‘Samenwerking’ is het toverwoord, maar premier Rob Jetten is niet geneigd om concessies te doen in het debat over de regeringsverklaring. Ook niet als de emoties hoog oplopen over de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Rob Jetten begint zijn eerste Kamerdebat als minister-president met het bedanken van de oppositie voor ‘de waardevolle inbreng’ van een dag eerder. Samenwerking, daar draait het om, zegt hij nog maar eens. De premier realiseert zich dat zijn minderheidskabinet steunt op 66 zetels en dat hij voor elk voorstel een Kamermeerderheid bij elkaar zal moeten sprokkelen.
Niet voor niets viel het woord ‘samenwerking’ in zijn regeringsverklaring woensdag zes keer, en het woord ‘samen’ twaalf keer. Kernzin: ‘We willen een kabinet zijn van samenwerking.’
Donderdag probeert Jetten dat beeld kracht bij te zetten in het debat, bijvoorbeeld door complimentjes uit te delen. Hij proeft ‘oprechte bereidheid’ bij de oppositie, Mirjam Bikker (ChristenUnie) maakt ‘een heel goed punt’ over de planning van de wetgevingsagenda, en tegen 50Plus-leider Jan Struijs zegt Jetten deemoedig dat hij in zijn regeringsverklaring explicieter stil had kunnen staan bij de ‘enorme rol’ van vitale ouderen in de samenleving.
En als Chris Stoffer (SGP) ’s middags voorstelt dat Jetten boeren op de Veluwe gaat bezoeken, heeft de minister-president nog wel een ideetje. ‘Ik stel voor dat de heer Stoffer en ik dat dan gezamenlijk doen, bij hem in de regio.’
Stoffer – die op zijn beurt vertelt dat hij Jetten deze week een bijbel cadeau gaf – vindt dat ‘een heel mooi aanbod’.
Het lukt de oppositie tijdens het marathondebat maar niet om de opgewekte en ontspannen Jetten van zijn stuk te brengen. De deze week aangetreden premier is met 38 jaar de jongste ooit in Nederland, maar heeft als politicus twintig jaar ervaring: hij klom op van voorzitter van de Jonge Democraten naar medewerker in de Eerste Kamer, fractievoorzitter in de Nijmeegse gemeenteraad, Kamerlid, fractievoorzitter van D66, formatieonderhandelaar, minister en vicepremier in Rutte IV, formateur en nu premier.
Jetten staat relaxed achter het katheder, hoeft niet naar woorden te zoeken en bladert nooit zenuwachtig door velletjes papier voor zijn neus. Hij glimlacht vanaf zijn verhoging de zaal in en pareert kalm de aanvallen van de oppositie.
Ook die van GroenLinks-PvdA, SP, Denk en de PVV, de oppositiepartijen die eisen dat de voorgenomen bezuinigingen op sociale zekerheid en zorg worden ingetrokken of op z’n minst flink bijgesteld, en daar vandaag nog harde garanties over willen.
Maar dat soort concessies gaat Jetten niet doen. Hij herhaalt dat hij en zijn ministers de komende tijd met iedereen in gesprek gaan, maar laat zich niet in de kaarten kijken.
Het meest heikele onderwerp is het voornemen om de AOW-leeftijd vanaf 2033 sneller mee te laten stijgen met de levensverwachting. Vlak voor het debat hebben de vakbonden laten weten het overleg met het kabinet te staken als die maatregel niet van tafel gaat.
Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) noemt het ‘een ijskoude mededeling’, ‘een ronkend statement’ zoals hij lang niet van de vakbonden heeft gezien. ‘Hoe kun je zeggen dat je graag wil samenwerken, als de gesprekspartners zeggen: zoek het maar uit?’
SP-leider Jimmy Dijk maakt een vergelijking met de toezegging die het kabinet woensdag deed om de wetgeving voor het belasten van vermogenswinsten aan te passen. Waarom krijgen ‘lobbyclubs van vermogend Nederland’ hun zin, vraagt Dijk, terwijl de vakbonden het moeten doen met de belofte dat het kabinet met ze in gesprek gaat?
‘Een hele mooie interruptie van de heer Dijk’, oordeelt Jetten onverstoorbaar. Dit zijn volgens hem twee voorbeelden die perfect illustreren hoe het kabinet de komende jaren te werk zal gaan, namelijk niet ‘als een kip zonder kop’ doorgaan wanneer er vanuit de samenleving zoveel tegenstand is. Er is over de AOW een ‘opening’ nodig, hij gaat graag in gesprek.
Hidde Heutink (Groep Markuszower) komt naar voren om te vertellen dat niemand zich zorgen hoeft te maken. De coalitiepartijen hebben woensdag laten weten een motie van zijn fractie en de SGP te steunen die het kabinet oproept de AOW-plannen te ‘verzachten’. Weinig concreet, maar dat heeft Gidi Markuszower er niet van weerhouden dit te claimen als een overwinning. ‘Nederland is aan een ramp ontsnapt’, zei hij woensdag voor de televisiecamera’s.
Tijdens het debat op donderdag ontstaat chaos over de ‘zwevende motie’, omdat die nog niet aan de Kamer is gestuurd. Andere fracties vragen zich af of er een ‘deal’ is gesloten tussen Groep Markuszower, SGP en coalitiepartijen D66, VVD en CDA. Henk Vermeer (BBB) wil weten wat ‘hier afgesproken is en met wie’. Bij Groep Markuszower zou de champagne woensdag zijn ontkurkt.
Jetten, voor de verandering met de armen over elkaar, laat weten dat het ‘vrij simpel’ is: er is ‘feedback gegeven’ op de voorgenomen motie, niet ongebruikelijk, maar de steun voor de motie betekent niet dat de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd van tafel is. Zo stellig is de motie niet geformuleerd. Jetten: ‘Als de bonden zeggen: de motie is niet genoeg, dan gaan we verder praten.’
Volgens Struijs van 50Plus is er ‘slecht weer’ op komst. Hij laat weten zijn laarzen uit de kast te trekken, want hij staat straks – met de bonden – op het Malieveld. ‘Ik heb geen keus.’
Daarmee is voor Jetten het lastigste deel van het debat achter de rug. Op andere onderwerpen roepen de coalitieplannen minder grote gevoelens op. Stikstof en asiel, nog maar zo kort geleden de dossiers die het debat in de Tweede Kamer domineerden, komen relatief beknopt aan bod. Alleen Wilders opent de aanval op Jetten vanwege zijn asielbeleid, dat volgens de PVV-leider gelijkstaat aan ‘helemaal niets’.
Jetten neemt de tirade schouderophalend in ontvangst. ‘Ik ben er niet zo opgewonden over als de heer Wilders.’ Dat het na een tien jaar lange discussie nu eens wat minder over asiel gaat, vinden veel Nederlanders volgens de kersverse premier juist ‘verfrissend’.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant