Het kabinet gaat de vermogensbelasting opnieuw aanpassen, omdat ondernemers en beleggers grote bezwaren hebben tegen het bestaande wetsontwerp. Dat heeft minister van Financiën Eelco Heinen woensdag bekendgemaakt. De wijziging gaat waarschijnlijk miljarden kosten.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Minister Eelco Heinen (VVD) dropte zijn belastingbommetje vlak voor aanvang van het Kamerdebat over de regeringsverklaring. Aan het wetsvoorstel dat nu misschien in de prullenbak verdwijnt, en waar de Tweede Kamer twee weken geleden nog vóór stemde, is vier jaar gewerkt. Het afgelopen jaar is er echter een intensieve lobby tegen het wetsvoorstel op gang gekomen van ondernemersorganisaties, beleggers en belastingadviseurs. Zij voorzien dat ze straks veel meer belasting moeten betalen, en waarschuwen dat ze daardoor in betalingsproblemen zullen komen.
De rechtse partijen in het parlement, die een duidelijke meerderheid vertegenwoordigen, zijn altijd gevoelig voor argumenten van het bedrijfsleven en hebben daarom grote aarzelingen bij de wet. Het wetsvoorstel overleefde de stemming in de Tweede Kamer alleen omdat de meerderheid dacht dat er geen alternatief was. De Eerste Kamer is ook niet enthousiast en kondigde deze maand aan ruim de tijd te zullen nemen voor de wetsbehandeling.
Hoe Heinen nu verder wil, is niet helemaal duidelijk. Hij gaat daarover de komende tijd in overleg met beide Kamers, zei hij in de wandelgangen van het Kamergebouw. Mogelijk wordt een deel van de gewenste wijzigingen dit najaar geregeld via het Belastingplan 2027. Maar een aanpassing van het wetsvoorstel zelf, inclusief nieuwe stemming in de Tweede Kamer, lijkt onvermijdelijk.
De hervorming van de belasting op vermogen werd noodzakelijk, doordat de Hoge Raad in meerdere arresten oordeelde dat het oude stelsel in strijd was met het Europese mensenrechtenverdrag. Sommige burgers betaalden meer belasting over hun spaarrente en beleggingswinsten dan hun vermogen opbracht. Volgens de Hoge Raad is dat een onrechtmatige aantasting van het eigendomsrecht.
De coalitie had al aangekondigd dat de vermogensbelasting op termijn opnieuw herzien zou worden, maar dat zou pas na de invoering van het huidige wetsvoorstel in 2028 gebeuren. Nu besluit het kabinet plotseling dat er al veel sneller wijzigingen komen.
In het coalitieakkoord staat dat het minderheidskabinet op den duur toe wil naar een ‘zuivere’ vermogenswinstbelasting. In zo’n stelsel betalen vermogenden pas belasting als ze hun vermogenswinst verzilveren, dus vastgoed of aandelen verkopen. Het huidige wetsontwerp, dat in 2023 in elkaar gezet werd door toenmalig staatssecretaris en fiscalist Marnix van Rij (CDA), is een mengvorm van een vermogenswinst- en een vermogensaanwasbelasting. Bij een vermogensaanwasbelasting moet de vermogende elk jaar belasting betalen over de vermogenswinst in het jaar ervoor, ongeacht of die winst verzilverd is of niet.
Grote beleggers, ondernemers en fiscalisten zijn massaal in het geweer gekomen tegen de vermogensaanwasbelasting. Beleggers gaan in dat stelsel vaak veel meer belasting betalen dan ze voorheen deden. In het box 3-stelsel dat de Hoge Raad heeft afgekeurd, betaalden effecten- en vastgoedbezitters feitelijk 1,2 procent vermogensbelasting per jaar. Dit gebeurde omdat de Belastingdienst er gemakshalve vanuit ging dat iedereen (spaarders én beleggers) 4 procent rendement per jaar op zijn vermogen maakte.
Maar vastgoedprijzen en de prijzen van aandelen stegen na 2010 gemiddeld veel harder dan dat, soms wel 10 procent per jaar of meer. De meeste grote beleggers werden in het oude stelsel dus eigenlijk zwaar gematst. Daar dreigt nu vanaf 2028 een einde aan te komen, omdat de Belastingdienst dan het werkelijke rendement in aanmerking neemt en dat gaat belasten tegen een tarief van 36 procent.
Ondernemersorganisaties als VNO-NCW en de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs zeggen dat die hogere belastingen voor beleggers en ondernemers (grootverdieners onder de zelfstandigen zonder personeel betalen vermogensbelasting in box 3) funest zijn voor het Nederlandse vestigingsklimaat. Het zou unfair zijn om van beleggers te verwachten dat ze elk jaar een deel van hun beleggingsportefeuille te gelde maken om de hoge belastingaanslag te betalen.
Een ander bezwaar van de lobbyclubs is dat het huidige wetsontwerp niet voorziet in verliesverrekening naar achteren. Als de vastgoed- en aandelenkoersen in een bepaald jaar dalen door een huizenmarkt- of beurscrisis, mogen beleggers die verliezen in de jaren erop verrekenen met hun toekomstige winsten.
Maar dat mag niet met terugwerkende kracht, waardoor het verlies niet verrekend kan worden als er geen toekomstige winsten meer zijn. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als de belegger zijn bezit met verlies verkoopt, of als het bedrijf waar hij aandeelhouder van is plotseling failliet gaat. In dat geval is de belastingdruk hoger dan 36 procent. Die achterwaartse verliesverrekening stond wel in de eerste variant van het wetsontwerp, maar is geschrapt omdat dit uitvoeringstechnisch te complex zou zijn voor de Belastingdienst. En ook omdat achterwaartse verliesverrekening de schatkist te veel geld zou kosten.
Heinen zei woensdagochtend dat hij in elk geval wil bekijken of er toch achterwaartse verliesverrekening kan komen. De coalitie is ook voorstander van een zuivere vermogenswinstbelasting, en wil dus op termijn af van de vermogensaanwasbelasting voor effectenbezitters en spaarders. Beide maatregelen zullen ertoe leiden dat vermogende beleggers vele miljarden euro’s minder belasting gaan betalen dan nu is voorzien.
Een vermogenswinstbelasting geeft namelijk een sterke prikkel om de vermogenswinst niet te verzilveren en de verkoop van bezittingen zo lang mogelijk uit te stellen. Zolang er niet verkocht wordt, is er immers geen belastingaanslag. Dit gedragseffect is heel duidelijk waarneembaar in box 2, waar eigenaren van besloten vennootschappen zo veel mogelijk privévermogen in hun bedrijf houden om de box 3-belasting te ontlopen.
Dit is waarschijnlijk ook de reden waarom belastingadviseurs zo warm voorstander zijn van een vermogenswinstbelasting: ze kunnen dan allemaal slimme ontwijkingsconstructies bedenken voor hun vermogende cliënten, en daarmee verdienen ze hun brood.
Heinen erkende woensdag dat de door het minderheidskabinet gewenste aanpassingen na 2028 een belastingderving van vele miljarden euro’s zullen betekenen. De VVD-minister zei erbij dat dit begrotingsgat natuurlijk wel gedekt dient te worden. Hoe, dat liet hij in het midden, maar als het aan zijn partij ligt gaat de voorkeur waarschijnlijk uit naar nog meer bezuinigen op sociale zekerheid en gezondheidszorg.
De geplande invoering van het nieuwe box 3-stelsel per 2028 loopt nu misschien ook vertraging op. Elk jaar uitstel kost 2,4 miljard euro.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant