Voor veel Nederlandse tieners is een glas frisdrank geen uitzondering maar de norm. Ongeveer de helft van de jongeren drinkt gemiddeld ruim zestien glazen suikerhoudende drank per week. Maar het onderzoek biedt ook perspectief voor beleid.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het is voor het eerst dat de GGD Amsterdam en Ipsos I&O kwantitatief onderzoek onder jongeren hebben uitgevoerd naar de consumptie van frisdrank. Ze vroegen daarbij naar onderliggende motivaties en koopgedrag. 839 middelbarescholieren van tussen de 12 en 16 jaar vulden een vragenlijst in met vragen over de hoeveelheid frisdrank ze drinken, of ze thuis frisdrank hebben en hoeveel geld ze eraan uitgeven.
Uit het onderzoek blijkt dat de jongeren wekelijks gemiddeld 9,5 glazen frisdrank, fruitsap, limonade, sport- of energiedrank drinken. De helft van de ondervraagden komt zelfs op 16,5 glazen per week. Ook zeggen jongeren uit gezinnen die standaard frisdrank in huis hebben, zelf meer geld uit te geven aan frisdrank.
Daarvoor ligt de schuld niet alleen bij de kinderen en hun ouders, benadrukt universitair docent Luc Hagenaars van het Amsterdam UMC, die niet betrokken was bij het onderzoek. Hij richt zich vooral op de invloed van commercie op het voorkomen van ziektes. ‘Bedrijven voeren een strijd om relevant te blijven. De frisdrankindustrie moet daarvoor zo veel mogelijk producten verkopen tegen zo min mogelijk kosten. De negatieve externe effecten op de volksgezondheid komen bij de samenleving te liggen.’
Die effecten zijn niet te onderschatten, zegt internist-endocrinoloog Martijn Brouwers van het Maastricht UMC+ (het academisch ziekenhuis in Maastricht), die ook niet bij het onderzoek was betrokken. ‘Het is niet zo dat je door die frisdrank minder gaat eten, het is on top of.’
Dat is zorgelijk, vindt Brouwers. Mede vanwege een teveel aan frisdrank is één op de zeven jongeren te zwaar, zegt de arts. Dat brengt andere kwalen met zich mee. Brouwers somt op: ‘Een verhoogde kans op diabetes, een hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en darmkanker.’
Veel van deze kwalen kwamen lange tijd vooral voor bij oudere mensen. Dat is aan het veranderen, ziet Brouwers. ‘Diabetes type-2 heette vroeger nog ouderdomssuiker, nu komt het ook op jongere leeftijd voor, zelfs bij kinderen. Hetzelfde geldt voor darmkanker, vroeger liepen vooral 50-plussers risico. Hiervoor zijn meerdere oorzaken, maar frisdrank is er één. Jongeren zijn helaas ongezonder dan vroeger.’
Het onderzoek biedt ook perspectief voor beleidsmakers. Bijna 85 procent van de ondervraagden zegt geen frisdrank meer te kopen als een blikje (330 milliliter) 3 euro of meer zou kosten.
In het regeerakkoord zet de coalitie in op een suikertaks. In 2030 moet een heffing gelden op alle verpakte voeding met meer dan 6 procent suiker. Die ambitie is geen garantie op succes, zegt Hagenaars. Zo is over de precieze invulling nog veel onduidelijk. Ook schort het aan referentiemateriaal, omdat maar weinig landen werken met zo’n ‘brede suikertaks’.
Wel zijn er goede ervaringen met een zogenoemde gelaagde taks: hoe meer suiker een product bevat, hoe hoger de heffing. In Den Haag vindt volgende week een debat plaats over deze ‘slimme taks’, die bijvoorbeeld in het VK al succesvol werd ingevoerd.
Een gelaagde suikertaks werkt volgens internist-endocrinoloog Brouwers twee kanten op. ‘Consumenten kopen minder suikerhoudende dranken, en producenten voegen minder suiker toe aan hun producten omdat die anders duurder worden. Daarnaast is deze taks makkelijk in te voeren, daarvoor is internationaal bewijs.’
Hagenaars houdt nog een slag om de arm. ‘Die lobby wordt gek genoeg ondersteund door Coca-Cola, omdat zij de switch naar zero aan het maken zijn’, zegt Hagenaars. Het bedrijf verkoopt volgens hem steeds minder cola met suiker, en relatief meer cola zonder. ‘En het is niet zo dat suikervrije dranken helemaal onschuldig zijn, alleen al vanwege tandbederf.’
Toch lijken de zero-varianten ondanks de aanwezige zoetstoffen minder schadelijk voor de gezondheid dan suikerhoudende dranken, zegt Brouwers. ‘Er is geen sluitend bewijs dat kunstmatig gezoete frisdranken schadelijk zijn. Maar wil je echt zeker zijn, ga dan voor water.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant