Met onverwachte hulp uit radicaal-rechtse hoek kwam premier Rob Jetten ongeschonden uit het marathondebat over de regeringsverklaring, maar hem wacht een hels karwei: een miljardenvertimmering van het coalitieakkoord lijkt onontkoombaar.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Het is woensdag laat op de avond als Gidi Markuszower in het debat over de regeringsverklaring het woord krijgt. De PVV-afsplitser spreekt als laatste en laat er geen misverstand over bestaan waar zijn fractie voor staat. Markuszower gaat tekeer over ‘buitenlandse moordenaars en verkrachters’ die in Nederland ‘dood en verderf zaaien’. Over hoe Nederlanders zich door ‘massa-immigratie’ vreemdeling in eigen land voelen. En hoe ‘allochtonen keihard inbeuken op onze cultuur’.
Waar dit soort uitspraken normaal gesproken dé aanleiding zijn voor D66 om zich fel uit te spreken, blijft het stil in de zaal. Vanuit de D66-fractie appt een Kamerlid: ‘Bizarre teksten dit’. De nieuwe fractievoorzitter Jan Paternotte blijft zitten. Dit zijn de nieuwe verhoudingen in de Kamer waar D66 en zijn premier toe veroordeeld zijn.
Al sinds de presentatie van het regeerakkoord achtervolgt de verhoging van de AOW-leeftijd Rob Jetten. Met de groeiende maatschappelijke verontwaardiging, inclusief vakbonden die iedere vorm van overleg weigeren zolang de maatregel nog op tafel ligt, was woensdag de kans groot dat de kersverse minister-president door een verenigde oppositie direct zou worden teruggefloten.
Een motie van Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) en Geert Wilders (PVV) om de maatregel per direct te schrappen had alleen nog de steun van de Groep-Markuszower nodig om het minderheidskabinet duidelijk te maken dat het te maken heeft met een oppositie die misschien wel machtiger is dan ooit.
Zover kwam het niet. Markuszower, zoekend naar manieren om zich te onderscheiden van Wilders, schaarde zich achter een mildere motie van de SGP die het kabinet oproept nog een keer naar het AOW-voorstel te kijken, zonder harde oproep om de verhoging van tafel te vegen.
De motie was nog niet ingediend of de coalitiepartijen waren er als de kippen bij om de motie te steunen. Een radicaal-rechtse reddingsboei die Jetten voor gezichtsverlies behoedt tijdens zijn eerste debat. Veel meer doet de motie niet, dat weet Jetten ook.
Om zijn plannen door de Eerste Kamer te krijgen, is steun van partijen als GroenLinks-PvdA, PVV, JA21, BBB of ChristenUnie cruciaal. Na twee dagen debat over zijn regeringsplannen is Jetten duidelijk geworden dat de oppositie niet van plan is haar voorstellen te verzachten.
Nee: de AOW-verhoging moet van tafel en de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg ook. De vrijheidsbijdrage, de belastingverhoging om de gestegen defensie-uitgaven te dekken, mag niet worden opgehaald bij werkende Nederlanders. Ook de halvering van de duur van de WW én de voorgenomen verlaging van de uitkering, ook voor bestaande gevallen, kan op deze wijze niet doorgaan.
Tel daarbij op dat het kabinet de vermogensbelasting opnieuw wil hervormen, dan wordt duidelijk dat de minister van Financiën zeer waarschijnlijk miljarden euro’s moet verschuiven en misschien wel de staatsschuld moet laten oplopen, tegen al zijn beloftes in.
Vooralsnog tast de oppositie volledig in het duister over hoe dit minderheidskabinet denkt te kunnen regeren. ‘Gaat dit kabinet van week tot week overleven?’, wilde Klaver weten.
Joost Eerdmans (JA21) kan eveneens slechts gissen naar het vervolg. ‘Worden het deelakkoorden per onderwerp? Kan het coalitieakkoord worden opengebroken voor Prinsjesdag?’ Ook CU-leider Mirjam Bikker heeft behoefte aan opheldering. ‘Wat wordt nou het vervolg?’
Letterlijk heeft de premier het deze week niet gezegd, maar het coalitieakkoord zal opengebroken worden, inclusief de financiële kaders. ‘Er zullen aanpassingen moeten worden gemaakt in de afspraken tussen de coalitiefracties.’
De bewindspersonen komen binnenkort met zogeheten beleidsbrieven met daarin een overzicht van wanneer zij welk thema in de Kamer willen behandelen. ‘Wat mij betreft vinden de gesprekken met de oppositiefracties dan vaak plaats voordat zo’n wetsvoorstel naar de Kamer moet’, zei Jetten. ‘Hoe eerder u kunt meepraten en kunt bijsturen in de plannen, hoe beter dat is, ook voor het brede draagvlak.’
Maar ook dit riep bij de Kamer vragen op. ‘Er zijn veel wetsvoorstellen die je inderdaad stuk voor stuk met deze Kamer kunt behandelen’, zei Bikker. ‘Er zijn ook overstijgende afwegingen.’
Wanneer voorstellen over de verhoging van het eigen risico of de lastenverzwaring voor de middenklasse naar de Kamer gaan, dan kan de beleidsdiscussie zich niet beperken tot dat onderwerp, zegt Bikker. ‘Dan zal ik het bijvoorbeeld hebben – schrik niet, VVD’ers – over de hypotheekrenteaftrek.’
Vooralsnog spreekt de premier zich niet uit over samenwerkingsverbanden of deelakkoorden waar meer beleidsvoorstellen in samenvallen. Het is geen geheim dat D66 soepeler wilde omgaan met de begrotingsregels en de vermogens zwaarder wilde belasten. Het was de VVD die begrotingstechnisch scherp aan de wind wilde zeilen en de belasting op vermogen ongemoeid wilde laten. De formatie is dan wel achter de rug, het onderhandelen gaat de komende maanden door. Ook binnen de coalitie.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant