is cultuurhistoricus, Europa-expert en co-auteur van de Atlas van Afgehaakt Nederland.
In talkshows spat het ongemak van het scherm wanneer Iraans-Nederlandse vluchtelingen – in formidabel Nederlands – hun geluk niet op kunnen en de dood van Khamenei bejubelen. Terwijl naast hen de andere gasten dan iets mompelen over internationaal recht, over de onmogelijkheid van ‘regime change’, of dat het alleen maar draait om afleiding van de Epstein-files. Pijnlijk om te zien.
De Iraans-Nederlandse schrijver Keyvan Shahbazi oordeelde snoeihard over deze Europese houding bij Pauw & De Wit: ‘Internationaal recht is een achterhaald mantra van Europese lafheid, zonder mededogen voor mensen die onder totalitarisme lijden en voor de duizenden Iraanse demonstranten die recent door het regime werden afgeslacht.’
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De tirannie verdrijven. Dat is, mogen we hopen, wat nu in Iran gebeurt. Door het vermaledijde duo Trump en Netanyahu en de vrijheidslievende Iraanse bevolking, die zo lang bruut onderdrukt is geweest. Zeker weten doen we dat niet. Deze oorlog kan alsnog uitpakken als een roekeloos avontuur van een autocratische president, met desastreuze gevolgen voor het Midden-Oosten en voor Iran zelf. Maar een verdrijving van het schrikbewind van de ayatollahs en de Iraanse Republikeinse Garde kan ook niet worden uitgesloten en zou toch royaal moeten worden gesteund.
Soms bekruipt je op dit soort momenten het gevoel dat Nederland en Europa hun moreel kompas en geheugen kwijt zijn. Tirannie verdrijven is het DNA van Nederland en het DNA van het Europese samenwerkingsproject. Maar het is alsof men dat vergeten is.
Het Nie wieder is in naoorlogs Europa nogal passief en pacifistisch geïnterpreteerd. ‘Nooit meer oorlog’ werd de drijfveer van het Europese vredesproject. Maar Nie wieder betekent ook: nooit meer Holocaust, nooit meer totalitaire terreur, nooit meer grootmacht-imperialisme. En dus horen daar soms, als uiterste middel tegen het kwaad, verzet, strijd en oorlog bij.
Precies die geschiedenisles leren we in Willem van Oranje, de nieuwe musical. Die musical vertelt het levensverhaal van de Vader des Vaderlands, en daarmee de ontstaansgeschiedenis van Nederland. Hoe we geworden zijn, wie we zijn. Een verhaal over terreur, opstand en gewetensvrijheid en waarom strijd soms noodzakelijk is tegen vervolging en tirannie. De musical bezingt ook het verhaal waarom ons on-nationalistische volkslied, het Wilhelmus, zulke merkwaardige strofen kent waarin ‘wij’ opeens van Duitsen bloed zijn en de koning van Hispanje altijd hebben geëerd.
Mijn stelling zou zijn dat iedereen even die musical moet aantikken. Als opfriscursus Nederlandse geschiedenis. Je moet daarvoor dan maar even een veel te lang durende musical op een winderige locatie aan de rand van Delft voor lief nemen, waarin opnieuw matig geacteerd en gezongen wordt. Dat wordt ten dele gecompenseerd door technologische hoogstandjes met film en decor, die er toch een soort totaaltheater-experience van maken.
Je hoort te zeggen dat je niet van musicals houdt, en in mijn geval klopt dat ook. Maar ik was dus wel onder de indruk van de actualiteit van het levensverhaal van Willem van Oranje. In essentie gaat het daarbij om tolerantie en verdraagzaamheid. Niemand verketteren om wat iemand denkt of gelooft. Dat is het mythische wordingsverhaal van Nederland dat het waard is opnieuw verteld te worden, juist in deze tijd van polarisatie en fanatieke onverdraagzaamheid.
Je zou velen in Nederland daarom een vrijkaart voor de musical toewensen, bij wijze van Willem van Oranje-inburgeringscursus. Nationalistisch-rechts dat de Nederlandse godsdienstvrijheid met voeten treedt. De intolerante gedachtenpolitie van woke-identiteitspolitiek, maar ook Nederlandse moslims voor een lesje religiekritiek.
‘Een volk dat voor tirannen zwicht, zal meer dan lijf en goed verliezen.’ De prins van Oranje had het kunnen zeggen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns