Wel praten met een kop koffie, maar niets veranderen. Dat is vooralsnog het lot van de oppositie, bleek woensdag op de eerste dag van het debat over de regeringsverklaring. Het coalitieakkoord wordt niet zomaar opengebroken, waardoor de miljardenbezuinigingen blijven staan.
"We willen een kabinet zijn van samenwerking", zei premier Rob Jetten woensdagochtend in zijn regeringsverklaring. Maar de realiteit in het debat dat volgde, was ook dat oude politieke gewoontes de kop opstaken. Oftewel: de rijen sluiten en je houden aan coalitieafspraken.
"Ik heb een coalitieakkoord getekend waar ik niet zomaar mijn handtekening onder vandaan ga halen", zei CDA-leider Henri Bontenbal op een gegeven moment.
Net als tijdens het debat over het coalitieakkoord begin deze maand was het zoeken naar de wijze waarop een minderheidskabinet te werk moet gaan. Er moeten uiteraard kopjes koffie worden gedronken. De vraag is alleen: wat wordt daar dan besproken?
GL-PvdA-leider Jesse Klaver zocht uit welke ruimte hij krijgt van coalitiepartijen D66, VVD en CDA. "Staat u open voor alternatieven?", vroeg hij aan D66-fractieleider Jan Paternotte over de hogere belastingen voor de middeninkomens.
Dat staat Paternotte wel, zo bleek. "Wij hebben echt niet de luxe om te zeggen: het moet op deze manier. Dan kom je helemaal nergens", antwoordde hij. "Zoals ik al zei: we hebben 66 zetels."
Maar Paternotte voelde de luxe wel om tegenover Klaver zijn terrein af te bakenen. "Ik ga u vandaag niet beloven dat ik uw voorstellen vandaag hoe dan ook ga steunen", zei hij. "Maar als ik zeg: 'ik zal er serieus naar kijken', dan zeg ik dat omdat ik snap dat het nodig is om meerderheden te halen."
Zo bleef de ruimte voor de oppositie woensdag beperkt tot het gehoord worden door de coalitiepartijen onder het genot van een warm drankje. De bereidheid om concrete aanpassingen te doen was op deze eerste dag van het debat over de regeringsverklaring niet te bespeuren.
En dat raakte CU-leider Mirjam Bikker. Want zij ziet dat de coalitie voor 1 miljard euro wil snijden in de kosten voor de gehandicapten- en ouderenzorg. Zij wil niet uitgenodigd worden om daar eens op haar gemak over te praten. "Ik kan met iedereen eindeloos theedrinken", zei Bikker. "Daar gaat het alleen niet om. We willen hier dingen voor elkaar krijgen."
Hier en nu iets regelen zat er woensdag niet in. Dat had alles te maken met de financiële afspraken die D66, VVD en CDA met elkaar hebben gemaakt. Paternotte maakte de simpele som dat het verhogen van de AOW-leeftijd 3,3 miljard euro zou opleveren.
Volgens hem is dat geld nodig om deze voorziening overeind te houden. "Uiteindelijk zal het ergens van betaald moeten worden."
Een klein wapenfeit voor de oppositie was nog de steun van de coalitie voor de motie van de SGP en Groep Markuszower. Die motie moet de geplande verhoging van de AOW-leeftijd "verzachten". Dat kan het begin van een aanpassing zijn. Maar het is in ieder geval een stuk minder rigoureus dan het gehele plan van tafel vegen, zoals GL-PvdA, PVV en SP dat willen.
Praten mag dus altijd, maar veranderen vooralsnog niet. Bikker was daar teleurgesteld over. "Ik had gehoopt dat we in dit debat al een stap verder hadden kunnen zetten."
Vandaag, als Jetten de vragen uit de Tweede Kamer beantwoordt, kunnen de oppositieleden kijken hoeveel ruimte er is bij de premier. Per slot van rekening moet het kabinet uiteindelijk zaken doen om de begrotingen door de Kamers te krijgen.
De premier was in zijn regeringsverklaring al iets toeschietelijker dan de coalitieleiders. "De koffiemachines staan al op te warmen", zei hij over zijn uitnodiging tot samenwerking. "Natuurlijk staan we als coalitie gewoon voor onze plannen. Maar plat gezegd: we moeten hier wel zakendoen met elkaar."
Wat de premier betreft, gebeurt dat met het nodige pragmatisme. Jetten citeerde daarbij oud-CDA-minister Jan de Koning: "Als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan."
Als de oppositie niet afgeserveerd wil worden met een goed gesprek en een kop koffie, dan is het raadzaam ook die andere bekende leus van De Koning in de oren te knopen: "Je moet het Rijk nooit op zijn woorden, maar alleen op zijn begroting geloven."
Source: Nu.nl algemeen