Een Shahed-136 in april 2024 in de lucht boven Kermanshah, in het westen van Iran, in april 2024, toen Iran meer dan honderd drones richting Israel afschoot.
„Twee of drie dagen”, antwoordde president Trump aanvankelijk toen hem gevraagd werd hoe lang de vijandelijkheden met Iran zouden duren. Na duizenden aanvallen stuurt Iran nog steeds raketten en drones naar Israël en zijn buurlanden in de Golf.
Niet alleen naar Amerikaanse bases. Ook steden, burgervliegvelden, havens, olie-industrie en schepen zijn doelwit. En een deel komt voorbij de luchtverdediging. Dinsdag sloten de Verenigde Staten hun ambassades in Riad en Koeweit-Stad na droneaanvallen.
Eerder kwamen in Koeweit zes Amerikaanse militairen door drones om het leven. In Bahrein richtten drones schade aan op het hoofdkwartier van de Vijfde Vloot. Amerikaanse burgers in de regio hebben het congé gekregen te vertrekken. „Het kan nog enige tijd duren voor onze oorlogsdoelen zijn bereikt”, gaf generaal Dan Caine, de hoogste Amerikaanse militair, maandag toe.
Iran heeft drones in soorten en maten, maar een hoofdrol lijkt weggelegd voor de Shahed-136, de kamikazedrone die Iran in grote hoeveelheden aan Rusland heeft geleverd voor aanvallen op Oekraïne.
Het onbemande vliegtuigje heeft een deltavleugel met een spanwijdte van tweeënhalve meter, een zuigermotor met een duw-propeller en een springkop van vijftig kilo. Met een stuksprijs van enkele tienduizenden dollars is het spotgoedkoop en snel in serie te bouwen.
De Shahed-136 is letterlijk geen rocket science.
Golfstaten hebben miljarden geïnvesteerd in hightech-verdediging tegen Iraanse ballistische raketten. De meeste radars, ook die van de Amerikaanse Patriot- en Thaad-batterijen, zijn gespitst op zulke raketten, die ‘van boven’ komen. Niet op een klein, traag (minder dan 200 kilometer per uur) en laag vliegend object, onopvallend tot het te laat is. Dat maakt de Shahed-136 tot zo’n effectief wapen.
„Dit vliegtuigje heeft geen munitie, het is zelf de munitie”, klonk het ademloos toen Israël dertig jaar geleden de Harpy in gebruik nam, een vliegtuigje – met dezelfde deltavleugel en een duwpropeller – dat uren kon rondcirkelen boven het slagveld om dan toe te slaan, zoals de mythologische monstervogels waarnaar het was vernoemd.
Israël had het idee van de loitering munition (letterlijk: rondhangende munitie) afgekeken van een Duits onbemand vliegtuigje uit de Koude Oorlog. Iran paste het Israëlische idee op zijn beurt aan voor een wapen dat niet ‘rondhangt’ maar rechtstreeks naar zijn doel vliegt.
Na de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 heeft Iran er duizenden aan Rusland geleverd, dat er dagelijks steden en het energienet in Oekraïne mee aanvalt.
Intussen bouwt Rusland zelf in enorme aantallen varianten van de Shahed onder de naam Geran-2, -3, -4 en -5; maandelijks zo’n zesduizend. Rusland heeft Iran daarvoor niet langer nodig, zeggen experts. „In de toeleveringsketen speelt Iran een verwaarloosbare rol”, zei John Hardie van de Foundation for Defence of Democracies, een Amerikaanse denktank, tegen Euronews.
Dat de Iraanse Shahed-aanvallen ten koste gaan van Russische capaciteit is dus onwaarschijnlijk. Toch maakt Rusland zich zorgen. Dat is omdat de Shahed-stamboom zich nog verder heeft vertakt: de VS maken nu hun eigen Shahed-kopie, die tijdens de recente aanvallen voor het eerst is ingezet tegen Iran zelf.
Die Amerikaanse drone heet LUCAS, van Low-Cost Uncrewed Combat Attack System, en is in feite een verbeterde Shahed. „We kregen een Iraanse Shahed in handen en hebben hem nagebouwd”, zei een functionaris tegen defensiewebsite The War Zone vorig jaar.
„[Lucas] biedt geavanceerde mogelijkheden tegen een fractie van de kosten van traditionele langeafstandssystemen die vergelijkbare effecten kunnen bereiken”, zei een militaire woordvoerder deze week.
Het grootste verschil: de Amerikaanse Shahed heeft een plat, vierkant antennepaneel op de rug dat sprekend lijkt op de antenne van Elon Musks Starlink-netwerk voor satellietcommunicatie. Die zou ook gebruikt kunnen worden met het zwaar beveiligde en nauwelijks te verstoren Starshield-netwerk dat Musk voor de Amerikaanse overheid heeft gebouwd en dat met soortgelijke satellieten werkt.
Dat kan een nieuwe dimensie in de drone-oorlogvoering mogelijk maken: drones die, immuun voor verstoring, in een zelfsturende zwerm vliegen als een wolk spreeuwen, en onderweg kunnen worden bijgestuurd.
Denk je eens in dat Oekraïne via de ‘Amerikaanse route’ de beschikking krijgt over zulke drones, schreven Russische militaire bloggers. „Als we daar niet binnen een jaar een oplossing voor vinden, wordt het onprettig voor ons.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet