is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
De politieke nalatenschap van Caroline van der Plas, die opstapt als partijleider van BBB, is het best samen te vatten met een verhaal uit maart 2024. Toen kondigde supermarktketen Jumbo aan te stoppen met de zogeheten ‘kiloknallers’, prijsstunts met goedkoop vlees. Goed nieuws voor de boeren, zou je zeggen, in de wetenschap dat kortingen dikwijls ten koste gaan van de producenten; die lijden onder een verminderde kwaliteitsperceptie, met vaak een structureel lagere prijs voor hun product tot gevolg.
Eerder, in december 2022, was Van der Plas een van de indieners van de motie ‘Je bent een rund als je met voedsel stunt’, waarin de regering werd opgeroepen om met wetgeving te komen die prijsstunts met ‘basisproducten’, waaronder vlees, verbiedt. Van die wetgeving kwam het niet, maar toen Jumbo anderhalf jaar later op eigen initiatief een einde wilde maken aan deze praktijk bleek Van der Plas opeens volledig te zijn gedraaid.
Jumbo zou ‘geen verantwoordelijkheid’ nemen voor al die ‘honderdduizenden gezinnen die nu al bijna nooit vlees op tafel kunnen zetten’. Mona Keijzer, inmiddels overgestapt naar de BBB, viel haar bij: ‘Dit raakt mensen met hogere inkomens niet.’ Dat klopt overigens, maar op een andere manier dan zij bedoelt; mensen met een hoger inkomen kúnnen weliswaar meer vlees kopen dan mensen met een laag inkomen, ze dóén dat alleen niet.
De draai markeert de transitie van de BBB van een boerenpartij naar ‘gewoon’ radicaal-rechts. Na de verkiezingen van 2023 en het aantrekken van de ‘premierskandidaat’ Mona Keijzer verdween het boerenbelang naar de achtergrond en wilde de BBB de PVV beconcurreren door vrijwel alleen nog maar over asiel en migratie te praten. Het dienen van de burgers in plaats van de boeren bleek niet te werken; de partij hield na regeringsdeelname nog vier zetels over.
Met het doorschuiven van Henk Vermeer, en dus niet de bij bepaalde oudere heren populaire Mona Keijzer, lijkt de BBB nu weer voor de boer te kiezen. Ook dat lijkt me geen winnende strategie; Vermeer is als loopjongen van Big Agro authentiek noch sympathiek. Daarnaast vertegenwoordigen alle Nederlandse boeren nog niet één zetel in het parlement, en stemmen verstandige boeren al lang geen BBB meer.
Van der Plas zal herinnerd worden om haar niet-aflatende inzet voor het normaliseren van domheid. In haar politieke carrière heeft zij een losse omgang met feiten en het te serieus nemen van onderbuikgevoelens tot kunst verheven. Toen ze tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 2023 de vraag kreeg hoe ze de door haar voorgestelde verhoging van het minimumloon wilde betalen, had ze dat ‘niet paraat’. Toen haar werd gevraagd waarom ze haar plannen dan niet liet doorrekenen, antwoordde ze dat het CPB dan zou gaan ‘uitrekenen wat het allemaal kost’.
Van der Plas werd groot met deze schaamteloosheid, waarin blijkbaar veel Nederlanders zich herkennen. Maar haar cultivering van domheid is natuurlijk niet onschuldig, omdat die gepaard gaat met het politiseren van kennis. Kennis en expertise zijn in de wereld van Van der Plas ‘elitair’, en in het verlengde daarvan, tegengesteld aan de volkswil. Een gebrek aan kennis wordt daarmee ‘volks’ en ‘echt’, voor ‘gewone’ mensen.
Van der Plas werd, meer nog dan Wilders en zeker Fortuyn en Baudet, de absolute anti-intellectueel op rechts. Gespeend van enige ideologie of kennis waaide ze mee met alle winden van het rechtspopulisme. Wat begon als het oprekken van de waarheid ten gunste van de boeren, werd haar politieke essentie; méér dan haar onderbuik heeft ze simpelweg niet. We zullen haar dan ook veelvuldig blijven zien op tv.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant