Vertegenwoordigen de Amerikaanse ambassadeurs hun land of in dit tijdperk vooral president Donald Trump? Recente incidenten waarbij de ambassadeurs in Polen en België hun gastland schofferen, wijzen op dat tweede. ‘Maga-discipelen’ worden de diplomaten wel genoemd.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Diplomaten kunnen heel wat maken. Dat is gegarandeerd in artikel 31 van het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer, dat onder meer ambassadeurs immuniteit voor vervolging biedt. Maar met rechten komen ook plichten, zoals verderop in het verdrag staat. Hoewel ze onschendbaar zijn, dienen ze de wetten van hun gastland te respecteren en ‘ze hebben ook een plicht zich niet te bemoeien met de interne aangelegenheden van een staat’.
Het jongste voorbeeld van een Amerikaanse ambassadeur die openlijk aanschopt tegen de geldende diplomatieke regels is Bill White. Afgelopen week mengde hij zich zonder directe aanleiding in een gevoelige Belgische zaak over besnijdenis van Joodse jongetjes.
Er loopt al enkele jaren een onderzoek naar illegale besnijdenissen in Antwerpen, die niet zijn uitgevoerd door een zogeheten moheel met de juiste medische kennis, zoals de Belgische wet verplicht. Niets minder dan antisemitisme, aldus White op X in de kapitalen die ook Trumps tweets kenmerken, gericht aan het Belgische volk en minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke: ‘In het bijzonder moeten jullie de achterlijke en anti semitische ‘vervolging’ stoppen van op de dit moment 3 Joodse religieuze figuren (moheels) in Antwerpen! Ze doen waar ze al duizenden jaren voor worden opgeleid.’ De vervolging zou volgens White religieuze vrijheden inperken.
België riep White op het matje om zijn inmenging in interne aangelegenheden. Hij overhandigde tijdens die berisping een brief om zijn beklag te doen over de Vlaamse parlementariër Conner Rousseau. Rousseau had Trump weken geleden in een filmpje op sociale media vergeleken met Adolf Hitler, onder meer vanwege het optreden van migratiedienst ICE. White eiste van de Belgische regering, waar Rousseau niet in zit, dat ze de video verwijdert op straffe van een Amerikaans inreisverbod voor hem.
White is allerminst de enige ambassadeur die ruziet met de regering van het gastland. Zo veroorzaakte Tom Rose deze maand wrevel in Polen. Aanleiding was ook daar kritiek op Donald Trump. Voorzitter Wlodzimierz Czarzasty van het Poolse parlement had het gewaagd zich uit te spreken tegen het nomineren van Trump voor de Nobelprijs voor de Vrede.
Volgens Czarzasty verdient Trump de prijs niet omdat hij een toonbeeld is van ‘machtspolitiek en hij via het gebruik van geweld transactionele politiek nastreeft’, verwijzend naar de kwesties Groenland en Venezuela. In de praktijk betekent dat het ‘schenden van het internationaal recht’.
Rose kondigde pardoes aan dat hij en zijn ambassade voortaan elk contact met Czarzasty weigeren: ‘We zullen niet toestaan dat iemand de Amerikaans-Poolse banden beschadigt, noch dat iemand Donald Trump niet respecteert.’ Premier Donald Tusk ageerde daartegen: ‘Bondgenoten moeten elkaar respecteren, niet de les lezen.’
In augustus bekritiseerde de Amerikaanse ambassadeur in Frankrijk, Charles Kushner (vader van Trumps schoonzoon Jared) in een open brief aan president Macron de Franse aanpak van antisemitisme. Hij verweet Frankrijk een ‘gebrek aan voldoende actie’ en koppelde de stijging van antisemitische incidenten onder meer aan Frankrijks erkenning van een Palestijnse staat. Dat zou ‘extremisten aanmoedigen, geweld aanwakkeren en Joods leven in Frankrijk in gevaar brengen’. In een boze reactie wees Frankrijk Kushner op zijn verplichtingen volgens het Verdrag van Wenen.
De Amerikaanse ambassadeurs die zijn aangesteld in Trumps tweede termijn lijken dat verdrag echter moedwillig negeren ten gunste van de agenda van hun president. Trump bezuinigt sterk op het diplomatenkorps en trekt tegelijkertijd de teugels aan. Meer dan 90 procent van de ambassadeurs die zijn benoemd in zijn tweede termijn hebben geen diplomatieke ervaring, aldus de Amerikaanse diplomatenvakbond Afsa. Het zijn vrienden, familie en rijke zakenlui die een post krijgen toebedeeld. Een anonieme EU-diplomaat omschrijft ze in The Guardian als ‘Maga-discipelen’.
Carrièrediplomaten moeten juist vertrekken. In december kregen rond de 25 ambassadeurs opeens te horen dat ze weg moeten, zonder dat er een opvolger klaarstaat – volgens kenners een ongehoorde stap. Zeker 80 landen hebben nu helemaal geen Amerikaanse ambassadeur. Degenen die er wel zitten, dienen als ‘persoonlijke vertegenwoordiger van de president’, aldus het ministerie van Buitenlandse zaken tegen CNN.
De taak van diplomaten is juist ook om vanuit hun ervaring tegenspraak te bieden, zegt voormalig Afghanistan-ambassadeur Ronald Neumann tegen Politico: ‘Loyaliteit aan beslissingen is altijd een fundamentele vereiste geweest voor de buitenlandse dienst van de VS, maar als intern eerlijk zijn wordt onderdrukt, zal de regering blind richting gevaarlijke situaties struikelen die te voorkomen zijn.’
Buitenlandse Zaken heeft van oudsher zelfs een kanaal waar diplomaten vertrouwelijk afwijkende meningen kunnen laten horen. Maar volgens een nieuwe richtlijn van het ministerie is ‘trouw’ een belangrijke graadmeter voor pro- of demotie.
Dat betekent onder meer het uitvoeren van Trumps nationale veiligheidsstrategie, waarin de EU geldt als tegenstander die vrijheden inperkt en waarin ‘nationale identiteiten teloorgaan’, een weinig verholen verwijzing naar migranten. ‘Amerikaanse diplomatie moet opkomen voor oprechte democratie, vrijheid van expressie en onbeschaamd het individuele karakter vieren van Europese naties.’
Daarom moeten diplomaten ‘verzet kweken tegen de huidige koers van Europa binnen Europese landen’. Ambassadeurs zetten om die reden Europese landen neer als naties in verval, waar het antisemitisme welig tiert. Ze pappen aan met eurosceptisch radicaal-rechts. Charles Kushner mat bijvoorbeeld breed uit over een ontmoeting met kopstukken Jordan Bardella en Marine Le Pen van Rassemblement National.
Of ze foeteren over immigratie, zoals voormalig fastfoodketenbaas Andrew Puzder, nu ambassadeur bij de EU. Migratie leidt volgens hem tot ‘een achteruitgang van culturele waarden’: ‘Hoeveel soevereiniteit hebben EU-lidstaten opgegeven?’ Datzelfde kun je je afvragen over de autonomie van diplomaten die dienen onder Trump.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant