Boswachter Erik de Jonge vond vijf jaar geleden de grootste drugsafvalput van Europa. Nu is de milieuschade hersteld. De kosten zijn voor de belastingbetaler, want het blijkt lastig om drugscriminelen te laten betalen. ‘Het kan toch niet zo zijn dat je hiermee wegkomt?’
is regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.
Ruim twee jaar geleden stonden boswachter Erik de Jonge en de Brabantse milieugedeputeerde Hagar Roijackers op dezelfde plek als waar ze nu een boom planten, maar dan acht meter lager. Toen was dit bos naast de A4 bij Bergen op Zoom een enorme krater. ‘Bijna twee olympische zwembaden aan zand waren weggehaald’, zegt Roijackers.
De boswachter en de bestuurder vieren op deze woensdag het einde van de sanering van, zeggen ze, Europa’s grootste put met drugsafval. De Jonge ontdekte die in maart 2021 in zijn natuurgebied de Brabantse Wal in Halsteren. Hij wijst op een langwerpig, bouwwerk van golfplaten, pal naast de inmiddels helemaal gevulde krater. ‘Daar trof de politie een leeg drugslab aan. Hier in het bos rook ik aceton, heel indringend.’
De geur kwam niet uit het bouwwerk, maar van de andere kant, vanuit de bomen. ‘Op een open plek zag ik een stapel loofhout’, vertelt de boswachter. ‘Dat was gek, want hier staan alleen naaldbomen. Onder het hout lag een jute tapijt en daaronder zat een vastgeschroefd luik van hetzelfde plaatmateriaal als in het drugslab.’
Het luik zat in een strak gegraven gat van vier bij twee meter. ‘Heel even dacht ik dat het een graf was van een slachtoffer van illegale ayahuascasessies.’ In het huis naast de afgraving werd die hallucinerende drank weleens in groepsverband gedronken.
De Jonge en politiemensen schroefden het luik open. Ze zagen in de diepte dikke, grijze prut. De aanblik bracht De Jonge, die in de bijna twintig jaar dat hij boswachter is honderden drugslozingen heeft gezien, tot de inschatting dat criminelen vele maanden daarvoor waren begonnen met het leeggieten van vaten chemicaliën. ‘Eerst goten ze alles gewoon op de grond, maar de stank daarvan kon opvallen. Daarna zijn ze het in die put gaan gooien.’
Dat een drugsafvalput van vier bij twee meter leidt tot een afgraving van 2 vierkante kilometer, acht meter diep, ten koste van vierhonderd bomen, heeft te maken met de vervuiling van het grondwater. De uiterst schadelijke chemicaliën die in oplos- en desinfectiemiddelen zitten, en spul als benzeen, aceton en ethanol, kwamen uiteindelijk in het water terecht, waarna de troep zich ondergronds over een groter gebied verspreidde.
Verontreinigd grondwater bedreigt de Brabantse drinkwatervoorziening. ‘Een klein geluk bij een groot ongeluk’, zegt de boswachter, ‘is dat hier het grondwater wordt vastgehouden door een harde leemlaag.’
Daardoor kan nu, na het reinigen van 6.000 kuub grondwater, gezegd worden dat alles schoon is. ‘Op andere saneringslocaties is die leemlaag er niet. Die dumpplekken zijn weliswaar kleiner dan deze, maar de problemen zijn minstens zo groot.’
Het dumpen van drugsafval langs de kant van de weg, of in oude vrachtwagens, is in heel Nederland aan de orde van de dag. Toch is het in West-Brabant alweer twee jaar geleden dat een afvalput is gevonden, weet De Jonge.
Dat kan twee dingen betekenen. ‘Dat drugscriminelen iets nieuws hebben bedacht’, zegt de boswachter. Of, oppert bestuurder Roijackers liever, ‘dat onze oproep aan iedereen om bij het minste vermoeden de politie te bellen, vruchten afwerpt.’ Ze vermoedt dat het drugsafvalprobleem zich van Noord-Brabant naar andere provincies heeft verplaatst.
Drugsafval opruimen kost handenvol geld. Hoeveel dat precies in Halsteren was, wil Roijackers niet kwijt. Wel dat het 6,8 miljoen euro kost om de zes grootste drugsafvalputten van Noord-Brabant op te ruimen. Dat geld komt van het rijk, dat alleen van de provincie vraagt er alles aan te doen de schade op de milieucriminelen te verhalen.
Dit blijkt in de praktijk bijna onmogelijk. De kopstukken van de drugsbende die het bouwwerk van golfplaten als hun cocaïnewasserij gebruikten, kregen twaalf jaar cel, maar ze zijn voortvluchtig.
Weliswaar memoreerde de rechter in het vonnis kort de ‘milieuschade van ongekende omvang’ en de ‘miljoenen euro’s kostende sanering’, maar een direct verband met de gestraften legde de rechtbank niet. Formeel bewijs dat de dumping van drugsafval iets te maken heeft met het drugslab een paar meter verderop, is er immers niet.
Dat drugscriminelen op heterdaad betrapt moeten worden als ze hun afval lozen, is voor boswachter De Jonge moeilijk te verteren. Hij meent dat het Openbaar Ministerie te weinig daadkrachtig is in het vervolgen van drugscriminelen voor de milieuschade die ze veroorzaken.
Roijackers zegt het OM om die reden achter de broek te zitten. ‘Het buitengebied staat niet bovenaan hun prioriteitenladder. Deze situatie is buitengewoon onbevredigend’, zegt ze, staand op het glooiende, lege veld. ‘Het kan toch niet zo zijn dat je hiermee wegkomt?’
Aan haar voeten heeft De Jonge de diepwortelende soort rogge gezaaid. ‘Als die goed groeit, weten we dat we weer bomen kunnen planten.’ Te beginnen met het boompje dat hij en Roijackers planten. ‘Het is een linde, symbool van liefde en verbinding door zijn lekkere geur’, zegt De Jonge. ‘En die heeft een hartvormig blad’, weet de milieugedeputeerde.
Voor de drugsafvalvondst was het bos een stil plekje, daarna leek het vijf jaar lang wel een bouwlocatie. Nu moet het in alle rust herstellen, legt de boswachter uit. Hij wordt altijd weer verrast door de veerkracht van flora en fauna. Net hoorde hij nog lijsters en merels zingen en op weg naar de boomplantceremonie zag hij sporen van reeën. ‘De natuur moet het schoonmaken nu van ons overnemen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant