Televisierecensie Koos Postema was zijn tijd ver vooruit, en pakte elk decennium bij de lurven, schrijft onze recensent. ‘De schijnheiligheid moest uit de samenleving’, zei de tv-presentator over zijn werk, in ‘Het laatste woord’.
Jeroen Pauw interviewt Koos Postema in 2017, in 'Het laatste woord'.
Als zevenjarige beleefde Koos Postema het bombardement op Rotterdam. Hij kon het, zei hij in een interview voor Het laatste woord uit 2017 met Jeroen Pauw dat na zijn dood mocht worden uitgezonden, „nog van seconde tot seconde navertellen”, de lijken en gewonden. Welke emotie had hij daarbij? „Ongekende boosheid”, zei Postema. Want, heel Rotterdams, ,,wie doet dat nou?”
Postema (1932-2026), die graag herinnerd wilde worden als „een aardige kerel”, was al een bekendheid in de jongensjaren van de Nederlandse televisie. Toen die nog een verbazingwekkend venster was op een onbekende wereld voorbij de heipalen van de wederopbouw, eentje die niet meer alleen door familieleden op de grote vaart of in militaire dienst dichterbij werd gebracht maar, voor een groot publiek, door journalisten.
Als journalist en „nationale onderwijzer” (Trouw) slaagde Postema erin elk nieuw decennium voor de VARA bij de lurven te pakken. Hij was wereldwijd razende reporter in de ontketende jaren zestig (Achter het Nieuws, 1962-1969), taboedoorbrekende talkshowgastheer over abortus en euthanasie in de praatgrage jaren zeventig (Een Groot Uur U, 1971-1979) en begripvolle vader in Klasgenoten (1985-1986), een warm-nostalgisch clubgevoelprogramma dat zijn tijd vooruit was.
Zelf zei hij tegen Pauw over zijn werk: „De schijnheiligheid moest uit de samenleving” en – nog steeds strijdbaar – „het calvinisme moet dagelijks bestreden worden”. Ook die „rare” Hilversumse zuilen mogen eindelijk wel eens weg, zei hij. Trots bleek hij vooral op Een Groot Uur U, dat mensen „echt in beweging zette”. Ongemakkelijker was hij over het omstreden optreden van senator Brongersma in het programma, pleitbezorger van pedofilie. Maar zulke tijden waren het.
Dat was het mooiste deel van het gesprek, dat halverwege wat vergleed tot een onderonsje over omroeppolitiek en Hilversum. Maar dan was er, natuurlijk, die oorlog.
Oorlog én journalistiek waren er ook in Bureau buitenland (VPRO) waar de bekroonde fotograaf Eddy van Wessel, vier jaar na de Russische invasie, vertelde over zijn werk in Oekraïne. „Het is de grote oorlog van deze tijd”, zei hij en, in de stijl van Postema, „het gaat je toch niet gebeuren als fotograaf dat je daar niet bij bent.” Wie weet geven zijn foto’s een glimp, stelde hij grimmig vast, van „de nieuwe wereld waarin we terechtkomen”.
Ook elders werd stilgestaan bij die vier jaar vernietigingsoorlog. Scheidend minister van Defensie Brekelmans (VVD) kreeg bij WNL op zondag de vraag wat hem na anderhalf jaar het meest was „bijgebleven”. Dat bleken de woorden van een Oekraïense generaal die om meer steun had gevraagd „na elf jaar elke dag oorlog voeren” (correct beginpunt van de Russische militaire agressie tegen Oekraïne: 2014).
Dezelfde vraag, maar nog iets meer in tv-termen, stelde Twan Huys in Buitenhof („welke beelden zal je nooit meer vergeten?”) aan de Nederlands-Bulgaarse Kristina, die vertelde over haar medische dienst bij het Oekraïense leger (antwoord: een soldaat in een paar seconden zien sterven). Aan de andere kant van de wereld ontmoette Ruben Terlou, als reporter op reis langs de Zuid-Chinese Zee (VPRO), de Taiwanese Tony, die na corona tegen de Russen was gaan vechten om de zinloosheid uit zijn leven te verdrijven – wie weet een oefening, dacht hij nu, voor als China besluit Taiwan in te lijven.
De oorlog in Oekraïne kan „nog jaren duren”, vreesde Jaap de Hoop Scheffer, vaste gast in Buitenhof. Brekelmans hoopte bij WNL op nieuw „momentum’’ in het voorjaar. Hoe dan ook, Oekraïners die ontheemd raken door de Russische terreurbombardementen zullen het later waarschijnlijk ook nog seconde na seconde kunnen navertellen. Zoals Koos Postema het zei, wie doet zoiets?
Wat moet je deze week kijken? Tips en achtergronden over boeiende films, series en tv-programma’s