Nepal heeft een groeiende hekel aan zijn politici. Tijdens de verkiezingen van donderdag vestigt het land zijn hoop op een oud-rapper: de 35-jarige Balendra Shah.
is correspondent Zuid-Azië voor de Volkskrant.
Toen in september tienduizenden Nepalese jongeren de straat op gingen, hielden de meeste politici hun adem in. De woedende demonstranten hekelden de corruptie en het nepotisme van de politieke elite, die vooral bestond uit mannen van in de zeventig.
Maar voor één politicus waren de protesten een kolfje naar zijn hand: de 35-jarige Balendra Shah. De burgemeester van Kathmandu sprak direct zijn ‘volledige steun’ uit voor de revolte. In de dagen daarna vereenzelvigde hij zich met de jongeren, die hij via sociale media opzweepte, van raad voorzag en ophemelde. ‘Ik wil mijn diepe respect uitspreken voor jullie inzicht, verantwoordelijkheidsgevoel en eenheid’, schreef Shah. ‘Dit toont hoe volwassen jullie zijn.’
Het was een politieke meesterzet die zich deze week lijkt uit te betalen. Nepal gaat donderdag voor het eerst sinds de protesten naar de stembus. Plots geldt nieuwkomer Shah als de grootste kanshebber voor het premierschap.
Zijn weg naar de macht was allesbehalve gebruikelijk. Shah is geen telg uit een politieke dynastie, maar de zoon van een ayurvedisch arts. Ook mengde hij zich als twintiger niet in de studentenpolitiek, traditioneel een kweekvijver voor jong talent.
In plaats daarvan dook hij, onder de artiestennaam Balen, de Nepalese hiphop-scene in. Geïnspireerd door nummers van Tupac en 50 Cent, die hij via Youtube ontdekte, lanceerde hij op zijn 22ste zijn eerste eigen rap over een straatkind in de grote stad. ‘Ik wil ook bloeien, openbarsten als een bloem. Ik ben al zo vaak opgestaan, zo vaak weer gebroken.’
Grote bekendheid verwierf hij op zijn 29ste met het nummer Balidan, waarin hij zijn pijlen richt op de corruptie onder politici. ‘Mensen die geacht worden het land te beschermen, zijn idioten. Leiders zijn allemaal dieven die het land plunderen.’ De teksten vonden weerklank bij jonge Nepalezen die gedesillusioneerd waren door de gevestigde politiek.
Die nieuw verworven faam kwam goed van pas toen Shah zelf de overstap maakte naar het openbaar bestuur. In 2022 deed hij een gooi naar het burgemeesterschap van de hoofdstad Kathmandu. Als onafhankelijke kandidaat had hij geen politieke organisatie om op te leunen. Desondanks werd hij met een straatlengte voorsprong, met bijna 40 procent van de stemmen, verkozen.
Hij deed ogenschijnlijk eenvoudige verkiezingsbeloften: schoon drinkwater, betere wegen, een betrouwbaar elektriciteitsnet en een degelijk riolering. Toch zijn veel van die plannen jaren later nog altijd niet gerealiseerd. Dat is waarschijnlijk deels te wijten aan de bureaucratie op het gemeentehuis, oordeelde The Kathmandu Post, maar ook aan Shah en zijn team.
Shah toonde een voorliefde voor zichtbare en drastische handhavingscampagnes. Hij liet hard optreden tegen illegale bouwsels, huizen en commercieel vastgoed die zonder de juiste vergunningen waren opgetrokken. Ook joeg hij straatverkopers de binnenstad van Kathmandu uit.
Dat kwam hem op kritiek te staan, ook vanuit eigen gelederen. ‘De politie inzetten en mensen wegsturen zonder enig alternatief te bieden, is niet netjes’, zei een voormalig adviseur tegen The New York Times. ‘Het is onmenselijk.’
Vooralsnog lijkt het weinig af te doen aan zijn populariteit. Die is vooral gestoeld op zijn imago op de digitale platforms als Facebook (3,5 miljoen volgers) en Instagram (1 miljoen), waarmee Shah vele jonge Nepalezen bereikt. Zij krijgen foto’s en filmpjes uitgeserveerd van Shah, met zijn kenmerkende vierkante zonnebril, zwarte blazer en witte sneakers.
Echt inzicht in Shahs denkwereld levert dat niet op. De premierskandidaat houdt zelden toespraken, mijdt de reguliere pers en beperkt zich tijdens verkiezingsrally’s tot korte praatjes met kiezers.
Op sociale media blijkt Shah bovendien een heetgebakerd karakter te hebben. Hij plaatste met enige regelmaat impulsieve berichten die hij later weer verwijderde. Toen zijn vrouw in 2023 tijdens een autorit werd staande gehouden voor een routinematige veiligheidscontrole, dreigde de burgemeester op Facebook de regeringszetel in brand te steken als dat opnieuw zou gebeuren. Afgelopen najaar postte hij rond middernacht een bericht met onder meer: ‘Fuck Amerika, fuck India, fuck China’, en ‘samen kunnen jullie helemaal niets’.
Door zijn uitgesproken anti-establishmentkarakter wordt hij door jonge Nepalezen op handen gedragen. Het is tegelijkertijd zijn grootste troef en zijn grootste kwetsbaarheid. Shah doet mee als premierskandidaat van een weliswaar kleine, maar bestaande partij. Bovendien is Nepal, net als Nederland, een coalitieland. Hij zal zich dus voortdurend moeten verhouden tot anderen.
Shah heeft het imago van een man die de aanval verkiest boven dialoog, activisme boven compromis. Iemand met weinig zin en geduld voor lange processen en ingewikkelde instituties.
Toch zal zijn succes juist daarvan afhangen, oordeelt analist Puranjan Acharya tegenover persbureau Reuters. Shah moet mensen bij elkaar brengen, zodat hij de overheid kan hervormen en dingen gedaan kan krijgen. ‘Binnen het bestaande staatsapparaat kan hij niet functioneren en zal hij eindigen als hout dat door termieten wordt aangevreten.’
Hoe Shah zelf denkt zich staande te houden in dat politieke speelveld, blijft onzeker: interviews geven of persvragen beantwoorden doet hij niet aan. Op sociale media spreekt hij liever in symboliek dan in plannen. In recente Facebook-berichten wenst hij Nepalezen een goed Gyalpo Lhosar (Tibetaans nieuwjaar), een ‘gezegende Ramadan’ en een ‘fijn Holi-feest’.
‘Ik had eigenlijk iets anders moeten doen, maar doordat de oudere politici het niet goed deden, besloot ik het maar zelf te proberen.’
Wat hij met zijn burgemeesterschap wil bereiken? ‘Na een paar jaren zouden mensen moeten leren wat eerlijkheid, niet-corrupt zijn en integriteit betekenen.’
‘Ik zou graag herinnerd worden als een eerlijk mens, eerder dan als muzikant, ingenieur of burgemeester.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant