Jan Wolfs, beter bekend als Johnny zonder Stress, vertrouwde niemand. De zelfverklaarde ex-crimineel uit Rotterdam vond na vele omzwervingen een thuis in Emmen.
Johnny zonder Stress in 2013.
Johnny zonder Stress gaf zichzelf een nieuwe naam toen hij rond 2000 stopte met zijn – naar eigen zeggen – stressvolle leven als drugsdealer, fraudeur en afperser. Een ware artiestennaam. „Toen Johnny ongevraagd zijn caravan bij ons parkeerde, was het eerste wat hij zei: ‘Ik ben Johnny zonder Stress. Ik ben bekend van tv’”, vertelt Robert Bast. Johnny, echte naam Jan Wolfs, was in 2001 de hoofdpersoon in een radiodocumentaire van Rob Muntz, was te zien bij Man bijt hond en figureerde de afgelopen decennia regelmatig in andere tv-programma’s.
Wolfs werd in 2012 de nieuwe buurman van Robert Bast in Emmen. De camping in die plaats waar hij al een paar jaar bivakkeerde, werd gesloten en hij moest iets anders. Eigenlijk zou Bast met zijn huisgenoten in het kraakpand nog stemmen over de komst van Wolfs. Maar daar had de geboren Rotterdammer geen boodschap aan. Twee dagen voor de huisvergadering zette Wolfs zijn caravan op de parkeerplaats naast het huis en zei tegen Bast dat „hij het maar moest regelen met de andere jongens”. „Na twee weken was iedereen wel klaar met zijn gefoeter en geschreeuw. We maakten een gat in de heg van de buurman en duwden Johnny’s caravan zijn tuin in.”
„Twee jaar later woonde hij daar nog steeds”, vertelt voormalig straatwerker Peter Leenhouts. „Het was winter en zijn gezondheid was heel broos. Maar het was niet makkelijk om hem te helpen. Hij wantrouwde alles en iedereen. En ik was in zijn ogen natuurlijk onderdeel van het systeem. Het heeft mij veel tijd en moeite gekost om zijn vertrouwen te winnen. Op een gegeven moment was zijn gezondheid dusdanig kwetsbaar dat hij zelf ook wel iets anders wilde.”
„In 2015 heb ik gezegd: ‘John het wordt tijd dat je een huis ingaat’”, vertelt vriendin Brenda Ooijer. „Ik zag dat hij genoot als hij bij ons thuis kwam douchen en eten. En dat hij genoot van de warmte van een huis.” Ooijer leerde Wolfs rond 2008 kennen via haar dochter. Beiden woonden toen ook op de Drentse camping. De indertijd achtjarige Faith was op zoek naar haar hondje, en klopte bij de caravan van Wolfs aan. Wolfs zei dat ze moest ‘oppleuren’ en ‘dat zijn herdershond het hondje wel zou hebben opgevroten’. Faith gaf geen krimp. En vertelde haar moeder dat de man in de caravan honger had en dat ze hem moesten helpen. „Dat werd het begin van een heel bijzondere vriendschap”, vertelt Ooijer.
„Johnny werd voor mij de vader die ik nooit heb gehad”, vertelt de inmiddels 25-jarige Faith. „Zijn kracht, ervaring en verhalen hebben mij de afgelopen jaren gevormd. Ik heb van hem geleerd om door te zetten, sterk te zijn en jezelf te blijven. Ook als het leven niet makkelijk is.” Ze vertelt dat hun vaste afscheidsgroet ‘keep fighting’ was. „Op zijn sterfbed heeft pa gevraagd of ik van die tekst een tattoo wil laten zetten. Dat ga ik binnenkort doen.”
Vechten, of liever, overleven, deed Wolfs van jongs af aan. Hij groeide de eerste jaren op bij zijn moeder en zijn jongere broertje. Vader bestierde een café in de Rotterdamse wijk Feijenoord en was na de scheiding nauwelijks in hun leven aanwezig. Johnny stopte al heel jong met school en zwierf over straat. Omdat hij het als puber niet kon vinden met de agressieve nieuwe liefde van zijn moeder, kwam hij als veertienjarige in een kostgezin terecht. Hij betaalde de kost en inwoning met spullen die hij in de haven pikte en doorverkocht. Op zijn vijftiende ging hij varen.
Volgens de overlevering werd hij een paar jaar later in Zuid-Afrika gerekruteerd voor het Vreemdelingenlegioen en vocht hij in Vietnam en Cambodja. Maar zoals meer verhalen van Wolfs is dat pure fantasie. Het Vreemdelingenlegioen is nooit actief geweest in die landen. En in Zuid-Afrika werden in de jaren zestig geen soldaten voor dit Franse legioen geworven. „De verhalen van Johnny waren soms nogal opgeklopt”, zegt straatwerker Leenhouts. „Al bleken sommige verhalen wél waar. Ik heb ooit de rechter gesproken die tot zijn dood contact met Johnny heeft gehouden. Al die rauwe verhalen over cocaïnehandel en moordaanslagen, werden door hem bevestigd.”
„Mijn stiefvader leefde in zijn eigen film, verzon van alles en heeft heel veel mensen opgelicht en pijn gedaan”, schrijft zijn stiefzoon in reactie op een contactverzoek via Facebook. Hij heeft het contact dertig jaar geleden verbroken. „Deze man heeft zo veel kapot gemaakt. Hij is alle aandacht niet waard.”
Johnny zonder Stress in bruidspak, 1970
In zijn jonge jaren was Wolfs verslaafd aan cocaïne en alcohol. Later alleen nog aan drank. Hij stopte daar abrupt mee toen Faith hem dat vroeg. „Johnny stond af en toe op markten met antiek en andere spullen. Ik mocht dan met hem mee. En zat dus veel bij hem in de auto. Ik zei op een geven moment: ‘wat als er iets gebeurt omdat jij gedronken hebt? Ik ben nog heel jong.’ Ik moest daarop al zijn blikjes bier pakken en leeggooien. En pa heeft tot zijn sterfbed geen druppel alcohol meer gedronken.”
Jan Wolfs’ plan was ooit om in Emmen op scholen les te geven over de gevaren van drank, drugs en criminaliteit. Iets wat hij vroeger, als onderdeel van een taakstraf, op Rotterdamse scholen al eens had gedaan. „Als er maar eentje is die twijfelt en die ik op het rechte pad kan houden, dan heeft mijn leven zin gehad”, zei hij eens daarover in een van de vele tv-programma’s die van hem een knuffelcrimineel maakten.
Zijn voornemen is op Drentse scholen nooit werkelijkheid geworden. Het leven als dakloze sjacheraar – pas in de laatste jaren van zijn leven woonde hij in een huis – zorgde ervoor dat plannen veelal plannen bleven. Toch had zijn levensverhaal wel effect op de mensen waar hij de laatste jaren mee optrok. „Toen ik hem net kende, leek het mij een fantastisch idee om dealer te worden. Een makkelijke manier om veel geld bij elkaar te spelen”, vertelt Robert Bast. „Johnny waarschuwde mij dat die wereld niets voor mij zou zijn. Ik was daar volgens hem veel te zacht voor. Hij zei: ‘Kijk hoe ik erbij zit. Ik ben aardig afgetakeld. Wil jij er ook zo bij komen te zitten? Dat moet je echt niet willen’. Ik heb dus andere keuzes gemaakt.”
Wolfs overleed op 27 december aan kanker.