Theater Terwijl haar eigen huis wordt verbouwd, werkt Romana Vrede aan de voorstelling ‘Sisterhood’ bij Theater Rotterdam. „„Ik ben erachter gekomen dat de belangrijkste regieaanwijzing is: ‘Ontspan. Chill. Geniet’.”
Theatermaker Romana Vrede (rechts) met regieassistent Toni Blackwell tijdens de voorbereiding van haar nieuwe productie 'Sisterhood' in Theater Rotterdam.
Mijn huis wordt verbouwd. Ik krijg een nieuwe keuken en een nieuwe vloer. Dus mijn buitendeur is nu eigenlijk de slaapkamerdeur, want daarbuiten is het een puinzooi. De hele repetitieperiode van Sisterhood, de voorstelling die ik regisseer bij Theater Rotterdam, heb ik met mijn kat in mijn slaapkamer geleefd. Vlak voor de première, 8 maart, moet het grotendeels af zijn. Ik dacht: ik zal weinig thuis zal zijn, dat is perfect. Spijt heb ik er niet van. Kamperen in mijn huis: het heeft wel wat.
Ik keek naar de beëdiging van het nieuwe kabinet op mijn laptop. En naar het programma Kamp Waes. Dat vind ik wel tof. Over commandotroepen. Daar zeggen ze dingen als: „Als je denkt dat je niet meer kan, dan heb je nog altijd 40 procent.” Dat pas ik nu ook toe op mijn acteurs. Niet letterlijk, maar wel in de zin van: acteren is een kwestie van doen.
De acteurs zeggen dat ik best wel duidelijk en scherp ben. Als je me niet zou kennen, dan zou je kunnen denken dat ik mijn aanwijzingen persoonlijk bedoel, maar ik zie alles heel vaktechnisch. Dat is denk ik omdat ik zelf ook acteur ben. Dit is pas mijn tweede regie. Ik zeg bijvoorbeeld dingen als: „Dit was een beetje huilerig, dit mag wat meer tempo, hier verlies ik een impuls.” Het is nooit een afwijzing in de zin van: „Je doet het niet goed.”
Sisterhood gaat over een community van vrouwen, een vriendengroep, en de vraag, kort samengevat: mag ik van je verschillen ondanks onze overeenkomsten? Hoeveel ruimte is er om een individu te zijn binnen een gemeenschap waarin je op elkaar lijkt?
Donderdag op de fiets na de repetitie dacht ik: ik weet dat ik een radicale keuze moet gaan maken. Die heb ik vandaag doorgevoerd. Ik heb bij één personage zo goed als alle tekst weggehaald. Ik moest dat personage nog plaatsen: duidelijk maken wie zij is, wat ze doet. En toen dacht ik, volgens mij heb ik altijd wel iemand op het toneel in mijn werk die observeert en die op een andere manier reageert. Dat is zij nu geworden. Gelukkig viel die mededeling goed. Ze is danseres en nu zet ik haar in haar kracht, want ze kan op een andere manier communiceren.
Vandaag was de eerste montagedag, waarin we het licht en geluid inpassen en de scènes met elkaar verbinden. De acteurs begonnen met lekker veel zin. Zoveel zin dat het leek alsof ze de oorlog moesten winnen. Ik ben erachter gekomen dat de belangrijkste regieaanwijzing is: „Ontspan. Chill. Geniet. Heb vertrouwen.” Zeg maar precies dat wat je pas na 22 keer spelen hebt.
Maar goed. We doen lekker veel doorlopen. Details met mate. Niet te minutieus te werk gaan, in eerste instantie.
Lichtontwerper Tim van ’t Hof komt met prachtige beelden, maar ik zeg steeds: nog niet. Choreograaf Alida Dors maakt prachtige beelden, maar ik zei de hele dag: subtieler. Eigenlijk is iedereen dus bereidwillig en aan. En dat maakt me dankbaar.
Twee slaapkamers zijn geschilderd. Cosy taupe en cacao. De keuken wordt morgen geleverd.
Theatermaker Romana Vrede geeft samen met choreograaf Alida Dors (op de voorgrond) instructies aan de actrices tijdens de voorbereiding van haar nieuwe productie ‘Sisterhood’ in Theater Rotterdam.
Vandaag is de keuken geleverd. Maar de bezorgers waren de externe lift vergeten. Dus de helft staat nog beneden. Want het was te zwaar om te sjouwen. Ik belde met de Ikea en werd geholpen in het Duits.
Het was een pittige dag. Montagedag 2. Ik denk dat ik nooit meer wil regisseren. Maar ik denk ook dat dat een overdreven reactie is.
Hoe weet je of je op de goede weg zit? Dat weet je vanbinnen. Dus morgen zal ik drie scènes terug moeten en alles aanpassen. Ach ja, soms neem je een verkeerde afslag. Such is life en dan wandel je dapper door.
„Dapper door”: dat zei mijn vroegere regisseur Mirjam Koen altijd. En ze zei: informeel doch essentieel. En regisseur Eric de Vroedt van Het Nationale Theater heeft het over ‘bouncen’ en ‘beats’ en ‘ritme’. En Moniek Merkx is het er niet mee eens dat je conflict nodig hebt voor drama. Opvattingen over theater maken te over. Ach ja. Wat weet ik eigenlijk? Dat ik wel weet hoe ik het wil. Dus morgen zal ik drie scènes terug moeten en alles aanpassen.
Repetities voor ‘Sisterhood’ in Theater Rotterdam.
Ik was zo moe dat mijn lichaam trilde tijdens de montage van de laatste scènes. We hebben een oplossing gevonden voor een groot changement. Toni Blackwell, mijn regieassistent, zei: „Own het gewoon! Niet verbergen! Laat het gewoon zien. En make it work.”
Dat was de sleutel. Na de repetitie dacht ik dat mijn fiets was gestolen. Maar ik had hem vandaag gewoon ergens anders geparkeerd. Ik kon me zelfs niet herinneren of ik hem op slot had gedaan. Toni zei: „Dit is pas montagedag 3.” Waarom voelt het als week 3? En toch ben ik na afloop een rood wijntje gaan drinken.
Het is nu weekend. Gisterenavond de eerste doorloop van het geheel gehad. Deel 1 is briljant. Deel 2 gaat nergens over. Dus mijn avond was als het leven: soms briljant.
Vandaag verhuis ik terug naar mijn eigen slaapkamer. Die is af en volledig cosy taupe.
Romana Vrede (rechts) met choreograaf Alida Dors tijdens de voorbereiding van ‘Sisterhood’ in Theater Rotterdam.
Mijn kinderdroom is uitgekomen. Ik heb een roze slaapkamer. Daar moet je dan 53 voor worden. Het leven is mooi.
Langs bij de Ikea. De dame van de klantenservice zei: „Ja, iedereen kan wel zeggen dat ze twee pootjes te weinig geleverd hebben gekregen. Hoeveel dozen heeft u dan thuis?” Ik sloot mijn ogen en zag het kartonnen netwerk in mijn woonkamer en het beschadigde schilderwerk omdat de externe lift niet was mee gekomen. En ik zei: „Geen idee.” „Ja, dan kan ik u ook niet helpen.” En ze liep weg.
Mijn vriend at een vegan hotdog en zei dat ik zo geduldig bleef. Hij was allang geflipt, zei hij. Ik dacht aan de acteurs. Ik ben al heel de montage bewust aan het reageren op de inhoud en niet op de emotie. Anders was ik allang geflipt.
Romana Vrede in Theater Rotterdam.
Laatste loodjes. De puntjes op de i. The devil is in the details. Al die uitdrukkingen over de laatste fase. Ik voel dat als ik die niet tackel het stuk niet en nooit zal kloppen. En ik weet wat ervoor moet sneuvelen.
Wat ben ik blij met de mensen om me heen. Componiste Shanice Shaynah. Marijn van Engelen op de muziek. Alida Dors en Henry O’Tawiah voor de dans en beweging. Sidney van Geest als voorstellingsleider. Toni die overzicht houdt. Aukje Verhoog, dramaturge, die alles laat kloppen. Lichtontwerper Tim van ’t Hof en scenograaf Dennis Vanderbroeck. Woorden schieten tekort. Maar ik ben er nog niet. En juist nu komt het erop aan.
De lift was er en alle losse keukenonderdelen staan boven. Nu nog alles in elkaar zetten.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden