Lezersbrieven U voelt walging over de nieuwe ontwikkelingen op het wereldtoneel. Verder schreef u ons over alternatieven voor ChatGPT en kernwapens.
We mogen weer plaatsnemen op de tribune van het wereldtoneel, waar een handvol leiders oorlog voert alsof het een prestigeproject is. Iran is een repressief regime, zeker. Maar het afgelopen jaar heeft vooral laten zien dat andere grootmachten net zo hard meedoen aan het morele verval. Gaza is daarvan het pijnlijkste bewijs. Het onderscheid tussen ‘de goeden’ en ‘de slechten’ lijkt inmiddels vooral een kwestie van marketingbudget.
Als pacifist ben ik allang voorbij verbijstering; wat rest is walging. Walging over de voorspelbare rituelen van macht: de stoere taal, de morele verontwaardiging op commando, de eindeloze herhaling van het sprookje dat geweld uiteindelijk tot vrede leidt. Het is bijna aandoenlijk hoe hardnekkig men blijft geloven dat vernietiging ooit iets anders heeft opgeleverd dan meer vernietiging. Maar goed — sommige mythes zijn te comfortabel om op te geven.
Steeds vaker bekruipt me de cynische gedachte dat de wereld misschien eerst volledig haar eigen machtsfantasieën moet uitputten voordat iemand durft toe te geven dat dit geen strategie is, maar een collectieve verdwazing. Misschien moeten de grootmachten zichzelf eerst tot op het bot uitputten voordat ze ontdekken dat oorlog geen oplossing is, maar een verslaving die steeds hogere doses vraagt.
Ondertussen worden burgers, natuur en toekomst opgeofferd aan een spel dat niemand kan winnen, maar dat de spelers maar niet willen stoppen. Ik kan alleen hopen dat de arrogantie van de macht zich ditmaal volledig zal uitputten, zodat wij eindelijk — en hopelijk zeer lang — geen ongewilde toeschouwers meer hoeven te zijn.
Willem Wijnbergen Diever
Met verbijstering kijk ik naar de geopolitieke situatie. Ik luister naar de vele commentaren en hoewel daar vele goede aanwijzingen in te vinden zijn, mis ik een scherpe analyse. En met name mis ik een heldere reactie van Nederland en Europa op wat er gebeurt. Spiral Dynamics (een model voor bewustzijnsontwikkeling) helpt om dit beter te begrijpen. In zijn meest eenvoudige vorm zie je dan dit.
Trump is een ‘rode leider’ die in wezen alleen gemotiveerd wordt door het streven naar macht. Hij is de grote koning en juicht als hij andere kopstukken van het bord heeft gegooid (zoals in Venezuela en nu in Iran). Rood kun je alleen bestrijden met rood (geweld) of met de inzet van het volgende ontwikkelingsstadium. Dat is blauw en gaat over structuur, rechtspraak en afspraken.
Trump en Netanyahu hebben overduidelijk de internationale rechtsorde geschonden door zomaar een autonoom land aan te vallen. Europa en Nederland reageren tot nu toe zeer gereserveerd. Naar mijn mening is het enige juiste antwoord: een even duidelijke (blauwe) veroordeling van deze flagrante schending. Ook al weten we dat deze kerels hier schijt aan hebben, dat is de enige manier om een grens te trekken. Ik roep daarom het kabinet-Jetten op om met vuur onze internationale rechtsorde te verdedigen en deze nieuwe oorlog te veroordelen. De Iraanse bevolking kunnen we op andere manieren steunen.
Leida Schuringa Utrecht
Macron wil het aantal kernkoppen uitbreiden, en hierover praten met Nederland. Het kabinet-Jetten staat „constructief tegenover het versterken van een nucleaire afschrikking” (3/3). Wat is er gebeurd in de wereld, dat we ons zo openlijk weer durven uit te spreken over het versterken van het nucleaire wapenarsenaal? In de jaren 80 werd in Nederland massaal geprotesteerd, met demonstraties tot 600.000 mensen. Toen was er ook de Russische dreiging, waren er ook overal brandhaarden. Maar nu lijkt de inzet van kernwapens geleidelijk aan genormaliseerd te worden. Zijn we te kort van geheugen?
De internationale verdragen die eerder zijn opgesteld om kernwapens te beteugelen, lijken irrelevant geworden. We mogen niet vergeten dat we allemaal verantwoordelijkheid dragen. Ooit hadden we kernwapenvrije gemeentes als reactie op nationale beleidsvorming. Kernwapens vormen geen thema in de aankomende gemeenteraadsverkiezingen. Maar toch, het zou mooi zijn als na woensdag 18 maart een paar gemeenten zich voegen bij de gemeenten die zich eerder al kernwapenvrij hebben verklaard, zoals Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Groningen en Nijmegen. Het zou nog mooier zijn als die gemeenten het kabinet oproepen afstand te nemen van „nucleaire afschrikking”.
Maria van Leeuwe, Haren
Als gewone burger gebruik ik ChatGPT nu ongeveer een half jaar. Ik heb er veel aan. Het systeem kan soms als een kind overtuigend fantaseren en wie weinig ervaring heeft met AI, herkent zulke verzinsels niet altijd direct. Met een strak protocol wordt dat minder, maar factchecking blijft noodzakelijk.
Naar aanleiding van het artikel van Rutger Bregman ben ik gaan kijken naar alternatieven (Stop met ChatGPT. Jouw abonnementsgeld financiert Trumps machtsmachine, 3/3). Dat blijkt lastiger dan gedacht. Een helder, onafhankelijk overzicht ontbreekt. Iets vergelijkbaars met wat de Consumentenbond doet voor producten zou zeer helpen: een vergelijking van aanbieders, functionaliteit, privacy, ethiek en de tarieven. Ik overweeg zeker een overstap, maar zie door de AI-bomen het AI-bos niet meer, dat belemmert een rationele keuze. Er is behoefte aan een degelijk, overzichtelijk vergelijkingskader voor AI-diensten.
Douwe Woudhuizen Perpezac-le-Blanc (FR).
Na het halen van een meedogenloze deadline volgde een welverdiende vakantie. Mijn plan was simpel: tenen in het zand, hoofd uit. Niks doen. Punt. Alleen bleek „niks doen” verrassend veel inspanning te vergen.Het zette me aan het denken over de terminologie zelf: ik gá even niks doen. Alsof het een taak omschrijving is. Als antropoloog kan ik het niet laten daar cultureel naar te kijken. In Nederland is druk zijn geen toestand, maar een identiteit. Wie het druk heeft, doet ertoe; rustig zijn daarentegen, dient gelegitimeerd te worden met een burn-out, een sabbatical of ten minste een goed boek.De filosoof Ludwig Wittgenstein schreef ooit: „De grenzen van mijn taal betekenen de grenzen van mijn wereld.” Wat we niet kunnen benoemen, kunnen we moeilijk denken; laat staan doen. Als niets doen wordt aangeduid met een werkwoord, is het geen wonder dat zelfs ontspanning als een actie voelt.Dus daar zat ik, met mijn tenen in het zand, in al mijn Hollandse glorie actieve pogingen tot anti-activiteiten te wagen. Zelfs mijn vakantie werd productief door het schrijven van deze tekst. Ik ben simpelweg cultureel geconditioneerd. En daar kan zelfs Wittgenstein niet tegenop.Pup Pruymboom Utrecht
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.