Woensdag en donderdag vindt in Den Haag het Kamerdebat over de regeringsverklaring plaats. Premier Rob Jetten presenteert die nu, daarna komt de oppositie aan het woord.
Lees hier al onze artikelen over de Haagse politiek.
Dit is ook het debat waarin de premier aftast waar in de Kamer zijn kansen liggen de komende jaren. PVV-leider Wilders maakte woensdag al duidelijk dat Jetten op hem niet hoeft te rekenen. Hij zal vanavond een (verder kansloze) motie van wantrouwen indienen tegen het hele kabinet.
SP-leider Jimmy Dijk maakt vanochtend duidelijk dat hij er nauwelijks minder geharnast in zit. Hij is woedend over het regeerakkoord, en is het nu al spuugzat dat de premier steeds oproept tot samenwerking.
‘De totale afbraak van de sociale zekerheid, het neerleggen van de rekening bij de lage en middeninkomens om vervolgens niets te vragen van de hoge inkomens en intussen met hangende pootjes 19 miljard euro over te maken aan de oorlogsindustrie… En dan vragen: werk met ons samen aan de afbraak. Dat is toch geen manier van samenwerken?’
Jetten vindt dat Dijk overdrijft. Hij denkt dat er breed draagvlak in de samenleving is voor het versterken van Defensie en ook voor ‘gerichte’ ingrepen in de financiering van de zorg is reden genoeg, voert hij aan. Zoals bij de huishoudelijke hulp. ‘Wat is er sociaal aan dat heel veel hulp wordt vergoed aan mensen die dat best zelf kunnen betalen, terwijl voor de mensen die het echt nodig hebben hulp onbereikbaar is?’
Dijk blijft bij zijn analyse. ‘U geeft mensen eerst een klap in het gezicht en zegt dan: kom praten!’
Raoul du Pré
Als premier Jetten begint over het kabinetsplan om de AOW-leeftijd sneller te laten meestijgen met de levensverwachting, blijkt snel dat het laatste woord er zeker niet over gezegd is. Jetten zag gisteren in het debat dat er een ‘opening’ nodig is van het kabinet om steun van de oppositie te krijgen. Hij wil daarom graag in gesprek met zowel partijen als vakbonden en werkgevers om naar aanpassing te kijken.
Het komt hem op een snelle interruptie van GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver te staan die een bericht aanhaalt dat vanochtend door de vakbonden werd verstuurd met de boodschap dat zij niet aan tafel komen zolang het voorstel niet wordt ingetrokken. ‘De werkelijkheid heeft de premier ingehaald’, zegt Klaver. ‘Hoe kan de premier zeggen, we gaan aan tafel met iedereen, terwijl die gesprekspartners zeggen: dat gaan we niet doen?’
Maar volgens Kamerlid Hidde Heutink (Groep Markuszower) kan de premier de vakbonden makkelijk geruststellen. Hij verwijst naar een motie die zijn fractie gister met SGP aankondigde en die inmiddels de steun heeft van de coalitiepartijen, en daarmee een meerderheid. Daarin roepen de partijen op om de stijging van de AOW-leeftijd te ‘verzachten’. Heutink wil weten waarom Jetten niet aan de bonden uitlegt dat die snellere stijging van tafel is.
Maar dat kan Jetten niet bevestigen. Hij wijst erop dat er in de bewuste ook een aantal andere verzachtende voorstellen worden gedaan. ‘En dat lijkt me een hele duidelijke opdracht aan het kabinet om dit mee te nemen in gesprek met de bonden en niet als kip zonder kop doorgaan met wat er in het regeerakkoord staat’.
Daarna ontstaat er chaos bij de interruptiemicrofoon omdat de andere fracties willen weten in hoeverre er een deal is gesloten tussen Groep Markuszower, SGP en de coalitiepartijen. ‘Wij willen hier weten wat er is afgesproken en met wie’, vraagt BBB-leider Henk Vermeer. Volgens Jetten is er weinig onduidelijk aan. Er zou contact zijn geweest tussen leden van het kabinet en de partijen die de motie hebben ingediend en daar is ‘positief’ op gereageerd. Zulk overleg is niet uitzonderlijk in de Kamer.
Hessel von Piekartz
Het debat begint deze donderdag zoals op woensdag: met de nieuwe premier die nog maar eens uitlegt dat hij zich realiseert dat hij is aangewezen op samenwerking. ‘We hebben de zorgen in de Kamer gehoord’, zegt hij. ‘Maar ik proef bij veel partijen ook bereidheid om er samen uit te komen. We zullen in de volle breedte, van links naar rechts, op zoek gaan naar steun.’
De eerste bij de interruptiemicrofoon is PVV-voorman Wilders, die Jetten vraagt of hij snapt ‘dat veel Nederlanders zijn kabinet niet bij voorbaat hun vertrouwen geven’.
Daar kaatst Jetten de bal terug naar de vorige kabinetten, waaronder het laatste waarin Wilders zelf de toon zette. Dat gebrek aan vertrouwen snapt hij best, zegt hij, want ‘wat hebben we hier met z’n allen in de afgelopen jaren nou opgelost?’
Voor wat betreft zijn eigen vertrouwenscijfers: ‘Ik vind het belangrijker hoe die over een paar jaar zijn.’
Op verzoek van CU-leider Mirjam Bikker zegt hij toe dat alle ministers de Kamer dit voorjaar snel zullen informeren over de uitwerking van hun beleidsvoornemens, zodat de oppositie daar niet pas op Prinsjesdag mee wordt geconfronteerd.
Raoul du Pré
Na de vele woorden die vandaag al zijn gewijd aan de verhoging van de AOW-leeftijd, stelt PVV-leider Wilders een ander gevoelig punt aan de orde in debat met CDA-leider Bontenbal: de verlaging van van de uitkeringen voor onder meer arbeidsongeschikte en werkloze mensen, als gevolg van de verlaging van het maximum dagloon waarop die uitkeringen worden gebaseerd.
Die maatregel lag een groot deel van de oppositie al zwaar op de maag, maar inmiddels is uit de CPB-doorrekening van het regeerakkoord duidelijk geworden dat die verlaging ook gaat gelden voor ‘bestaande gevallen’, de mensen die nu dus al een uitkering hebben.
Dat is een grote breuk met de traditie om dit soort ingrepen te reserveren voor nieuwe gevallen, werpt Wilders Bontenbal voor de voeten. Hij vindt dat het kabinet dit simpelweg niet kan maken en haalt herinneringen op aan ruim dertig jaar geleden, toen het grote CDA van Ruud Lubbers en Elco Brinkman bijna ten onder ging aan een soortgelijk plan.
Hij raakt een gevoelig punt, zo blijkt. Bontenbal aarzelt en noemt het een pijnlijke maatregel. Hij gaat ‘m ook niet verdedigen, behalve dan met het argument dat ie nou eenmaal in het regeerakkoord staat. ‘Ik heb daarvoor getekend.’
Op Wilders’ suggestie om de maatregel te schrappen, reageert Bontenbal niet onwelwillend. Maar een ja krijgt Wilders nu ook niet. ‘Als we dit doen, dan doe ik het samen met de coalitiepartijen’, zegt de CDA-leider.
Het zal er waarschijnlijk mede van afhangen hoeveel steun Wilders donderdag in de Kamer tegen het kabinetsplan weet te mobiliseren. Dan reageert premier Jetten op alle vragen die hem woensdag in het debat zijn gesteld.
Raoul du Pré
CDA-leider Bontenbal grijpt zijn spreektermijn aan om de bezuinigingen op de zorg en de sociale zekerheid in perspectief te zetten.
De leider van de kleinste regeringspartij erkent dat het gaat om ‘ingrijpende hervormingen en lastenverzwaringen’, maar benadrukt dat de uitgaven aan de zorg en de sociale zekerheid intussen blijven groeien.
‘Het budget voor de zorg groeit tot 2030 met ruim 5 procent, van 120 naar 126 miljard euro. Het budget voor de sociale zekerheid stijgt met 3 procent van 157 naar 162 miljard. Ja, we voeren stevige hervormingen door, maar die zijn afgezet tegen het totaal aan uitgaven niet onredelijk of onhaalbaar.’
Dat komt hem te staan op een interruptie van CU-leider Mirjam Bikker die zich afvraagt waarom het kabinet, via de verhoging van de inkomstenbelasting, een belangrijk deel van de rekening bij ‘de middeninkomens’ legt, van oudsher een belangrijke kiezersgroep voor het CDA.
Bontenbal zegt dat niet alles helemaal is uitgepakt zoals hij had gewild, maar dat dat nou eenmaal zo gaat in formatieonderhandelingen. Maar hij denkt ook dat het kabinet in de uitwerking van het regeerakkoord nog veel kan repareren, in samenspraak met de Kamer. ‘Ik hoor terechte vragen over de verdeling van de rekening. Uiteindelijk willen wij allemaal niet dat mensen door de bodem zakken.’
Volt-leider Dassen wil weten of Bontenbal dan openstaat voor suggesties om nog eens goed naar andere belastingmaatregelen te kijken. ‘Wij leggen nergens een blokkade’, zegt Bontenbal toe. ‘De CDA-fractie heeft geen taboes. Wij zijn bereid naar alles te kijken.’
Raoul du Pré
Nu de wereldorde zich lijkt te herschikken, waarbij het bondgenootschap met de Verenigde Staten niet langer vanzelfsprekend is en waar de Russische agressie op het Europese vasteland met de oorlog in Oekraïne het vijfde jaar ingaat, kan het volgens de nieuwe VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans zomaar betekenen dat het kabinet-Jetten een ‘geopolitiek kabinet’ wordt. De oud-minister van Defensie acht het daarom meer dan noodzakelijk dat de minderheidscoalitie de steun aan Oekraïne voortzet en daarnaast fors investeert in het op orde brengen van de Nederlandse krijgsmacht.
Dat D66, VVD en CDA ervoor kiezen om dit te bekostigen door te bezuinigen, vindt Brekelmans verdedigbaar. Het is volgens de VVD’er niet te voorspellen wat de economische gevolgen zullen zijn van nieuwe geopolitieke verschuivingen, bijvoorbeeld als China besluit Taiwan aan te vallen, dat gezien wordt als hét centrum van de hoogwaardige chipindustrie. Daarnaast zou het de verhouding in de Zuid-Chinese Zee, met een van de belangrijkste handelsroutes van de wereld, op scherp zetten. Brekelmans denkt dat het daarom verstandig is de staatsschuld niet te laten oplopen en buffers aan te leggen.
Op de vraag van die andere nieuwe fractievoorzitter in de Kamer, BBB’er Henk Vermeer, of Brekelmans het nog over Nederland ging hebben, antwoordde de VVD’er verzuchtend. Investeringen in defensie en Oekraïne hebben volgens Brekelmans direct te maken met de veiligheid van Nederland. Sinds de inval in Oekraïne zag Nederland de energieprijzen en boodschappenprijzen direct stijgen. Een sterke krijgsmacht en een sterk Navo-bondgenootschap ziet Brekelmans als belangrijke voorwaarden om Nederland staande te houden in geopolitiek onzekere tijden.
Het minderheidskabinet kiest ervoor de defensie-investeringen voor het overgrote deel te betalen door werken minder lonend te maken. De lasten op arbeid gaan omhoog, terwijl de vermogens ongemoeid worden gelaten. 'Waarom wordt de rekening zo eenzijdig bij de middenklasse gelegd?', wil Klaver weten. De laagste inkomens zullen voor een deel gecompenseerd worden met allerlei regelingen. Regelingen waar de middenklasse niet op kan rekenen. Die worden volgens Klaver het hardst gepakt. 'U had de winstbelasting voor grote bedrijven kunnen verhogen, de vermogensbelasting kunnen verhogen, maar u haalt het op bij de werkende mensen. U haalt het op bij de mensen die een hoger eigen risico moeten betalen, door de AOW-leeftijd te verhogen.
Brekelmans juicht de belastingverhogingen voor de werkenden niet toe, maar ziet geen andere weg. Hij vreest dat bedrijven zullen vertrekken als de belastingen voor hen omhooggaan.
Avinash Bhikhie
Nog geen twee jaar geleden stond Geert Wilders trots in de Kamer te praten over het regeerakkoord van het kabinet-Schoof, waarin hij zelf een belangrijke stem had. ‘De zon gaat weer schijnen in Nederland’, glunderde hij toen.
Het werd geen groot succes en nu is de PVV-leider weer helemaal terug in de onverzoenlijke oppositierol waarin hij zich het meeste thuis voelt.
Daarbij put hij uit een vertrouwd reservoir. Wat minister-president Jetten woensdagmiddag voor de voeten geworpen krijgt, waren in de loop van deze eeuw ook al Wilders' voortdurend herhaalde verwijten aan de premiers Balkenende en Rutte.
Een beknopte bloemlezing:
‘Dit is de sloop van Nederland. Een orkaan komt over ons land. De zorg en de sociale zekerheid worden faliekant gesloopt. Dit regeerakkoord is geschreven door mensen van een andere planeet. Nederland dreigt één groot asielzoekerscentrum te worden. Onze huizen worden weggegeven. Onze waarden verdampen waar we bij staan. Ons land dreigt een dependance van de islamitische wereld te worden. Het kabinet rolt de rode loper uit voor de ondergang van onze cultuur. Als wij nu niet ingrijpen, raken we ons land kwijt. Het is onaanvaardbaar dat asielzoekers maximaal gepamperd worden terwijl Nederlanders die dit land hebben opgebouwd achteraan de rij moeten sluiten voor een voedselbon. Dit is een koers richting een nationaal ravijn.’
En tegen Jetten: ‘U zou zich kapot moeten schamen.’
In vak K zal de premier hebben genoteerd dat hij bij zijn zoektocht naar steun in de Kamer niet op Wilders hoeft te rekenen. Maar dat wist hij voor aanvang van het debat ook al.
Raoul du Pré
Tijdens de schorsing van het debat zijn de SGP en de Groep-Markuszower met een motie gekomen om het kabinet opnieuw te laten kijken naar de voorgenomen versnelde verhoging van de AOW-leeftijd. De coalitiepartijen hebben zich ook achter die oproep geschaard. Daarmee is er een nipte meerderheid voor het voorstel.
In het regeerakkoord schreven D66, VVD en CDA dat ze de AOW-leeftijd vanaf 2033 sneller willen laten meestijgen met de levensverwachting. Nu stijgt die nog acht maanden mee met elk jaar dat Nederlanders gemiddeld ouder worden, dat zou als het aan het kabinet ligt één-op-één moeten gaan lopen.
Het kwam het nieuwe kabinet op flinke kritiek te staan. Bij het debat over het regeerakkoord keerden onder meer GroenLinks-PvdA en de PVV zich woensdag fel tegen het plan. Zij willen dat er een streep doorgaat.
De toon van de Groep Markuszower en de SGP is minder hard. In een persbericht verklaren de partijen te begrijpen dat het voor de houdbaarheid nodig is om naar het sociale stelsel te kijken. SGP-leider Chris Stoffer sprak tegenover de pers over het ‘verzachten’ van de maatregel.
Hessel von Piekartz
Paternottes bijdrage lijkt richting een einde te lopen als SP-leider Jimmy Dijk een gevoelig punt aansnijdt: de snellere stijging van de AOW-leeftijd per 2033 en vooral de afspraken die daarover eerder zijn gemaakt. In 2019 is immers na lange onderhandelingen in het Pensioenakkoord overeengekomen om voor elk extra jaar levensverwachting de AOW-leeftijd met slechts 8 maanden mee te laten stijgen, het nieuwe kabinet wil terug naar een 1-op-1-koppeling.
Dat het nieuwe kabinet die zwaar bevochten afspraken wil veranderen vindt Dijk ‘onbetrouwbaar landsbestuur’. ‘Ik vind dat een partij als D66, de grootste partij van het land, ook moet zeggen: afspraak is afspraak en daar gaan we ons aan houden.’
GroenLinks-PvdA-leider Klaver sluit zich aan bij Dijks kritiek. Volgens hem was het idee achter het Pensioenakkoord dat ze er de ‘komende 30 jaar’ mee door kunnen en er niet ‘na vijf jaar allerlei aanpassingen’ bijkomen. In zijn ogen wordt de afspraak van toen inderdaad ‘geschonden’.
Paternotte noemt dat verwijt een ‘belangrijk signaal’ aan het kabinet maar vindt niet dat het kabinet niet mag voorstellen om iets aan het Pensioenakkoord te veranderen. ‘Het gaat om een voorstel om over zeven jaar iets te veranderen aan een akkoord dat zeven jaar geleden is gesloten’, aldus de D66’er.
‘Dan hebben we misschien toch een probleem’, zegt Klaver daarop. Voor de GroenLinks-PvdA-leider is het cruciaal dat er een streep gaat door de verhoging van de AOW-leeftijd. ‘Wij gaan dit niet doen, never nooit niet’, aldus Klaver. Hij noemt het ook de ‘lakmoesproef’ voor de samenwerking tussen oppositie en coalitie zal uitpakken. ‘U ziet wat dit met ons doet. Wees verstandig en haal dit van tafel.’
Daarop schorst Kamervoorzitter Thom van Campen het debat voor de lunch tot 14.35 uur.
Hessel von Piekartz
Het debat tussen D66-fractieleider Jan Paternotte en GroenLinks-PvdA-voorman Jesse Klaver is een voorafspiegeling van een tafereel dat zich in de komende maanden en jaren nog vaak zal aandienen: Klaver die de ruimte aftast om het regeerakkoord bij te buigen, Paternotte die meebeweegt zonder meteen al iets weg te willen geven.
Klavers grote zorg ligt bij de koopkracht van de middeninkomens, die wordt aangetast door de verhoging van de inkomstenbelasting die het kabinet in petto heeft. Van Paternottes verdediging dat er tegelijkertijd ook geld is voor compenserende maatregelen voor bijvoorbeeld chronisch zieken, is hij niet onder de indruk: ‘Dat is zoals het altijd gaat. Er wordt geld weggehaald bij alle werkende mensen en de allerkwetsbaarsten krijgen een regeling die vaak zo ingewikkeld is dat het geld niet eens bij die mensen terechtkomt.’
Hij maakt zijn vraag heel concreet: ‘Is de heer Paternotte bereid om te kijken of het geld ook kan worden weggehaald bij vermogenden en bedrijven?’
Paternotte sluit dat niet uit en herhaalt nog maar eens dat hij Klavers zetels weleens nodig zou kunnen hebben om de begrotingen door beide Kamers te krijgen: ‘Ik moet dus bloedserieus kijken naar alles wat u hier neerlegt.’
Maar een aankondiging van de verhoging van de winstbelasting gaat Klaver vandaag niet van Paternotte krijgen. Hij voert aan dat in de afgelopen jaren de energiebelasting voor bedrijven is verhoogd en ook de vermogenswinstbelasting. ‘Ik denk dat er een grens zit aan hoeveel belastingverhoging je bij bedrijven kunt neerleggen als je intussen ook een bloeiende economie wilt.’
Klaver: ‘Is er dan ook een grens aan de belasting die je kunt heffen voor gewone mensen?’
Paternotte, nogmaals: ‘Ik ga u vandaag niet beloven dat ik uw voorstellen ga steunen, maar ik ga er serieus naar kijken.’
Raoul du Pré
GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver wil van D66-fractievoorzitter Jan Paternotte weten hoe ‘eerlijk’ hij de plannen van het nieuwe kabinet vindt en dan specifiek de zogenoemde vrijheidsbijdrage. Met die verhoging van de inkomstenbelasting wil de coalitie de investeringen in defensie bekostigen, naar een idee van CDA-leider Henri Bontenbal; de reden dat Klaver het in zijn interruptie omdoopt tot ‘Bontenbalbelasting’. ‘Bent u bereid om die plannen aan te passen?’, vraagt hij aan Paternotte.
De D66’er erkent dat hij als coalitiepartner in een minderheidskabinet ‘niet de luxe’ heeft om zijn wil door te drukken. ‘Ik ben benieuwd naar uw alternatieven, maar ik moet ook zeggen dat ik het een verstandig voorstel vindt’, zegt hij vervolgens. ‘En dat het kabinet het eerst moet uitwerken.’
Ook benadrukt Paternotte dat de vrijheidsbijdrage voor modale inkomens niet veel meer is dan de kosten van ‘een Netflix-abonnement’. Ook vindt hij het ‘heel hard nodig’ dat Nederlanders een bijdrage leveren om de investeringen in defensie te betalen.
‘Ik vind dat echt te makkelijk’, zegt Klaver, die de vergelijking met een Netflix-abonnement ‘bijna naar dedain’ vindt neigen. ‘Er zijn mensen die dromen dat ze dat abonnement hebben. En juist voor al die mensen gaan de belastingen met honderden euro’s omhoog.’
Toch ziet hij ook een kans in de woorden van de D66-fractievoorzitter. ‘De heer Paternotte zei het net heel duidelijk: we zijn bereid die belasting aan te passen. Dat betekent dat er ruimte is.’
Hessel von Piekartz
Het debat van eerder deze maand over de formatie stond in het teken van de oppositie die felle kritiek leverde op de bezuinigingen in de zorg en de sociale zekerheid. De grootste regeringspartij wist dus wat vandaag de reactie op de Regeringsverklaring zou zijn, en heeft zich daar grondig op voorbereid. In navolging van premier Jetten, verdedigt ook D66-fractieleider Jan Paternotte de bezuinigingen met een beroep op de betaalbaarheid van de collectieve voorzieningen voor toekomstige generaties.
Uitgelokt door een felle aanval van PVV-voorman Wilders (‘Bent u bereid excuses aan te bieden voor de puinhoop die u over Nederland uitstort?’), zegt Paternotte dat de toekomst van de sociale zekerheid op het spel staat. ‘De verzorgingsstaat heeft onderhoud nodig. Zodat die ook voor toekomstige generaties blijft bestaan. Daarom moeten we nu stappen zetten. Als we niks doen, moet een op de vier Nederlanders straks in de zorg gaan werken. Die mensen zijn er niet.’
Bij die laatste bewering baseert hij zich op langetermijnvoorspellingen van onder meer het RIVM, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en het ministerie van Volksgezondheid, al zijn er ook experts die minder pessimistisch zijn omdat technologische ontwikkelingen, innovatie en de import van buitenlandse arbeidskrachten de situatie kunnen veranderen.
Raoul du Pré
Na de ruimhartige succeswensen richting Vak K is bij Klaver de kritiek op de nieuwe coalitie niet ver weg. De GroenLinks-PvdA-leider blijft erbij dat premier Jetten met het minderheidskabinet is begonnen aan een ‘riskant experiment’. Hij wil van Jetten duidelijkheid over hoe zijn kabinet de komende jaren te werk zal gaan. ‘Gaat het van week tot week op zoek naar wisselende meerderheden?’, wil Klaver weten. Hij voorspelt dat deze route maar kort houdbaar is. Als grootste oppositiepartij in de Tweede Kamer en grootste partij in de senaat ziet hij liever dat het kabinet een samenwerking aangaat met de oppositie die ‘structureler van aard is’. Dat betekent veelomvattende akkoorden die verschillende dossiers doorkruisen: van zorg tot wonen en van de AOW tot stikstof.
Klaver is bereid om Jetten aan meerderheden te helpen, maar heeft een aantal niet-onderhandelbare eisen: geen bezuinigingen op de zorg en de AOW-verhoging moet van tafel. Klaver probeerde eerder in het debat over het eindverslag van de informateur de AOW-verhoging van tafel te krijgen, maar kwam toen zes zetels tekort. Klaver adviseert Jetten de AOW-verhoging direct van tafel te vegen. ‘Pas op wat u doet’, aldus de GroenLinks-PvdA’er. ‘We gaan hier niet over onderhandelen. Deze maatregel moet van tafel.’
Avinash Bhikhie
Oppositieleider Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) trapt af met een ruimhartige felicitatie aan de nieuwe kabinetsploeg en premier Rob Jetten. ‘Beste Rob, veel succes met de belangrijke taak die voor je ligt. Je weet dat ik het je ontzettend gun om hier een succes van te maken.’ De leider van de linkse samenwerking benadrukt daarna dat hij ‘verantwoordelijk oppositie’ wil voeren ‘omdat alle grote dingen in dit land zijn bereikt door samen te werken.’
Maar na de vriendelijke woorden verandert Klaver zijn toon en haalt hij uit naar minister van Financiën Eelco Heinen. Net voor het debat over de regeringsverklaring kwam de VVD’er met de boodschap dat hij de wet voor de vermogensbelasting (box 3) wil aanpassen, ondanks dat amper twee weken geleden door de Tweede Kamer met een nieuw plan werd ingestemd. De aanpassing kost miljarden euro's.
Klaver vindt het ‘ronduit ongepast’ dat Heinen die uitspraak doet op de dag dat de Kamer over de regeringsverklaring debatteert. Het getuigt in zijn ogen niet van de ‘nieuwe politieke cultuur’ die de coalitie wil uitstralen. Bovendien is het volgens de GroenLinks-PvdA-leider niet aan de minister maar aan de staatssecretaris om naar de vermogensbelasting te kijken.
De vrees voor lagere vermogensbelasting past ook in de kritiek die Klaver in de breedte heeft op het coalitieakkoord. Hij benadrukt dat het nieuwe kabinet het vooral opneemt voor mensen ‘die het al heel goed hebben’. Als voorbeeld haalt hij de verlaging van uitkeringen aan en de snellere stijging van de AOW-leeftijd. ‘Wat is hier eerlijk aan?’
