De wetenschapsredactie beantwoordt kleine en grote vragen die lezers bezighouden. Deze week: hoe weten buitenaardse vinders hoe ze de lp die door de ruimte zweeft moeten afspelen?
schrijft voor de Volkskrant over historische onderwerpen.
Ruimtevaartorganisatie Nasa lanceerde in de loop van 1977 twee identieke ruimtevaartuigen voor verkenningsmissies naar Jupiter, Saturnus en Uranus. Die twee Voyager-ruimtesondes vlogen na hun planeetbezoekjes verder en verder en verder, tot ze in respectievelijk 2012 en 2018 de randen van ons zonnestelsel bereikten.
De twee sondes suizen inmiddels door de interstellaire ruimte, met aan boord wat de Amerikaanse president Jimmy Carter destijds een ‘cadeau uit een verre wereld’ noemde: een gouden langspeelplaat met 90 minuten muziek, een variatie aan aardse geluiden en 118 afbeeldingen. Als een van de ruimtevaartuigen ooit, ergens, na verloop van misschien wel miljarden jaren, wordt gevonden door een buitenaardse beschaving, hoeven ze de lp maar op te zetten om een idee te krijgen van het leven op aarde anno 1977.
Maar hoe weet een buitenaardse vinder straks hoe de grammofoonplaat moet worden beluisterd, vraagt Guus Ligtvoet, luisteraar van Ondertussen in de kosmos, de wetenschapspodcast van de Volkskrant. Daar is over nagedacht. De Voyager Records waren een idee van astronoom en wetenschapspopularisator Carl Sagan (1934–1996), die over de totstandkoming van de lp’s het boek Murmurs of Earth schreef.
Daarin gaat hij ook in op de gebruiksaanwijzing, die bestaat uit de afbeelding van boven- en zijaanzicht van de gouden plaat met de bijgeleverde naald. De afspeelsnelheid (één omwenteling in 3,6 seconden, aanzienlijk langzamer dan een normale grammofoonplaat) staat gecodeerd in binaire streepjes rond het plaatje van het bovenaanzicht. Als tijdseenheid voor de draaisnelheid namen de makers 0,7 miljardste van een seconde – afgeleid van fundamentele transitie van het waterstofatoom. Een vereenvoudigd plaatje van een waterstofmolecuul met twee atomen in hun eerste energiestaat zou buitenaardse vinders moeten helpen die code te doorgronden.
Als een buitenaardse beschaving er ooit in slaagt de handleiding te ontcijferen, kunnen ze onder meer luisteren naar een fragment uit Beethovens Vijfde symfonie, een stuk uit Mozarts Die Zauberflöte en een aantal werken van Bach. Verder staan er nummers van Chuck Berry, Louis Armstrong en andere musici van over de hele wereld op de plaat, plus onder meer het geluid van een uitbarstende vulkaan, tsjirpende krekels en het gezang van een bultrugwalvis.
Als de vinders van de gouden plaat er daarna in slagen om Engels te leren, kunnen ze bovendien luisteren naar de goede wensen van toenmalig VN-secretaris-generaal Kurt Waldheim, die zegt dat de mensheid uitsluitend op zoek is naar ‘vrede en vriendschap’.
Aanvankelijk hadden Sagan en zijn team ook Here Comes the Sun van The Beatles uitgekozen. In Murmurs of Earth schrijft hij dat de voormalige bandleden het idee steunden. Eén probleem: in wat je alleen maar kunt omschrijven als tenhemelschreiende kortzichtigheid wilde platenmaatschappij EMI, destijds eigenaar van de rechten op de meeste Beatles-songs, daarvoor 50 duizend dollar per plaat. Daardoor vielen The Beatles uiteindelijk af.
Zelf een vraag voor deze rubriek? Mail naar willenweten@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant