Merz in China De Duitse bondskanselier Friedrich Merz was de volgende westerse leider in korte tijd die Beijing aandeed. Hij wilde zijn zorgen over China’s handelsoverschot overbrengen, maar ook de banden aanhalen nu de Amerikaanse buitenlandpolitiek zo onvoorspelbaar is. „Niemand kan om China heen.”
Tijdens zijn staatsbezoek aan China deze week bezocht de Duitse bondskanselier Friedrich Merz onder meer het Chinese robotbedrijf Unitree.
Naast het Duitse Mercedes-Benz en Siemens bezocht de Duitse bondskanselier Friedrich Merz ook het Chinese robotbedrijf Unitree tijdens zijn staatsbezoek aan China deze week. Hij werd daar donderdag getrakteerd op de boksende robots waar het bedrijf in techstad Hangzhou bekend om staat, en kreeg ook een demonstratie van robots die Chinese vechtsport beoefenen. China loopt voorop als het gaat om de ontwikkeling van robots en andere ‘fysieke AI’.
Het bezoek aan het Chinese techbedrijf laat zien hoe Duitsland China’s „innovatiesysteem van wereldklasse”, zoals Merz het eerder noemde, wil erkennen. Het illustreert ook de veranderde verhoudingen tussen beide economische zwaargewichten. De Chinese en de Duitse economieën zijn de tweede en derde van de wereld.
Juist Duitse bedrijven investeren veel in China – fors meer dan andere Europese landen. Al sinds de jaren tachtig spelen ze een cruciale rol in de opbouw van China’s industriële capaciteit. In ruil daarvoor zaten ze op de eerste rij toen de Chinese markt openging. Duitse auto’s als de Volkswagen Santana waren decennialang een symbool van de Chinese middenklasse.
Inmiddels is de relatie veel competitiever. In Europa zijn de productiekosten in de industrie de afgelopen vijf jaar snel gestegen, onder andere door het wegvallen van goedkope Russische energie. China produceerde intussen steeds meer en steeds geavanceerdere goederen, tegen lagere prijzen. Dit zorgt voor druk op de Duitse industrie, waarin maandelijks zo’n tienduizend banen verdwijnen. In 2025 importeerde Duitsland voor bijna 90 miljard euro méér uit China dan het exporteerde, waarmee China vorig jaar de VS verdrong als de belangrijkste handelspartner van Duitsland.
Merz kwam naar China om de zorgen hierover van de Duitse industrie aan te kaarten bij de Chinese president Xi Jinping. Tegelijk wil hij, net als andere Europese leiders die China de afgelopen maanden bezochten, de economische banden met China aanhalen nu de Amerikaanse buitenlandpolitiek zo onvoorspelbaar is. „Niemand kan om China heen”, zei hij dinsdag voor hij in het vliegtuig naar Beijing stapte.
Binnen Europa geldt Merz tot nu toe als terughoudend als het gaat om een Europese aanpak van het handelsoverschot met China. In Beijing herhaalde de conservatieve Duitse politicus zijn voorkeur voor vrije handel. „Ik wil zo min mogelijk protectionisme”, zei Merz tegen de Chinese premier Li Qiang tijdens een rondetafelgesprek.
Om dat te vermijden kan China de eigen markt stimuleren, de lage waarde van de Chinese yuan opkrikken, en overcapaciteit aanpakken, zo luidden de suggesties van Merz. Ook zouden Chinese bedrijven meer in Europa kunnen investeren. Beide zijden uitten kritiek op de wederzijdse exportcontroles: de Chinese controles op zeldzame aardmetalen en de Europese op hi-tech goederen.
Tijdens een diner met Merz woensdag zei de Chinese president Xi Jinping dat „beide landen een evenwicht moeten vinden tussen concurrentie en samenwerking”.
Tijdens Merz’ bezoek aan de Chinese leider Xi Jinping in Beijing was de handelsrelatie tussen beide economische grootmachten een voornaam gespreksonderwerp.
Maar volgens China is Europa de laatste jaren te ver opgeschoven naar rivaliteit. Zoals Duitsland-expert aan Shanghai International Studies University Jiang Feng het verwoordt in een mediacommentaar, is een eerdere onderschatting van China „doorgeslagen naar een defensieve houding en zorgen over Chinese invloed”.
Chinese experts zoals Jiang benadrukken dat China niet de enige oorzaak is van problemen binnen de Europese industrie. Nu het tegenzit zou méér samenwerking met China, bijvoorbeeld op gebied van industriële AI, juist goed zijn voor de Europese economie – net als na de financiële crisis van 2008, toen China en Europa elkaar ondersteunden. Zelf gaat China in ieder geval door op het huidige pad van industriepolitiek. Volgende week publiceert het land een nieuw Vijfjarenplan, waarin het ontwikkelen van geavanceerde technologieën centraal staat.
Merz verlaat China donderdag zoals verwacht zonder grote deals, al was de bondskanselier positief over een Chinese bestelling van „120 Airbus-vliegtuigen”, die onder meer in Hamburg worden gemaakt, en liggen er afspraken op het gebied van klimaat en energie. Voor substantiëlere uitkomsten is de relatie tussen China, Duitsland, en ook de rest van de EU, op dit moment te fragiel.
Dat komt ook door China’s aanhoudende materiële en diplomatieke steun aan Rusland. Een dag na de vierde verjaardag van de Russische invasie van Oekraïne heeft Merz naar eigen zeggen China’s leiders gevraagd om hun invloed in te zetten om de oorlog te beëindigen. „We weten dat signalen uit Beijing heel serieus worden genomen in Moskou,” zei hij woensdag op een persconferentie.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.