Met de dood van drugcrimineel El Mencho laat president Claudia Sheinbaum aan Mexico en president Donald Trump zien dat ze de strijd met de drugskartels niet schuwt. Maar haar volk weet: na de val van een drugsbaas volgt er altijd meer geweld.
Terwijl de zwaargewonde drugsbaas El Mencho zondag zijn laatste adem uitblaast in het militaire vliegtuig dat onderweg is naar Mexico-Stad, deelt zijn rechterhand Hugo H. (alias ‘El Tuli’) bevelen uit aan de verweesde troepen van het Jalisco-kartel.
El Tuli zet de voetsoldaten aan tot aanvallen op leger en politie, tot brandstichting en tot ‘narcoblokkades’, het blokkeren van wegen door bussen en auto’s in brand te steken. En hij looft premies uit: 20 duizend peso (1.000 euro) voor iedere gedode militair.
Het Jalisco-kartel slaagt er zondag in om 25 leden van de Nationale Garde te doden. Bij de inval van de rancho, de boerderij van Nemesio ‘El Mencho’ Rubén Oseguera Cervantes, net buiten het stadje Tapalpa, zo’n 130 kilometer ten zuidwesten van regionale hoofdstad Guadalajara, komen acht kartelleden om. Later wordt ook de locatie van El Tuli achterhaald. Ook hij wordt gedood.
Een dag na de dood van Mexico’s meest gezochte drugsbaron sinds El Chapo maakt Mexico de balans op. De beelden doen aan oorlog denken, vooral in de toeristische kuststad Puerto Vallarta, in het westen van deelstaat Jalisco.
Vanuit de hoogbouw waaieren donkere rookpluimen uit boven de baai. Op het vliegveld van Guadalajara breekt paniek uit. In de stad gaan Oxxo-supermarktjes en bussen in vlammen op. In tal van andere deelstaten branden eveneens voertuigen uit.
Toch kan president Claudia Sheinbaum maandagochtend victorie kraaien en sussende woorden spreken. ‘Vandaag is er meer rust’, zegt ze. ‘Er is een overheid, er zijn strijdkrachten, het veiligheidskabinet is paraat.’ De staat heeft de controle, zo benadrukt ze. ‘De veiligheid en het normale leven worden gewaarborgd.’
Generaal en minister van Defensie Ricardo Trevilla Trejo reconstrueert hoe het leger met hulp van een informant, een geliefde van El Mencho, diens locatie wist te achterhalen. Er ontstond vervolgens een vuurgevecht in een bos. Veiligheidsbaas Omar García Harfuch vertelt over de gewelddadige nasleep en de 25 dode militairen.
Het volk mag trots zijn op zijn strijdkrachten, zegt president Sheinbaum. ‘Altijd bereid om het leven te geven voor anderen.’ Haar verhaal over the day after is een succesverhaal.
In 2019 liet Sheinbaums voorganger en mentor Andrés Manuel López Obrador de gezochte drugscrimineel Ovidio Guzmán, zoon van voormalige kartelleider Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán, na zijn arrestatie snel weer vrij. Het Sinaloa-kartel had de straten van Culiacan, hoofdstad van Sinaloa, veranderd in een oorlogsgebied. De linkse López Obrador beloofde vervolgens ‘geen kogels, maar omhelzingen’. Ook beloofde hij lokale ontwikkeling in plaats van de bekende (en gefaalde) militaire strijd tegen drugs.
Sheinbaum pakt dat anders aan. Zij nam vanuit Mexico-Stad, waar ze burgemeester was, haar veiligheidschef Harfuch mee naar de federale regering en maakte van de oorlog tegen drugscriminelen weer een prioriteit.
Wekelijks mag Harfuch in Sheinbaums persconferenties zijn successen uitventen. Mexico stuurde in het afgelopen jaar al bijna honderd zware drugscriminelen naar de VS en nam duizenden kilo’s cocaïne en duizenden pillen fentanyl in beslag. Het aantal moorden is in 2025 aanzienlijk gedaald ten opzichte van de jaren van López Obrador (2018-2024).
Nu boekt Sheinbaum haar grootste succes: het uitschakelen van staatsvijand nummer 1. Het Jalisco-kartel van El Mencho werkte zich sinds 2009 met geweld op tot een van de machtigste en best bewapende kartels van Mexico. Sheinbaum laat niet alleen aan de bevolking zien dat ze drugscriminaliteit durft aan te pakken, ze toont president Donald Trump ook dat haar regering de lakens uitdeelt in Mexico.
Hoe vaak heeft Trump het niet gezegd het afgelopen jaar? ‘Aardige vrouw die Sheinbaum, maar doodsbang voor de kartels.’ Keer op keer bood hij aan om het leger te sturen. Telkens bedankte Sheinbaum, Mexico kon het alleen af. Zondag gaf ze het bewijs. Een beetje hulp van Trump kreeg ze wel, de Amerikanen leverden inlichtingen.
De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Christopher Landau feliciteerde Sheinbaum op X: ‘De dood van El Mencho is goed nieuws voor Mexico en de VS. De good guys zijn sterker dan de bad guys.’
Maar hoe goed is dit nieuws werkelijk voor Mexico? In 2006 verklaarde de rechtse president Felipe Calderón de oorlog aan de drugskartels. Hij ontketende een ongeëvenaard bloedvergieten, dat tot op de dag van vandaag aanhoudt.
Onder López Obrador vonden jaarlijks minstens dertigduizend Mexicanen een gewelddadige dood. In Sheinbaums eerste jaar daalde dat aantal naar twintigduizend. Maar de vermissingen nemen toe, melden bezorgde mensenrechtenorganisaties. Mexico telt officieel meer dan 130 duizend vermisten.
Sinds halverwege 2024, toen de Sinaloabaas ‘El Mayo’ Zambada ten val kwam, lijdt deelstaat Sinaloa onder de bloedige interne oorlog in het Sinaloakartel. Ondanks veelvuldige operaties, geleid door Harfuch, weet de staat het geweld niet te temmen.
Nu is de vraag wie El Mencho zal opvolgen. Zijn zoon Rubén (alias El Menchito, de kleine Mencho) zit vast in de VS. Een interne strijd is niet uit te sluiten, met alle bloedige gevolgen voor deelstaat Jalisco en Mexico.
Een tweede dreiging hangt onderwijl boven het land: wat gebeurt er wanneer de rangen zich sluiten in het Jalisco-kartel? Sheinbaum deelde een mokerslag uit. Nu moet ze rekening houden met wraak.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant