is natuurkundige, oud-politicus en columnist van de Volkskrant.
Het zal lezers die mijn achtergrond kennen niet verbazen dat ik de ontwikkelingen rondom kernenergie nog altijd met grote interesse volg. Verrassender wellicht is dat ik daarbij steeds meer zorgen heb. Over almaar verder uitgestelde oplevering van nieuwe centrales, over enorme kostenstijgingen en over de ongelukkige versnelde sluiting van kernreactoren in buurlanden, die nog jaren hadden meegekund. Ja, nota bene deze oud-Greenpeace-medewerker had dat graag anders gezien.
De verklaring voor mijn zorg is eenvoudig. Wie onbeheersbare klimaatverandering als de grootste bedreiging voor onze kinderen ziet en het beperken daarvan dus als onze hoofdopdracht beschouwt, wil boven alles snel een CO2-vrije energievoorziening realiseren. In mijn jonge jaren was ik daarbij nog van mening dat kernenergie daarbij te veel nadelen kende en niet nodig was als we de duurzame oplossingen voortvarend genoeg zouden ontwikkelen.
Maar inmiddels zijn de nadelen van de modernste kerncentrales flink afgenomen en is hun noodzaak toegenomen. De wereld kan in theorie nog altijd zónder nucleaire energie verduurzamen, maar dat wordt een stuk ingewikkelder dan mét. We hebben eigenlijk elke CO2-vrije energiebron nodig om volgende generaties een toekomst te kunnen bieden.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In 2010 vond ik, toen nog Kamerlid, dat het dus hoog tijd werd voor optellen in plaats van afstrepen en bedacht een deal: als rechts grootschalige zonne-energie en windenergie op zee wilde accepteren, zou links zijn verzet tegen kernenergie opgeven. Het idee kwam te vroeg voor de Nederlandse politiek en werd vervolgens weggespoeld door de Japanse tsunami die een kernongeluk in Fukushima veroorzaakte. Kernenergie verdween in de ijskast.
Inmiddels zijn we vijftien jaar verder en maakt kernenergie een voorzichtige comeback. Er is meer interesse van bedrijven en steun van de politiek. Maar het blijft moeizaam. Europa is voor 10 procent van zijn energievoorziening afhankelijk van kernenergie en om dat überhaupt zo te houden – tientallen centrales bereiken binnenkort hun maximale levensduur – moeten we de komende twintig jaar in heel Europa zo’n dertig nieuwe kernreactoren bouwen.
De afgelopen twee decennia zijn er welgeteld twee nieuwe opgeleverd, in Finland en Frankrijk. Beide kampten met grote vertraging en werden miljarden duurder. Kernenergie enigszins behouden wordt dus al een hele toer, zelfs in landen met flinke nucleaire kennis en ervaring.
Het is dus op zijn minst opmerkelijk dat Nederlandse kabinetten zich sinds 2023 richten op een maniakale vervijftienvoudiging (!) van ons nucleaire vermogen. Vier megacentrales moeten er in Nederland verrijzen, en snel een beetje, zo roepen de voorstanders. Wil de markt niet investeren in kernenergie? Dan richten we wel een staatsbedrijf op. Wil Groningen geen centrale? Dan verzwijgen we dat de vierde centrale echt alleen in de Eemshaven kan. Is kernenergie wel heel erg duur? Dan beloven we als overheid miljarden bij te leggen.
Door roeien en ruiten moet en zal de nucleaire droom gerealiseerd worden. Stampvoetend je zin proberen te krijgen. Het werkt niet. Neem dat maar van deze voormalige actievoerder aan.
Vorige week meldde het bedrijf Electricité de France, kandidaat voor de bouw van de Nederlandse centrales, dat zijn nieuwste reactor, in aanbouw in Engeland, ook weer jaren vertraagd is en twee keer zo duur wordt als bij aanvang van het project werd ingeschat. De vier Nederlandse centrales zouden daarmee 130 miljard euro gaan kosten, 40 miljard meer dan het allerslechtste scenario waar het kabinet mee rekent. Volstrekt onrendabel.
En zelfs dan zou je nog kunnen kiezen voor kernenergie. Bijvoorbeeld omdat zo’n centrale de hele dag een stabiele hoeveelheid stroom produceert. Da’s handig tussen de goedkopere maar wisselende stroom uit wind- en zonne-energie. Of omdat je de energiemix zo divers mogelijk wilt houden en zo risico’s wilt spreiden. Verstandig in een steeds onrustiger wereld.
Maar vier centrales in Nederland is gekkenwerk. Er is hier ruimte voor maximaal één kerncentrale, liefst een kleinere en innovatievere versie dan die nu gepland zijn. Veel minder kernafval, niet gevaarlijk. Het kan de hogere prijs waard zijn.
Er is dus best een rationele discussie over kernenergie mogelijk. De tragiek is echter dat, net nu links het kernenergiedebat pragmatischer is gaan benaderen, rechts aan een principiële dans om de nucleaire totempaal is begonnen. Zo komen we nooit toe aan die verstandige toekomstbestendige energievoorziening. Met daarin wellicht ook een kerncentrale.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant