Het Sociaal en Cultureel Planbureau ziet in de plannen van het nieuwe kabinet-Jetten volop positieve punten voor burgers. Maar er zit ook een flinke adder onder het gras: de hervormingen in de zorg en de sociale zekerheid.
is chef van de politieke redactie.
Bij zijn aantreden krijgt premier Rob Jetten een welwillende recensie van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Dat vindt in het regeerakkoord volop plannen die de ‘kwaliteit van leven’ zouden kunnen gaan verbeteren. Het noemt met name de investeringen in defensie en veiligheid, de woningbouw, het versterken van de economie en de stijgende uitgaven aan onderwijs.
Dat schrijft het bureau, dat sinds 1973 de kwaliteit van leven in Nederland onderzoekt, dinsdag in een analyse van het onlangs gepresenteerde regeerakkoord. Woensdag en donderdag wordt dat akkoord door minister-president Jetten verdedigd in de Tweede Kamer.
Ook voor de sociale cohesie in de samenleving zijn er lichtpunten. Het planbureau waarschuwt al geruime tijd dat Nederland een land is geworden van ‘gescheiden leefwerelden’ waarin mensen maar weinig in aanraking komen met andersdenkenden. Nu het nieuwe kabinet streeft naar brede brugklassen, asielzoekers de kans geeft om sneller na hun aankomst te gaan werken en het VN-verdrag Handicap serieus wil gaan nemen, opdat mensen met een beperking kunnen leven zoals anderen, ziet het SCP toch plannen die ‘contacten buiten de eigen kring’ bevorderen.
Het planbureau telde daarnaast ‘wenselijke en nodige maatregelen om de rechtsstaat te versterken, ambities om ‘grote en slepende dossiers op te lossen’ en een ‘visie op de samenleving gericht op samenwerken, overleg, elkaar helpen en het overbruggen van verschillen, gelijke behandeling en het bestrijden van discriminatie’. Dat zijn, naar het oordeel van het bureau, ‘belangrijke voorwaarden voor goed samenleven, sociaal vertrouwen en inclusie’.
De grootste adder onder het gras verwacht het SCP bij de voorgenomen bezuinigingen en hervormingen in de zorg en de sociale zekerheid. Die kunnen, als het kabinet niet uitkijkt, veel voornemens uit het regeerakkoord gaan ondermijnen. ‘Voorbeelden hiervan zijn het snijden in het zorgbudget en de sociale zekerheid en het verhogen van de AOW-leeftijd. Door die verhoging neemt het risico toe dat werk op latere leeftijd samengaat met gezondheidsproblemen en zorg voor anderen. Daarnaast zullen de versobering van de zorg en uitkeringen de hulp beperken die aan mensen geboden kan worden.’
In navolging van de Sociaal Economische Raad luidt ook het SCP de noodklok over de groeiende druk die veel mensen ervaren vanwege de toenemende noodzaak om werk en zorgtaken te combineren. De coalitie wijdt in het regeerakkoord veel woorden aan de ‘onmisbare’ mantelzorg, maar het planbureau mist bijbehorend beleid. ‘De vraag is in hoeverre de druk om meer mee te doen qua belasting en tijdsinvestering voor iedereen realistisch is. De oplossing wordt vooral gezocht in verlof, maar dat is voor bijvoorbeeld intensieve en/of langdurige mantelzorg niet voldoende.’
In het algemeen ziet het bureau ‘bescheiden investeringen’ in de sociale samenhang, met het risico dat het resultaat achterblijft bij de verwachtingen. ‘Grote beloften die niet worden ingelost versterken het vertrouwen in de overheid niet.’
Dat risico op teleurstellingen dreigt ook bij het migratiebeleid. Het kabinet heeft ‘grote ambities’ om de asielinstroom te verminderen – vooral door het invoeren van de door het kabinet-Schoof voorbereide wetgeving – maar het SCP vraagt zich af of dat op korte termijn tot zichtbare resultaten leidt.
Als het gaat om arbeidsmigratie – in omvang de grootste vorm van migratie – mist het planbureau een visie van de coalitie over waar Nederland behoefte aan heeft voor de ontwikkeling van de economie en de arbeidsmarkt. ‘Daarom is het vooralsnog niet reëel om te veronderstellen dat hiermee grip op de omvang en samenstelling van de arbeidsmigratie zal worden gerealiseerd.’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant