In delen van Nederland zijn de grondwaterstanden zeer laag voor de tijd van het jaar. Dat levert nu geen problemen op, maar betekent wel dat de gevolgen groter kunnen zijn als we een droge lente en zomer krijgen, zeggen experts.
Wie dit weekend door de natuur gaat wandelen, zal vermoedelijk niet meteen aan droogte denken. In de eerste twee maanden van dit jaar is een redelijk normale hoeveelheid neerslag gevallen en de bodem is daardoor 'gewoon' vochtig. In de grote rivieren zijn de waterstanden zelfs behoorlijk hoog.
Maar dieper onder de grond is in delen van Nederland nog merkbaar dat het vorig jaar weinig heeft geregend. In de zomer bouwen we in Nederland meestal een neerslagtekort op, dat normaal gesproken wordt ingehaald in de laatste maanden van het jaar.
In 2025 was er niet alleen een flink tekort, maar was er aan het eind van het jaar ook nog niet genoeg regen gevallen om dat te compenseren. Dat kun je zien in deze grafiek:
Daardoor zijn de grondwaterstanden vooral in het oosten en zuiden van het land nu een stuk lager dan normaal. "De winter was te droog om het grondwater uit het rood te laten stijgen naar groen", constateerde Waterschap De Dommel onlangs op zijn site.
"De voorraad is minder goed gevuld dan normaal", ziet ook hydroloog Niko Wanders van de Universiteit Utrecht. "Als je nu een droog jaar krijgt, heb je minder weerbaarheid tegen zo'n droge situatie." Dat kan gevolgen hebben voor de natuur, de beregening van akkers en de drinkwaterproductie, in delen van het land die daarvoor afhankelijk zijn van grondwater.
Het begin van 2025 verliep nog heel anders. Toen hadden we juist twee uitzonderlijk natte jaren achter de rug. De lente en zomer verliepen behoorlijk droog, maar we konden nog teren op de buffer die in de periode daarvoor was opgebouwd.
Bij Waterschap De Dommel zien ze dat sommige grondwaterstanden de afgelopen weken weer zijn gestegen door regen, maar dat die ook snel weer zakken als het even droog blijft. "Het blijft een heel wankel evenwicht", zegt droogtecoördinator Lonneke Schilte van het waterschap. Als de komende maanden droog verlopen, dan zal de beschikbaarheid van grondwater eerder een probleem worden.
Probeer de neerslag die valt zoveel mogelijk vast te houden en de grond in te laten trekken, is daarom de boodschap van Schilte. Het betekent dat het waterpeil niet altijd omlaag kan als boeren dat zouden willen om hun land te bewerken met zware machines. "Dit water moeten we nu vasthouden, want uiteindelijk willen we graag dat het doorsijpelt naar het grondwater en dat we daar een buffer kunnen opbouwen."
Het waterschap blijft ondertussen burgers aanmoedigen om tegels uit hun tuin te halen en regenwater op te vangen in een regenton. Zo kan het water in de bodem trekken en verdwijnt het niet via het riool.
De resterende droogte uit 2025 laat nog maar eens zien dat we vanwege klimaatverandering anders moeten omgaan met water, zegt Wanders. De gemiddelde hoeveelheid neerslag die jaarlijks valt in Nederland is in de afgelopen eeuw iets gestegen, maar door de hogere temperaturen is er in de zomer ook veel meer verdamping. Daardoor hebben we vaker last van droogte.
In Zuid-Europese landen, die meer ervaring hebben met droge periodes, wordt kritischer gekeken naar de verdeling van het beschikbare water. En er wordt bijvoorbeeld ook eerder gegrepen naar een sproeiverbod voor burgers, terwijl het in Nederland bij (dringende) adviezen blijft.
"Dat kennen wij nog niet, maar we moeten wel goed omgaan met het water", zegt Wanders. "In Nederland zijn we er heel erg aan gewend dat er altijd water is. Dat zit ook een beetje in onze mindset, zowel bij burgers als bedrijven. Maar het wordt steeds minder vanzelfsprekend."
Source: Nu.nl algemeen