Rechts-extremisten kwamen donderdagavond naar Utrecht om de gedode Franse nationalist Quentin Deranque te herdenken. Maar waarom moest dat bij linkse vrijplaats ACU voor de deur? ‘Antifa is antifa. Ze zijn blij dat een rechts persoon doodgeschopt is.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland.
De twee minuten stilte zijn niet bepaald stil. Terwijl de prinsenvlaggen wapperen en een stuk of veertig mannen en een enkele vrouw zwijgend rondom een paar geplastificeerde pamfletten staan, klinken verderop de leuzen van meer dan honderd tegendemonstranten. ‘Antifascista! Alerta, alerta!’
Sympathisanten van Defend Netherlands en andere extreemrechtse organisaties staan op deze donderdagavond in het centrum van Utrecht stil bij de dood van Quentin Deranque. De jonge Franse nationalist overleed twee weken geleden na gewelddadige confrontaties tussen extreemlinks en extreemrechts in Lyon. Daarbij werd hij zwaar mishandeld door gemaskerde mannen.
De demonstranten in Utrecht zien de 23-jarige Deranque als een martelaar, en schuiven zijn dood in de schoenen van de hele antifascistische beweging, of antifa. Daarom scanderen ze ‘antifa, bloedkanker!’ en verzamelen ze in de buurt van het ACU, het linkse politiek-culturele centrum in de Voorstraat in Utrecht.
Maar waarom hier? Wat heeft het ACU met de moord op Deranque te maken? En is er geen sprake van intimidatie?
De eerste aankondiging voor deze herdenking verscheen vorige week zaterdag op Instagram, gelardeerd met een Keltisch kruis, een symbool dat veelvuldig wordt gebruikt door fascisten.
Defend Netherlands en andere accounts riepen volgers op om Deranque te komen herdenken, die ‘op laffe wijze is vermoord door antifa’. De oproep werd afgesloten met een fascistische Italiaanse strijdkreet: ‘Per tutti i camerati caduti! Presente!’ Dit betekent: ‘Voor alle gevallen kameraden! Aanwezig!’
Bij het ACU besloten ze al snel om het concert van de Rotterdamse band Thrilled, dat voor donderdag op de agenda stond, naar woensdag te verplaatsen. Later werd ook dat concert geschrapt. Waarom dat gebeurde en of het centrum veel bedreigingen ontving, is onduidelijk. De gemeente Utrecht adviseerde niet om het concert te schrappen, zegt een woordvoerder.
De vrijwilligers van het ACU konden donderdag en vrijdag geen vragen van de Volkskrant beantwoorden. 'Het ACU is een vrijwilligersorganisatie met een horizontale, collectieve structuur’, aldus een woordvoerder. ‘Besluitvorming vindt gezamenlijk plaats binnen het collectief. Dat betekent dat wij op dit moment geen individuele of directe reactie kunnen geven.’
Eerder deze week bracht het ACU, gevestigd in het pand dat ooit toebehoorde aan de Auto Centrale Utrecht, wel een persverklaring uit. Daarin schrijven de vrijwilligers principieel tegen geweld te zijn ‘dat leidt tot de dood, ongeacht tegen wie dit geweld gericht is’.
Dat neemt niet weg dat het ACU zich verzet ‘tegen extreemrechtse ideologieën die verdeeldheid, uitsluiting en haat normaliseren’, aldus de verklaring. ‘Het ACU is al decennialang een plek voor solidariteit, antifascisme, emancipatie en collectieve organisatie. Die waarden blijven wij uitdragen.’
Een voorman van Defend Netherlands noemt het donderdagavond logisch dat de herdenking bij het ACU plaatsvindt. ‘Het is een plek waar antifa altijd samenkomt’, zegt hij. Dat de mensen van het politiek-culturele centrum niets met de dood van Deranque te maken hebben, maakt hem niet uit. ‘Antifa is antifa’, zegt hij. ‘Ze zijn blij dat een rechts persoon doodgeschopt is.’
Ook de mensen van het ACU? ‘Ja, ze hebben allemaal dezelfde denkwijze.’
Pepijn Zwanenberg, gemeenteraadslid namens de partij Link en geregeld bezoeker van het ACU, stelde deze week raadsvragen over de aangekondigde herdenking. Hij meent dat ‘de gemeente de verantwoordelijkheid heeft om te voorkomen dat demonstraties worden ingezet om te intimideren of kwetsbare plekken en groepen doelbewust onder druk te zetten’.
Daarvan is hier sprake, zegt Zwanenberg in een telefonische toelichting. ‘Deze fascistische groepering kiest het ACU alleen uit omdat het een linkse vrijplaats is. Ze komen daar om te intimideren en te provoceren. Iets anders kan ik niet bedenken.’
Een woordvoerder van de gemeente zegt desgevraagd ‘dat de inhoud van een demonstratie en de gekozen locatie’ niet worden meegewogen bij de beoordeling. ‘Daar moeten we heel zuiver in blijven.’
Dat is volgens Willem Wagenaar, die bij de Anne Frank Stichting onderzoek doet naar rechts-extremisme, de juiste opstelling. ‘Het is belangrijk grondrechten te respecteren: voor links, voor rechts, voor wie dan ook. Al betekent dat niet dat ik met een feesttoeter de deur uit loop om te vieren dat ze daar staan. Het blijven rechts-extremisten en we hebben alle reden om ons zorgen te maken.’
Is hier dan geen sprake van intimidatie? ‘Bij een demonstratie kunnen strafbare feiten plaatsvinden’, zegt Wagenaar. ‘Belediging, geweld, intimidatie. Dan kan de politie ingrijpen en mensen voor de rechter brengen. Dat is hoe het moet gaan. We zijn een democratie.’
Als de twee minuten stilte voorbij zijn, loopt een man met een capuchon naar de linie agenten, die de groepen demonstranten van elkaar scheidt. Hij steekt zijn middelvinger op naar de mensen aan de overkant en roept ‘fuck you antifa!’ en ‘hé, stelletje kankerlandverraaiers!’.
De tegendemonstranten laten zich niet van de wijs brengen. ‘Het is stil aan de overkant!’, zingen ze. Even later brengen ook de rookbommen die vanuit het extreemrechtse vak worden gegooid ze niet tot zwijgen. ‘Siamo tutti antifascisti!’, scanderen ze: we zijn allemaal antifascisten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant