Shao Ran | Chinese ex-beloegatrainer Shao Ran (40) werd in 2011 de ‘eerste vrouwelijke beloegatrainer van China’. Nu ageert ze al tien jaar tégen dolfinaria, in een land waar het nadenken over het welzijn van dieren geen vanzelfsprekendheid is. „Over wat ik toen deed, voel ik nu alleen maar schaamte.”
Op haar linkeronderarm is met zwarte inkt een afbeelding getatoeëerd van twee orka’s die door een ufo opgestraald worden uit een bassin. Het is een verbeelding – de ufo moet niet letterlijk genomen worden – van de droom van Chinese dierenactivist Shao Ran: een samenleving waarin zeezoogdieren niet meer in gevangenschap gehouden worden. Ze aait over haar arm. „Het is een geheugensteuntje. Hier doe ik het voor.”
Shao Ran (40) werd in 2011 de ‘eerste vrouwelijke beloegatrainer van China’. Nu ageert ze al tien jaar tégen dolfinaria, in een land waar het nadenken over het welzijn van dieren geen vanzelfsprekendheid is. In een poging Europese landen ervan te overtuigen hun beleid ten aanzien van zeezoogdieren verder aan te scherpen en de hoop dat China dat voorbeeld dan ooit gaat volgen, is ze op tour door Spanje, België en Nederland.
Een portret van Shao Ran.
Ran groeide op in het centrum van Beijing, ver van de kust, vertelt ze. „Dus ging ik naar het marinepark in de stad.” Ze had als kind een, zegt ze zelf, geromantiseerd beeld van dolfinaria. „Ik wilde niets liever dan zelf trainer worden, maar ik dacht dat je daar heel veel kennis voor moest hebben.” Het tegenovergestelde bleek waar. „Ik zag een vacature voor ‘vrouwelijke trainer’ bij het grootste park van China en solliciteerde. Ze vroegen of ik hard wilde werken en tegen koud water kon. Natuurlijk, zei ik. Dat was het. Toen mocht ik met de beloega’s gaan werken.”
Beloega’s zijn volledig witte walvisachtigen met, in tegenstelling tot de meeste soorten, een buigzame nek. Vrouwtjes worden gemiddeld zo’n drieënhalve meter en wegen maximaal duizend kilo. Shao Ran kreeg onder anderen Sophie onder haar hoede. „Sophie was ooit een vrije beloega. Ze is bij haar familie weggerukt, weggehaald uit haar natuurlijke omgeving, eindeloos vervoerd en in een betonnen zwembad losgelaten. Ze was absoluut niet tam en wilde niet met mensen werken. Alleen: hoe meer ze zich verzette, hoe harder ze gestraft werd.”
Een dolfijnenshow in het Chinese Guiyang, mei 2020.
Ook Ran deed daaraan mee. „Ik werd opgeleid om het op die manier te doen. Over die tijd en over wat ik toen deed, voel ik nu alleen maar schaamte.”
Tijdens een show, nadat Shao Ran zich in het water heeft laten glijden, knapt er iets in Sophie. Ze bijt Shao Ran in haar voet. Dat gebeurde vaker, maar deze keer is het Sophie menens, merkt Shao Ran snel. „Ze trok me naar de bodem. Keer op keer.” Verzetten tegen een dier zo groot en sterk heeft geen zin. „Ze was maniakaal geworden. Ik weet niet waarom het die dag gebeurde, maar iets in haar was geknapt.”
Shao Ran trekt haar voeten in en dan is er er één moment van oogcontact. „Op dat moment kwam ze naar me toe en duwde ze me op haar neus naar de kant.” Sophie „spaarde” haar, zegt Shao Ran. „Maar eenmaal op de kant besloot ik gewoon door te gaan met de show, haar hetzelfde te behandelen als daarvoor, alsof ik de machtige was. Ik liet haar weer die belachelijke trucjes doen.” Het publiek applaudisseert, de vrouwelijke dolfijnentrainster had de gigant uit de zee onderdrukt. „Toen zag ik Sophie huilen.” En dan kantelt er iets in haar.
Shao Ran met de beloega Sophia.
Ze realiseert zich dat ze deze dieren niet langer wil uitbuiten, maar weg bij het marinepark gaat ze niet. „Het begon steeds meer tot me door te dringen dat we de dieren mishandelen door ze uit de oceaan in die kleine bassins te stoppen. Dat wilde ik van binnenuit veranderen.” Ze schrijft brieven aan de directeur. „Maar het is in China nog niet gangbaar om rekening te houden met de leefwereld van dieren. Mensen halen hun schouders op. Terwijl er veel gevallen van suïcide zijn bij dolfijnen in deze betonnen zwembaden.”
Ze vertelt het verhaal van Huahua, een grijze dolfijn. „Ze leefde al god weet hoe lang alleen in een tank. Tot vanwege een verbouwing twee van de beloega’s waar ik voor zorgde bij haar in de tank werden geplaatst.” Ze kijkt het klaslokaal rond. Ze is bij Wageningen University & Research om een lezing te geven. „Zo groot als de helft van deze ruimte.” De beloega’s pestten Huahua, vertelt ze.
„Vlak daarna kwam Huahua een dag lang constant naar me toe, maar ik had geen tijd voor haar en stuurde haar weg, werd zelfs boos op haar. Daar heb ik zoveel spijt van.” De dag daarna wordt Huahua dood gevonden, ze had haar ademhalingssysteem afgesloten. „Het gebeurt vaker, dat dolfijnen in gevangenschap dat doen. Het was niet de schuld van de beloega’s, die ook in gevangenschap zonder ouders zijn opgegroeid, het is de schuld van de mens. Ik kan mezelf dat nooit vergeven.”
Op TikTok vertelt ze over haar verleden en haar toekomstdroom. Haar filmpjes hebben ondertussen miljoenen mensen in China bereikt. „Veel mensen, maar nog steeds is het maar een fractie van de Chinese bevolking”, zucht ze. Naast haar video’s reist ze basis- en middelbare scholen af, om „leerlingen met compassie te leren kijken naar dieren” en scholen ervan te overtuigen te stoppen met schoolreisjes naar deze parken.
Nog steeds worden er jaarlijks 200 miljoen kaartjes voor marineparken in China verkocht. „Ik had even hoop toen de filmpjes viraal gingen, maar het effect is eigenlijk nauwelijks merkbaar.” Haar tolk, Jin, vertaalt haar woorden en voegt daar aan toe: „Ze is heel bescheiden, haar video’s hebben echt impact, maar zoveel verandering heeft tijd nodig.”
Shao Ran kijkt daarom naar Europa om China te beïnvloeden door het goede voorbeeld te geven. „Wees een rolmodel. Laat zien wat het ethische is om te doen, stop met zeezoogdieren in gevangenschap.”
Een dolfijnenshow in het Chinese Guiyang, mei 2020.