In dit liveblog doet NRC verslag van het debat over de regeringsverklaring, dat deze woensdag en donderdag wordt gehouden met premier Rob Jetten.
Rob Jetten (D66) is premier, zijn kabinet met VVD en CDA stond maandag op het bordes en vandaag gaat de Tweede Kamer voor het eerst met zichzelf in debat over het coalitieakkoord. Kortom: welkom in de nieuwe politieke realiteit, die zich vandaag in de plenaire zaal van de Tweede Kamer zal beginnen uit te kristalliseren.
Deze coalitie rust op 66 zetels, en heeft de oppositie dus voor elk voorstel nodig. En andersom kan de oppositie elk plan dwarsbomen of aanpassen, als die partijen zich weten te verenigen. Het geluk voor kabinet-Jetten: radicaal-rechts en links zijn het op weinig punten eens, behalve in hun kritiek op de sociaal-economisch rechtse koers van het kabinet.
Drie weken geleden bleek wel dat de voltallige oppositie kritisch was over plannen van de coalitie om de AOW-leeftijd te verhogen vanaf 2033. De verwachting bij zowel coalitie als oppositie is dat de AOW opnieuw een van de grote onderwerpen in het debat zal worden.
Ingewijden vertellen dat er gesprekken zijn tussen de coalitie en de SGP en de groep-Markuszower. Die twee fracties behoedden het kabinet drie weken terug voor een flater: een motie van GroenLinks-PvdA om de verhoging te schrappen, haalde net geen meerderheid.
De SGP diende tijdens het vorige debat een motie in om te onderzoeken of voor zware beroepen de AOW eerder kan ingaan, maar bracht die niet in stemming. Die motie – of een variant daarop die ook voor de coalitie acceptabel is – kan vandaag of morgen de angel uit het debat halen. Voorlopig tenminste, want D66, VVD, CDA, de groep-Markuszower en de SGP hebben samen lang geen meerderheid in de Eerste Kamer.
Een ander heikel onderwerp is de ‘vrijheidsbijdrage’: een lastenverzwaring van 3,4 miljard die door het CDA is voorgesteld, en die door zowel burgers als bedrijven wordt betaald. Lagere inkomens worden harder geraakt, en daarmee staat de vrijheidsbijdrage voor veel oppositiepartijen symbool voor het feit dat dit kabinet voor de onderklasse relatief weinig doet. Het Sociaal- en Cultureel Planbureau schreef dinsdag: „Er is weinig aandacht voor de gevolgen van het beleid voor ongelijkheden in de samenleving en groepen in een kwetsbare positie.”
Dat Den Haag met dit minderheidskabinet aan een nieuw en ongewis experiment begint, blijkt uit de opstelling van de coalitiepartijen. Zij hebben nog weinig gevoel voor hoe het politieke spel straks uitgespeeld moet worden, geven ingewijden toe. Hoe zij hun meerderheden moeten behalen, wie de logische samenwerkingspartners worden en waar de grootste pijn ligt; ze moeten er nog achter komen. Ze kijken ernaar uit, zeggen ze.
Rob Jetten zal voor het eerst als premier de Tweede Kamer toespreken.