Hessel von Piekartz
De premier erkent dat het regeerakkoord ‘ingrijpende maatregelen’ bevat die de zorg en de sociale zekerheid gaan raken: de AOW-leeftijd versneld omhoog, het eigen risico in de zorgverzekering omhoog, de uitkeringen juist korter en lager.
De premier verdedigt de ingrepen met het argument dat ook voorgangers als Jan Peter Balkenende en Mark Rutte veel gebruikten: ‘Het punt is dat nu niet kiezen op termijn nog meer pijn gaat doen. Als je mensen vraagt of onze kinderen en kleinkinderen ook moeten genieten van een goed pensioen en goede toegankelijke zorg, zegt iedereen ja. Maar niemand vindt het fijn om daarvoor nu een pas op de plaats te maken. Niets doen betekent echter dat we de jongeren van nu opzadelen met onmogelijke financiële lasten en onhoudbare voorzieningen. Daarom willen wij het kabinet zijn dat noodzakelijke keuzes wel maakt.’
Raoul du Pré
Minister-president Rob Jetten is woensdagochtend begonnen met het afleggen van zijn Regeringsverklaring, het officiële parlementaire startschot van het nieuwe kabinet. Hij houdt daarbij nauwgezet vast aan de toon van het regeerakkoord: het kabinet-Jetten wil ‘knopen doorhakken, ook als die ingewikkeld zijn’ en daartoe samenwerken met andere partijen, met collega-overheden, met vakbonden en werkgevers, en daarbij toewerken naar een nieuwe cultuur op het Binnenhof: ‘Wat niet werkt is als we in Den Haag de hele tijd alleen maar met onszelf bezig zijn. We willen weg van de politiek op de vierkante millimeter, weg van het chagrijn, weg van elkaar de maat nemen.’
Of de oppositie er ook zo over denkt, is nog even de vraag: de premier mag tijdens zijn verklaring niet worden geïnterrumpeerd.
Raoul du Pré
In de Tweede Kamer begint om 10.30 uur het tweedaagse debat over de regeringsverklaring. Op dag één leest premier Rob Jetten zijn regeringsverklaring voor, waarin hij het beoogde beleid van zijn kabinet uiteenzet. Daarna krijgen alle Kamerfracties de kans om op Jettens verklaring te reageren, te beginnen bij Jesse Klaver als leider van de grootste oppositiepartij (GroenLinks-PvdA).
De dag daarna krijgt Jetten de gelegenheid om de vragen van de oppositie te beantwoorden. Bij het vorige debat over de regeringsverklaring, bij het aantreden van het kabinet-Schoof in 2024, duurde het eerste deel twaalf uur. Even voor tien uur ’s avonds rondde JA21-leider Joost Eerdmans toen als laatste fractievoorzitter zijn spreektijd af.
Voorafgaand aan het debat worden vanaf 10.15 uur eerst liefst elf nieuwe Kamerleden beëdigd. Zij vervangen de D66’ers, VVD’ers en CDA’ers die vanuit de Kamer naar het kabinet zijn vertrokken, onder wie premier Rob Jetten en vicepremiers Dilan Yesilgöz en Bart van den Brink. Ook Nathalie van Berkel, die zich vorige week terugtrok als beoogd staatssecretaris en daarna ook haar Kamerzetel opzegde, wordt vandaag vervangen.
Daan de Vries
Kersvers premier Rob Jetten heeft al enkele uren na zijn aantreden gebeld met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Jetten verzekerde dat Nederland Oekraïne onverminderd blijft steunen, zo meldt Zelensky in een Nederlandstalig X-bericht.
De twee regeringsleiders hebben afgesproken elkaar snel te ontmoeten. Ze spraken onder meer over luchtafweerraketten, benodigdheden voor de energievoorziening en vredesonderhandelingen, onderwerpen die voor Oekraïne nu het urgentst zijn.
Morgen, op zijn eerste volle werkdag, neemt Jetten deel aan een overleg met de leiders van andere landen die Oekraïne willen blijven beschermen. Hij belt ’s middags in voor een videovergadering van de zogenoemde Coalitie van Bereidwilligen.
De nieuwe minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen belde vanavond met zijn Amerikaanse ambtgenoot Marco Rubio. Dat gesprek ging over de Navo, de oorlog in Oekraïne en de Amerikaanse plannen in Venezuela.
Dylan van Bekkum
In dit liveblog houden we u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in politiek Den Haag. Lees hier het liveblog over de presentatie van het kabinet-Jetten terug.
Source: Volkskrant