistoffen, die weliswaar kort beschermen, maar lang genoeg om de kinderen over die kwetsbaarste eerste maanden heen te tillen. Het RIVM meldt dat er deze winter nog maar 43 baby’s werden opgenomen op een kinder-IC. Corona leerde ons niet te vroeg te juichen, maar het lijkt erop dat de nieuwe immunisatie geweldig werkt.
Een ander medisch succes: landen die het HPV-vaccin bijna twintig jaar geleden introduceerden, zien inmiddels een groot deel van baarmoederhalskanker en de voorstadia ervan in jonge vrouwen verdwijnen. Gevaccineerde vrouwen hebben 90 procent minder kans risico op baarmoederhalskanker. Het zijn de stille maar daverende overwinningen van de medische wetenschap. We komen vooruit, ook in tijden waarin mondige opgeleide kritische burgers hun kennis soms overschatten. Ook nadat we bijna twintig jaar voortdurend bestookt zijn geweest door nepnieuws over vaccins.
Maar het is spannend. De vaccinatiegraad blijft dalen, het aantal prikken blijft stijgen. Voor deze RS-prik moeten consultatiebureaus pasgeborenen al rond hun tiende levensdag bereiken, juist nu hele volksstammen zijn afgehaakt van alles wat met de overheid te maken heeft. Dat is het risico van deze uitbreidingen in het Rijksvaccinatieprogramma: dat straks de patiëntjes met RS-virus worden vervangen door patiënten met mazelen en kinkhoest.
Hoogzwangere vrouwen schieten me weleens aan. Toch even kort vragen over dat overvolle programma. Welke vaccins kan ik eventueel skippen, of uitstellen?
Eigenlijk vragen ze: deugt het? Werkt het systeem voor ons? Het vergt een diep vertrouwen om de mouwtjes van je kerngezonde kind op te rollen om er in totaal vijftien spuiten gedurende 14 jaar te laten leeglopen waarvan je niet helemaal begrijpt wat erin zit, hoe het werkt en waartegen eigenlijk. Daarvoor moet je geloven dat er achter de schermen geen machts- of geldspelletjes worden gespeeld, dat er geen corruptie is, dat er tegenmacht, toezicht en controle is op de macht van de farmaceutische industrie, dat vervelende verhalen door oplettende journalisten in de media komen en er niets onder het tapijt wordt geveegd. Dat het systeem werkt in het belang van burgers, en niemand anders.
Mijn eigen vertrouwen in dat systeem heeft long covid opgelopen. Het is nooit helemaal hersteld na de pandemie. En dat komt niet eens alleen door de maatregelen of de vaccinatiedwang, maar eerder de aanleiding. De oorsprong van het virus is nog steeds niet opgehelderd en het blijft té aannemelijk dat het voortkwam uit het systeem zelf: virologische experimenten in wetenschappelijke laboratoria. Zeker is het niet, maar duidelijk is dat er achter de schermen onaanvaardbare risico’s zijn genomen met de volksgezondheid.
En toch mag je de potentiële waarde van dit soort nieuwe technologie niet uit het oog verliezen. Het risico is dat de kritiekloze wetenschapsverering omslaat naar het tegenovergestelde: wetenschap als vijand. Dat zie je in de Verenigde Staten in praktijk. Na jaren gebrekkige regulering van onderzoek met gevaarlijke ziekteverwekkers dreigt nieuw beleid van Trump onder het mom van bioveiligheid zo ongeveer elk onderzoek naar ziekteverwekkers onmogelijk te maken. De minister van Volksgezondheid, Robert F. Kennedy Jr., ondermijnt ondertussen de vaccinatieprogramma’s onder meer door experts uit de adviesorganen te ontslaan.
Zo kan een technocratische aanpak omslaan naar een autocratische. De truc is om in het niemandsland ertussen te blijven. Waar medische wetenschap noch held, noch vijand is.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen