De cijfers verwijzen naar het spoor waarvan je trein vertrekt, niet het perron waarop je staat te wachten
De hal van station Utrecht Centraal.
Forenzen van het drukste treintraject van Nederland, van Utrecht naar Amsterdam, weten het inmiddels uit hun hoofd: die vertrekt van spoor 5 of 7. Deze twee sporen worden echter gescheiden door één breed perron, waar niet stiekem nog spoor 6 overheen of onderdoor loopt. Ook ontbreken spoor 10, 13, 16 en 17 op Utrecht Centraal. Andere stations kennen soortgelijke omissies. Zit hier een systeem achter of is het volstrekte willekeur?
Wie goed naar de borden op stations kijkt, ziet dat er geen ‘perron’ voor de cijfers staat, maar ‘spoor’. Dat klopt: de cijfers verwijzen naar het spoor waarvan je trein vertrekt, niet het perron waarop je staat te wachten. Sommige sporen zijn enkel bedoeld voor goederentransport of passeren enkel een station zonder er te stoppen, een zogeheten middenspoor. Dit geldt op Amsterdam Centraal bijvoorbeeld voor spoor 3, dat wel degelijk door het station loopt (namelijk tussen sporen 2 en 4), maar je nooit op een bord zult zien staan.
Klinkt logisch, maar hoe zit het dan met het eerdergenoemde spoor 6 op Utrecht Centraal? Het spoor heeft wel bestaan, maar werd in de jaren negentig verwijderd omdat het bij een uitbreiding „in de weg” lag, zo laat ProRail weten. Datzelfde geldt voor spoor 13, dat niet ontbreekt vanwege bijgeloof, maar bij de laatste verbouwing samen met spoor 16 en 17 sneuvelde omdat perrons verbreed werden. Verwijdering van sporen is vaker een reden dat bepaalde nummers ontbreken.
Eenmaal in onbruik geraakte nummers worden niet vervangen. Je kunt natuurlijk geen spoor 13 leggen naast spoor 21, het hoogste nummer op Utrecht Centraal en het op één na hoogste van heel Nederland. Ook worden de nú bestaande sporen niet chronologisch hernummerd. „Dat is heel kostbaar: niet alleen alle reisinformatieschermen en bewegwijzering moet worden aangepast, maar ook alle systemen waarmee dienstregelingen worden gemaakt of IT waarmee conducteurs en machinisten weten waar hun trein vertrekt”, laat ProRail weten. „Ook weet nu iedereen in de spoorwereld waar welk spoor zich bevindt. Dat aanpassen creëert dan vooral verwarring. Nu gaat er niks mis, dus het lijkt daarmee vooral een oplossing op zoek naar een probleem.”
Nijmegen prijkt op eenzame hoogte met spoor 35. Door zo’n hoog nummer lijkt dit misschien heel nieuw, maar het spoor ligt er al sinds het begin van de twintigste eeuw. Naast het station staat nu een ROC, maar vroeger was hier de loods van Van Gend & Loos gevestigd, dat later opging in DHL. Hier lagen tal van goederensporen, die allemaal andere nummers moesten hebben dan de sporen waarover passagierstreinen aankwamen. Spoor 35 bestaat echter nog steeds en wordt thans gebruikt voor stoptreinen richting Venlo en Venray.
Vijf jaar lang stond Eindhoven Centraal daar maar nét onder. Toen dit station tussen 2013 en 2018 grondig werd verbouwd, moesten de sprinters richting Tilburg tijdelijk via een ander spoor vertrekken. Dat werd spoor 34, een oud ‘postspoor’ dat ooit door de PTT werd gebruikt voor posttransport – een activiteit die al meerdere decennia verleden tijd is. Hiervoor werd een tijdelijk perron aangelegd, dat na voltooiing van de renovatie weer weggehaald is. Dat Breda geen spoor 1 heeft, heeft dezelfde reden, al is dit postspoor inmiddels ook in zijn geheel verwijderd. In tegenstelling tot Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk kennen Nederlandse treinstations geen spoor of perron 0.
Het lijkt onlogisch en potentieel verwarrend richting de reiziger om sporen aan te duiden in plaats van perrons, maar in de praktijk zorgt het op wat opgehaalde wenkbrauwen over ontbrekende en opvallende cijfers na voor weinig misverstanden. Polen bewijst dat je met méér informatie juist meer onduidelijkheid kan creëren. Daar nummeren de grotere treinstations als Krakau, Warschau of Wroclaw zowel de platforms als de sporen. Zo kan je op het scherm zien dat je op bijvoorbeeld perron 2, spoor 4 moet zijn. Wie dit systeem niet kent en haast heeft, kan zomaar perron 4 oplopen en zijn of haar trein missen of, erger nog, koers zetten naar een andere bestemming dan gepland.
Dan valt spoor 35 dat grenst aan spoor 4 nog reuze mee.
Met medewerking van Milo van Bokkum.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin