is televisierecensent voor de Volkskrant.
Ik heb met mijn opa en oma vele vakanties doorgebracht in huisjesparken in Zeeland. Toen ik ouder werd, kreeg ik door hoeveel die weg hebben van zielloze Amerikaanse buitenwijken: de huizen lijken teveel op elkaar, het is te stil, de bomen zijn te jong.
Maar goed, er is meestal een leuke minigolfbaan, de zee is op loopafstand en de saté in het restaurant smaakt doorgaans prima. En ook fijn: het is een vliegschaamteloze vakantie, dus van een knagend geweten hoef je geen last te hebben. Of dat dacht ik tenminste.
In de NPO-docu Knokke in Cadzand (BNNVara), afgelopen woensdag op NPO 2, blijkt echter hoeveel invloed zoveel massatoerisme heeft op een Zeeuws dorpje. Het Roompot-vakantiepark dat tien jaar geleden naast Cadzand verrees, verdubbelde in één klap het aantal huizen in de kustplaats. Ook in het dorp zelf gaan oude woningen tegen de vlakte. In hun plaats komen anonieme appartementencomplexen met namen als Hampton 1, 2 en 3.
Zo gaat het dorp steeds meer lijken op het Belgische Knokke: een nietszeggende strook flatgebouwen aan de zee, door sommigen beschouwd als de lelijkste kustlijn ter wereld. Regisseur Ellis Smulders brengt die transformatie zonder voice-over in beeld. In plaats daarvan volgt ze enkele goedgekozen personages. Brandweerman Maarten ziet met lede ogen aan hoe zijn collega-vrijwilligers wegtrekken omdat ze geen woning kunnen vinden. Makelaar Wim is juist een drijvende kracht achter de vernieuwingen.
Die aanpak levert een genuanceerde documentaire op, die veel interpretatie aan de kijker overlaat. Soms te veel: zonder extra context blijft het onduidelijk welke politieke besluiten en belangen achter de ontwikkelingen schuilgaan. Tegelijkertijd dwingt Smulders’ terughoudendheid de kijker wel om zelf een oordeel te vellen over haar personages.
‘Dit dorp heeft geen bestaansrecht zonder toerisme’, stelt makelaar Wim vast. En hij heeft, hoewel wat bot geformuleerd, een punt. Maar met zijn economische blik – hij spreekt over ‘het product Cadzand’ – ziet hij ook iets essentieels over het hoofd: een dorp bestaat alleen écht als er mensen wonen.
Volgens brandweerman Maarten is dat snel aan het veranderen. ‘Je kent je buren niet meer’, zegt hij. ‘Ik heb zelfs geen buren meer. Naast ons huis staan alleen nog vakantiewoningen.’ Schrijnend is de scène waarin hij als de enige van vijf overgebleven brandweermannen reageert op een oproep, die hij door gebrek aan steun niet kan beantwoorden. Ook hij besluit uiteindelijk te verhuizen. ‘Cadzand heeft niets meer’, zegt hij verslagen.
Makelaar Wim kan er niet omheen dat de ontwikkelingen wel héél hard gaan. Buitenlandse investeerders bouwen steeds hogere torens; het product Cadzand verliest steeds meer van zijn charme. ‘Ik denk dat we even pas op de plaats moeten houden’, zegt hij.
Maar de vele hijskranen die in Knokke in Cadzand te zien zijn, doen vermoeden dat het eigenlijk al te laat is. Een dorp krijgt immers niet zomaar zijn ziel terug.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant