Een geboren talent, zo bleek toen Koos Postema presentator werd bij de radio. Later groeide hij uit tot een vakkundig en populair presentator op televisie. Met zijn vakmanschap zette hij grote maatschappelijke onderwerpen op de agenda. Postema overleed zaterdag op 93-jarige leeftijd.
Vijftien jaar na de Tweede Wereldoorlog ging een droom in vervulling voor een eerzuchtige onderwijzer met journalistieke ambities. Koos Postema, de zoon van een trambestuurder, kreeg een baan aangeboden op de radioafdeling van de sociaal-democratische omroep Vara.
Hij was 27 jaar en Rotterdammer. Het ouderlijk huis in de Lusthofstraat was in de oorlog plat gebombardeerd door de Duitsers, Postema groeide op in een verwoeste stad. In 1960 kon hij zijn baan op een ‘School voor Werkende Jongens’ in zijn geboortestad opgeven.
Voor het dagblad Het Vrije Volk was het aanleiding voor een kort interview. ‘Eerlijk gezegd heb ik jaren op deze kans gewacht’, zei Postema. ‘Reeds als schooljongen fietste ik me de adem uit de keel om naar de radio te luisteren’.
Hij begon op 1 mei, de Dag van de Arbeid. In de hoogtijdagen van de radio bleek Postema een talent, een man met een brede interesse die onder alle omstandigheden kalm bleef en zijn reportages voor het programma Dingen van de dag voorzag van een vleug relativering. Al na twee jaar stapte hij over naar een medium dat zijn tweede liefde zou worden, de televisie.
Postema kwam terecht bij het actualiteitenprogramma Achter het Nieuws. De stap naar een nog groter publiek maakte hij als presentator van Een klein uur U en aansluitend Een groot uur U. Kalm besprak Postema gevoelige thema’s die in Hilversum gewoonlijk werden omzeild: van euthanasie tot transseksualiteit en van onvruchtbare huwelijken tot abortus.
Zelfs een onderwerp als pedofilie werd op de agenda gezet. Voormalig senator van de PvdA Brongersma, zelf pedofiel, kwam uitgebreid aan het woord. Zowel het publiek als de presentator liet hem rustig uitpraten. Postema oordeelde niet, hij luisterde.
Dat was in 1978. Het vakmanschap van Postema stond buiten kijf. ‘De moeilijkste onderwerpen kan hij helder en toch spannend aan de kijker overbrengen’, oordeelde de Leeuwarder Courant in dat jaar. ‘Dat is een zeldzame gave, waarvan gebruik moet worden gemaakt.’
Bij de Vara brak zijn gematigde politieke overtuiging hem op. Postema werd het slachtoffer van de richtingenstrijd bij de omroep, met een uitgesproken links en een gematigd links kamp. Symbool voor de onderlinge gevechten werd een haan, het beeldmerk van een nieuwe huisstijl.
In zijn biografie van de Vara uit 2009 schreef mediahistoricus Huub Wijfjes over de bezwaren van Postema. De snavel van het beest was volgens hem te scherp en, misschien nog wel erger, ‘de lange lellen daaronder leken te veel op kloten’.
Het was in die tijd dat mensen als hij en Wim Bosboom uit de gratie raakten, blikte Postema in 1995 terug in De Groene Amsterdammer. ‘Er ontstond een geweldige richtingenstrijd waarin de grootste minkukels opeens alles te vertellen kregen’. Dat hij het had gewaagd kanttekeningen te plaatsen bij het beleid van Marcel van Dam, destijds de Paus van de Vara, werd hem niet in dank afgenomen.
In 2008 was de wond nog niet geheeld, bleek uit een interview met NRC Handelsblad. ‘Onder de radicalisering bij de Vara heb ik echt geleden.’ Dat zei een man wiens moeder al voor de oorlog lid was van de Vara en die in zijn eerste jaren bij de omroep van rechtse media de bijnaam ‘Rooie Koos’ had gekregen. Hij was er trots op en beschouwde het als een geuzennaam.
Postema vervolgde zijn weg bij de NOS, als presentator en commentator. Hij verzuurde niet en schreef een andere klassieker op zijn naam, Klasgenoten, waarvan hij 175 afleveringen maakte. Hij startte met het programma bij de Vara, later adopteerden Veronica en RTL 4 het. Actief bleef hij tot op hoge leeftijd, voor onder meer de educatieve omroep RVU en Omroep Max.
Tussendoor had hij twee keer misgegokt. De eerste keer toen hij zich verbond met producent Joop van den Ende en voor een nieuwe zender, TV 10, dagelijks het nieuws zou gaan presenteren. TV 10 kwam nooit van de grond. Een andere commerciële zender waar hij zich aan verbond, Sport 7, werd al binnen vier maanden uit de lucht gehaald.
De reputatie van Postema bleef desondanks onomstreden. ‘Een levende legende’, oordeelde De Groene Amsterdammer in 1995 – Postema was pas 63. In hetzelfde stuk werd hij de ‘Walter Cronkite van de Lage Landen’ genoemd, een verwijzing naar een legendarische Amerikaanse nieuwspresentator.
De vergetelheid trof hem niet. In 2022 nog werd hij geïnterviewd door Elsevier. Postema sprak over het gemis van zijn vrouw, Ineke. Ze overleed in 2020. Ze hadden elkaar kort na de oorlog leren kennen en waren altijd samen gebleven. ‘Om me heen gaan ze allemaal dood, zelfs mijn vrouw’, constateerde hij mismoedig, maar ongebroken.
Een operatie had hem een teen gekost. Rotterdamse humor, boeken en zelfspot hielden de oude meester in een wooncomplex voor senioren in Soest op de been. Tegen de interviewer: ‘Mijn grote teen is verdwenen. Als je hem ergens vindt, hoor ik het graag.’
Drie maal Koos Postema
In 1975 werd Koos Postema ‘om te ontsnappen aan de waanzin die bij de Vara heerste’ voorlichter bij de gemeente Rotterdam. Al na vier weken diende hij zijn ontslag in. ‘Het was daar toen echt een vreselijke tijd. Overgedemocratiseerd, iedereen praatte over alles mee. Haat en nijd, totaal niet werkbaar.’
Sport was een van de rode draden in de loopbaan van Feyenoord-supporter Postema. In 1963 presenteerde hij zijn eerste grote sportevenement, de Elfstedentocht. Postema zat, in beeld, voortdurend te roken.
Met een onderbreking was Postema van 1977 tot 1989 een van de presentatoren van het radioprogramma Langs de Lijn. Zes jaar lang vormde hij een duo met Willem Ruis, de presentator van spelshows. ‘Bij het opnoemen van de voetbaluitslagen las ik mijn cluppie Feyenoord weleens twee keer voor als er was gewonnen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant