Olympische Spelen
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
‘Sport heeft niets met fair play te maken. Het is verbonden met haat, jaloezie, opschepperij, minachting voor alle regels en sadistisch plezier in het aanschouwen van geweld: met andere woorden, het is oorlog zonder het schieten.” Dit is hoe de Engelse schrijver George Orwell sport typeerde in de Tribune van 14 december 1945.
Het is alsof die woorden ruim tachtig jaar later voor dé politiek beladen wedstrijd van de Olympische Winterspelen in Milaan-Cortina geschreven zijn: de ijshockeyfinale tussen de Verenigde Staten en Canada. „We haten elkaar echt tot op het bot en zij ons”, zei de Amerikaanse ijshockeyer Brady Tkachuk tegen de NOS. De haat was opgebloeid nadat president Trump het een goed idee leek Canada als 51ste staat aan de VS te willen toevoegen en met heffingen van 25 procent te komen, waarna bleek dat Canada niet stond te juichen.
De finale zelf was minder vijandig dan vooraf gedacht en staat daarmee symbool voor deze Winterspelen. Er was wel wat ophef: de komst van ICE naar Milaan en de deelname van een Israëlische bobsleeër die zich op sociale media achter de militaire acties van Israël schaarde, waarbij het Zwitserse commentaar op deze sporter werd weggedraaid. Een Amerikaanse skiër gaf aan dat het nu niet gemakkelijk is uit te komen voor zijn land, waarop Trump hem op zijn sociale media voor loser uitmaakte. En er was de kwestie van het verbod op de helm van de Oekraïense skeletonner Vladyslav Heraskevytsj. Op die helm stonden afbeeldingen van sporters die slachtoffer werden van de oorlog in zijn thuisland. Sport is niet politiek, benadrukte het Internationaal Olympisch Comité (IOC) zowel vooraf als tijdens de Spelen, en de helm werd niet als eerbetoon aan de gevallen soldaten gezien, maar als politieke propaganda.
Het overbrengen van de apolitieke missie lijkt geslaagd. Kleine landen op het wereldtoneel bleken groots te kunnen zijn in sport: Noorwegen behaalde de meeste gouden medailles en Nederland eindigde als derde op de medaillespiegel, waarmee dit de succesvolste Winterspelen ooit zijn voor Nederland. Ook schaatser Jutta Leerdam, die als partner een fanatieke Trumpaanhanger heeft, werd door sportminnend Nederland omarmd na haar formidabele 1.000 meter race. Even geen politiek als ‘we’ het goed doen.
Er waren uiteindelijk weinig klimaatprotesten tegen deze niet erg duurzame Spelen. Demonstraties tegen de komst van ICE verstomden snel. De Italiaanse premier Meloni zette de demonstranten weg als „vijanden van Italië”. Het ging hier om een mondiaal en vrolijk sportfeest waar gebroederlijk naar curling, biatlon of langlaufen werd gekeken. De Spelen bleken een uitstekende afleiding voor iedereen die even de ogen wilde sluiten voor oorlog en geopolitieke dreiging.
Dat maakt het nog onbegrijpelijker dat bij de Paralympische Spelen, die 6 maart eveneens in Italië beginnen, Rusland en Wit-Rusland onder eigen vlag mogen meedoen. De Italiaanse regering heeft het IOC laten weten het hier „categorisch mee oneens” te zijn. Waar de helm van de Oekraïense sporter wat het IOC betreft te ver ging, mag een land dat al vier jaar oorlog voert straks met vlaggen en symbolen zwaaien die ook symbool staan voor de doden in Oekraïne, maar dan met omgekeerde betekenis.
Uit protest boycot Oekraïne de openingsceremonie; het IOC hult zich in stilzwijgen. Het begin van een schandaal? Vermoedelijk zal ook deze kwestie snel naar de achtergrond schuiven wanneer de medailles geteld worden.