De oorlog in Iran laat andermaal zien hoe zwak Europa is. En het is evenmin in staat tot een consequente verdediging van het internationaal recht.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Handenwringend kijken Europese leiders naar de Amerikaanse en Israëlische aanval op Iran. Enerzijds hopen zij dat de oorlog leidt tot de val van een wreed en agressief regime. Anderzijds kijken zij bezorgd toe hoe de Verenigde Staten voor de zoveelste keer het internationaal recht schenden.
Hoe gevaarlijk het loslaten van de internationale rechtsorde is, ervoeren de Europeanen nog maar kort geleden, toen de Amerikaanse president Trump Groenland dreigde te annexeren. Als het recht van de sterkste geldt, staat Europa zwak.
Hier staat tegenover dat de internationale rechtsorde bijzonder weinig heeft gedaan om de dappere Iraniërs te helpen die tegen het regime in opstand kwamen en met machinegeweren werden neergemaaid. Ook in Oekraïne en Gaza bleek de rechtsorde machteloos. De Europeanen verspeelden hun geloofwaardigheid als hoeder van het internationaal recht door hun passiviteit tegenover het genocidale geweld van Israël in Gaza en de stelselmatige rechtsschendingen op de Westelijke Jordaanoever.
De kwestie-Iran laat andermaal zien hoe zwak Europa is. Iran heeft zich nooit iets aangetrokken van alle Europese aanmaningen, diplomatieke initiatieven en sancties, aldus de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, mede omdat Europa nooit bereid was zijn belangen desnoods met militaire middelen te verdedigen. Daarom verkeert Europa nu niet in een positie om Amerika en Israël de les te lezen, aldus Merz.
Europa heeft niet de militaire mogelijkheden, en ook niet de wil, om Iran zelf aan te vallen. Maar het is evenmin in staat tot een consequente verdediging van het internationaal recht.
Daarvoor is het te zeer afhankelijk van de (nucleaire) bescherming van de Verenigde Staten en de Amerikaanse hulp in Oekraïne. Niet voor niets verklaarde Navo-chef Mark Rutte, voor zijn beurt, dat de Europeanen achter de VS staan. Hij moet de Navo bij elkaar houden en weet dat Trump kan terugslaan als hij vindt dat Europeanen ‘ondankbaar’ zijn, bijvoorbeeld door zijn handen van Oekraïne af te trekken.
Als de oorlog in Iran in chaos uitmondt – en die kans is groot – zal Europa de gevolgen ondervinden, mogelijk in de vorm van vluchtelingen, hoge energieprijzen en terrorisme. Europa staat echter aan de zijlijn, zonder invloed op de loop der gebeurtenissen.
Als oplossing voor die Europese zwakte klinken steeds dezelfde mantra’s: defensie versterken en meer eenheid vormen. Dat eerste kan nog wel lukken. Europa kan een sterke krijgsmacht opbouwen, al zal het waarschijnlijk nooit een armada naar de andere kant van de wereld kunnen sturen, zoals de VS nu gedaan hebben.
Militaire macht maakt Europa ook diplomatiek sterker, maar alleen als het eensgezind is. Daarvan is vooralsnog geen sprake. Bondskanselier Merz rechtvaardigde de aanval op Iran, de Spaanse premier Pedro Sánchez sprak zijn afkeuring uit, en veel andere leiders zaten daar aarzelend tussenin. De verdeeldheid tussen landen, maar ook binnen landen is groot. Als radicaal-rechts in 2027 de verkiezingen in Frankrijk en Polen wint, is eenheid misschien wel verder weg dan ooit.
De Europese machteloosheid is niets nieuws. Maar hoe rauwer de wereld wordt, hoe gevaarlijker het is om een irrelevante factor te zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant