Persvrijheid Door een uitspraak van het gerechtshof in een artikel 12-procedure moet het OM een journalist van Tubantia strafrechtelijk vervolgen. Dat gebeurt bijna nooit in Nederland.
Exemplaren van 'Tubantia'.
Het OM moet een journalist van de krant Tubantia vervolgen wegens smaad. Dat heeft het hof Arnhem-Leeuwarden onlangs bepaald. Het komt zelden voor dat journalisten strafrechtelijk worden vervolgd voor hun publicaties. Het hof deed de uitspraak in een beklagprocedure . De zaak was aangespannen door een vrouw uit Hengelo. Ze kwam in Tubantia-artikelen voor naar aanleiding van een groepering die ze leidde. Daar zou sprake zijn geweest van wantoestanden.
De vrouw deed aangifte, maar het OM besloot niet te vervolgen. De artikelen vielen volgens het OM onder de journalistieke vrijheid en hadden geen strafbaar karakter. De vrouw begon daarop een artikel 12-procedure tegen twee journalisten en meerdere van hun bronnen. Het hof moet dan oordelen of een zaak terecht is geseponeerd.
Het hof vindt dat een van de twee journalisten vervolgd moet worden, omdat het „redelijk vermoeden” bestaat dat de journalist zich „schuldig heeft gemaakt aan smaad(schrift) ten aanzien” van de vrouw. Dat komt omdat in een van de publicaties de suggestie wordt gewekt dat ze zich schuldig heeft gemaakt aan arbeidsuitbuiting en kindermishandeling. Ook speelt mee dat haar naam wordt genoemd en een foto van haar woning is geplaatst. De journalist beroept zich op vrijheid van meningsuiting en het belang misstanden als journalist aan de kaak te kunnen stellen.
Het OM valt niets te verwijten, zegt secretaris Thomas Bruning van journalistenbond NVJ. „Zij hebben aanvankelijk de goede afweging gemaakt. Maar een strafrechtelijke vervolging is een paardenmiddel dat niet gebruikt moet worden tegen professionele journalisten.”
Wie zich benadeeld voelt kiest normaal gesproken voor de civielrechtelijke weg of stapt naar de Raad voor de Journalistiek. Bij een civiele procedure wordt het publicerend medium aangesproken. „En die kan zich dan verdedigen. Op het moment dat je voor een strafrechtelijke procedure kiest, spreek je de journalist in persoon aan die naar eer en geweten zijn werk doet. Je wordt daarnaast geconfronteerd met allerlei vormen van zaken die met strafrecht te maken hebben.” Bruning noemt huiszoekingen. „De impact op de persvrijheid is veel groter. Alsof wat journalisten doen iets is wat tegen de wet ingaat.”
Voor een vergelijkbaar proces verwijst Bruning naar 2008, toen het OM Gregorius Nekschot – het pseudoniem van een altijd anoniem gebleven cartoonist – vervolgde naar aanleiding van een tekening. Dat was wel een besluit van het OM zelf. „Hij werd toen van zijn bed gelicht. Dat soort dingen wil je niet in een persvrij land.” Hoewel het OM de cartoon strafbaar achtte, is het niet overgaan tot vervolging.Toch maakt Bruning zich vooralsnog geen zorgen over precedentwerking. „Ik denk echt dat dit een incident is. Ik denk dat het vooral belangrijk is dat vrijspraak wordt geëist.” De NVJ zelf beraadt zich op vervolgstappen. Hoofdredacteur Daan Bonenkamp zegt dat hij liever had dat een zaak tegen Tubantia was gevoerd. „Ik ben eindverantwoordelijk. En de journalist heeft zorgvuldig en goed onderzoek gedaan.”
Wat moet je deze week kijken? Tips en achtergronden over boeiende films, series en tv-programma’s