Dat mag jij vinden Thomas Hogeling beschouwt wekelijks de publieke opinie. Wat wordt er gezegd en vooral niet gezegd? Deze keer: ben je niet voor ons, dan ben je tegen ons.
Het screenshot werd me dinsdagmiddag drie keer toegestuurd. Een bericht op X van Roderick Veelo, een behoorlijk rechtse journalist die een podcast maakt met Bert Brussen, ook niet bepaald een hippie: „Rectificatie. In onze podcast van vandaag hebben wij ten onrechte het bericht overgenomen dat burgemeester Zohran Mamdani van New York de vlaggen halfstok zou hebben gehangen vanwege de dood van de Iraanse leider Khamenei. Dit bericht is onjuist.”
Het was niet de bewering waarvan ik opkeek, maar de rectificatie. Ik dacht dat types als Veelo dit soort nepnieuws vooral delen om een beetje te zieken. Dat ze heus wel begrijpen dat er geen reet van klopt, maar dat ze genieten van de boze reacties van ‘deugers’, of hoe ze hun ideologische tegenstanders dan ook noemen. Maar Veelo voelde zich genoodzaakt de fout recht te zetten, wat betekent dat hij het in eerste instantie echt geloofde.
Henk Westbroek, bekend van hits als ‘België’ en ‘Sinterklaas, wie kent hem niet’, zag nog wel een snippertje waarheid in het bericht: Mamdani hing de vlaggen weliswaar niet halfstok, maar „in gedachten waarschijnlijk wel.”
De theorie dat links al dan niet stiekem zou rouwen om de Iraanse ayatollah, werd na zijn dood snel online verspreid. Zo circuleert er een nogal lelijke nep-poster waarop GroenLinks-PvdA en Denk oproepen naar de Amsterdamse Dam te komen om te protesteren „tegen de moord op Khamenei”. Ook hierin zien genoeg gebruikers een kern van waarheid. Veelzeggend was bijvoorbeeld de begeleidende tekst die advocaat Oscar Hammerstein er op X bij plaatste: „Deze oproep is fake maar had best wel echt kunnen zijn.”
Een wat oudere collega van me vroeg me waarom ik toch door al die reacties op X zit te scrollen. Het is een open riool, vindt hij; geen aandacht aan schenken. Ik ga zijn advies niet opvolgen. Natuurlijk raad ik iedereen aan de doorwrochte analyses in NRC van de afgelopen dagen te lezen, maar van X leer je iets anders. In de uren na het nieuws over de illegale aanval op Iran, kon je al lezen hoe deze goedgepraat zou worden. En als het op X werkt, dan vindt het vanzelf zijn weg wel naar reguliere media.
Het is dan onvermijdelijk dat Albert Verlinde door Beau van Erven Dorens wordt gevraagd wat híj er nou eigenlijk van vindt: „Ik hoor dan die hele discussie over het internationaal recht en dan denk ik jeetje, het is een regime die [sic] gewoon schijt had aan het internationaal recht en dan beginnen wij ineens als calvinisten te roepen van ja, euh, internationaal recht.” De nieuwe minister van Defensie Dilan Yesilgöz (VVD), knikte glimlachend mee.
Haar collega-minister Tom Berendsen (CDA) van Buitenlandse Zaken zei in de Tweede Kamer „geen begrip te hebben voor de schending van het internationaal recht”, maar wel voor „de noodzaak die de VS en Israël voelden om in te grijpen” – wat dus een schending van het internationaal recht is.
Of het nou op X is, aan de talkshowtafel of in de Tweede Kamer, uiteindelijk wordt elke illegale aanval op dezelfde manier verdedigd: ja maar het zijn toch ook heel slechte mensen? Steun je die soms? Het was de reactie als er kritiek kwam op de kidnapping van Nicolás Maduro in Venezuela, op de genocide in Gaza en ruim twee decennia geleden op het bombarderen van het Irak van Saddam Hussein. „Either you’re with us, or you’re with the terrorists”, zei president George W. Bush toen. Je moet kiezen. Doe je dat niet, dan weten wij heus wel wie jij stiekem steunt.