Donald Trump gaf dinsdag een State of the Union zoals zijn adviseurs dat graag zien. Weinig improvisatie of vulgariteiten. In de belangrijkste speech van deze termijn, doorspekt met onwaarheden, schetst hij een rooskleurig beeld van de VS. Trump heeft zijn oog op de tussentijdse verkiezingen.
zijn correspondenten Verenigde Staten van de Volkskrant. Maral Noshad Sharifi doet verslag vanuit Washington.
Geluidloos vormt Donald Trump het woord met zijn mond. ‘Bedankt’, beeldt hij uit naar de massa klappende Republikeinen voor hem. ‘Bedankt, bedankt, bedankt.’ Minutenlang draalt hij voor de kansel. Brede glimlach. De president geniet zichtbaar van de adoratie, nog even, voor hij zich waagt aan de belangrijkste toespraak van zijn tweede termijn.
‘Ons land is terug’, begint Trump dinsdag dan eindelijk zijn State of the Union, de jaarlijkse presidentiële rede in het Capitool. ‘Groter, beter, rijker en sterker dan ooit tevoren.’
De krachtmeting is begonnen. Trump verkeert op het dieptepunt van zijn populariteit. Amerikanen zijn ontevreden over de economie, hun levenskosten en Trumps steeds gewelddadigere migratiebeleid. De president heeft nog één grote speech om hen zonder weerwoord, voor de tussentijdse verkiezingen in november, te overtuigen van het tegendeel.
‘Kort geleden waren we nog een dood land’, jubelt Trump met zijn handen om het katheder gevouwen. ‘Nu zijn we het meest gewilde land van de hele wereld.’
De eerste minuten van de State of the Union zijn traditioneel de belangrijkste. Dan kijken de meeste Amerikanen, doorgaans tientallen miljoenen, vóór de minder geëngageerde kijker wegzapt. Trump weet dat donders goed. Van meet af aan poogt hij zijn grootste kwetsbaarheid, de hoge levenskosten, om te buigen tot een kracht.
De president hamert op delen van de economie die wél voorspoedig gaan. De ronkende beurskoersen. Lage benzineprijzen. De relatief beperkte werkeloosheid. Hij schermt met de inflatiecijfers, die desondanks hoger liggen dan beoogd. ‘Niemand kan het geloven’, aldus Trump. ‘We winnen zoveel.’
Veel klopt er niet. De economische groei blijft in werkelijkheid achter. Industrieën haperen en levenskosten schieten omhoog. Maar Trump ondervangt dat door een contrast te schetsen met zijn voorganger Joe Biden, die in de nasleep van de coronapandemie worstelde met historische inflatie.
‘Hoeveel verschil een jaar kan maken’, bezweert Trump, terwijl hij een onafgebroken rooskleurig, met onwaarheden doorspekt beeld schetst van de VS anno nu. ‘De economie loeit.’
Dit is de Trump die zijn adviseurs het liefste zien. Weinig improvisatie of vulgariteit. Minder gericht op de onderwerpen die hijzelf het interessantst of belangrijkst vindt, maar op de kwesties die zijn partij daadwerkelijk verder kunnen helpen. Hij past dinsdag duidelijk op zijn tellen.
De president begeeft zich in een precaire situatie. Trumps waardering is in peilingen een fractie van wat die vorig jaar was, toen hij in ditzelfde Capitool nog een ongeremde speech hield op het toppunt van zijn populariteit.
Bekijk hieronder de belangrijkste momenten uit Trumps speech. De tekst gaat verder onder de video.
Inmiddels keurt een meerderheid van de kiezers zijn economische beleid af. De affaire rondom de vrijgave van het strafdossier van Jeffrey Epstein, de overleden zedendelinquent, heeft zijn aanzien flink geschaad. En het Hooggerechtshof, lang een baken van steun, trok vorige week een pijnlijke streep door Trumps importheffingen, de hoeksteen van zijn economische plan.
‘De staat van de unie is sterk’, herhaalt Trump dinsdag gretig, de klassieke zinsnede van deze jaarlijkse speech. Maar zelfs hij lijkt ervan doordrongen dat dit niet geldt voor de staat van zijn presidentschap.
Het risico dat de Democraten in november een meerderheid verwerven in het Huis van Afgevaardigden, en misschien zelfs in de Senaat, is voor hem reëel. Dan kunnen zij plannen tegenhouden en onderzoeken beginnen naar Trumps veelvuldige excessen.
Dus kleurt de president dinsdag lang binnen de lijntjes. Een uur lang spreekt Trump bijna uitsluitend tegen zijn eigen partijgenoten, links van hem, die hij met warme woorden haast gerust lijkt te willen stellen. Maar dan – als de meeste kijkers al zijn afgehaakt – zwiept zijn blik alsnog naar rechts.
‘Een van de mooie dingen aan de State of the Union is dat Amerikanen kunnen zien wat hun vertegenwoordigers geloven’, zegt Trump halverwege de toespraak, een slinkse lach op zijn gezicht. Hij initieert een spelletje. ‘Sta op als je gelooft dat de belangrijkste taak van de overheid het beschermen van Amerikaanse burgers is, en niet illegale immigranten!’
Zo richt Trump zijn vizier op de Democratische kant van de zaal, die de stortvloed aan staande ovaties goeddeels aan zich voorbij laat gaan.
De tweespalt is gezaaid. Een gedeelte van de Democraten komt overeind, anderen blijven ongemakkelijk zitten in de banken. ‘Jullie moeten je schamen’, schreeuwt Trump. ‘Dat je nu niet staat!’
Dit is Trumps poging om zijn impopulaire uitzettingsbeleid – federale agenten schoten sinds zijn aantreden al drie Amerikaanse burgers dood – redelijker te laten klinken dan het alternatief.
Dat trucje blijft hij herhalen. Trump vraagt applaus voor een jonge vrouw die haar transitie heeft afgebroken. Voor een lid van de Nationale Garde die tijdens Trumps militaire bezetting van Washington DC in het hoofd werd geschoten. Steeds blijven er Democraten zitten.
‘Deze mensen zijn gek’, zegt Trump triomfantelijk. ‘We hebben geluk dat we nog een land hebben. Democraten probeerden ons land te verwoesten, maar wij hebben ze op het nippertje gestopt.’
De rechterzijde van de zaal is dinsdag leger dan anders. Zo’n dertig Democraten besloten Trumps toespraak helemaal te boycotten. Zij organiseren hun eigen, alternatieve ‘People’s State of the Union’ op de National Mall, buiten even verderop. ‘Abolish ICE’, roepen demonstranten. ‘Abolish ICE!’
Onder de sprekers bevinden zich leden van het Congres, mensen die opgepakt zijn door immigratiepolitie ICE en ontslagen zorgmedewerkers.
‘We zijn sinds de Burgeroorlog niet zo verdeeld geweest als nu’, roept senator Adam Schiff. ‘We moeten harder werken, ons beter organiseren, en sterker terugkomen dan ooit.’ Schiff zegt de State of the Union niet te willen bijwonen, omdat er ‘toch alleen maar wordt gelogen’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant