De nieuwe kabinetsploeg is bekend, ministersposten zijn verdeeld, maar de portefeuilles nog niet. Zaterdag komt het aanstaande kabinet-Jetten bij elkaar voor het constituerend beraad. Het is de laatste kans om een extra potje te claimen of gevoelige onderwerpen af te stoten.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Een voor een kwamen de aanstaande bewindspersonen deze week op bezoek bij formateur Rob Jetten. Met de vervanging van D66’er Nathalie van Berkel – die na gesjoemel met haar cv een stap terug deed – door Eelco Eerenberg als staatssecretaris van Financiën heeft Jetten zijn kabinetsploeg rond. Voordat de premier en zeventien ministers zich opmaken voor de beëdiging en bordesfoto maandag, volgt zaterdag nog het constituerend beraad.
De ploeg komt bijeen op het ministerie van Algemene Zaken, het ministerie van de minister-president, voor deze oprichtingsvergadering van het nieuwe kabinet. Het is nog geen officiële ministerraad: de aanstaande bewindspersonen zijn nog niet beëdigd. De ministers maken er onder meer afspraken over wie elkaar bij afwezigheid vervangt, maar het is ook dé plek waar ze bepaalde dossiers met bijbehorende potjes naar zich toe kunnen trekken of potentiële beleidsbananenschillen van zich af kunnen stoten.
Bekend is het voorbeeld van toenmalig VVD-minister Melanie Maas Geesteranus (destijds bekend als Melanie Schultz van Haegen). Zij was in het kabinet-Rutte I minister van Infrastructuur en mocht in het daaropvolgende kabinet met de PvdA door in dezelfde rol. Tijdens haar eerste termijn had zij onder meer ‘het spoor’ in haar portefeuille, maar ze stootte dat in het constituerend beraad af naar PvdA-staatssecretaris Wilma Mansveld. De geschiedenis is bekend: Mansveld erfde met het Fyra-debacle een politieke bom en moest als politiek verantwoordelijke aftreden.
In de ervaring van Hugo de Jonge (CDA) is de vergadering vooral de formele afsluiting van de formatie en hét moment dat de nieuwe kabinetsploeg vooruitkijkt naar de ongetwijfeld turbulente periode die haar te wachten staat. ‘De verhalen over het beraad zijn vaak wat spannender dan de werkelijkheid. Het ís ook belangrijk: hier wordt de laatste klap op de portefeuilleverdeling gegeven, maar als je als bewindspersoon hier nog iets moet regelen, ben je echt te laat’, aldus de voormalige vicepremier die er in 2017 en 2022 bij was.
Ook kunnen de aanstaande ministers hier proberen alvast extra geld te reserveren voor de volgende begrotingsronde. ‘Ambtenaren wijzen hun ministers op mogelijke financiële lijken in de kast waar in het coalitieakkoord geen rekening mee is gehouden’, weet De Jonge. ‘Hier kun je de financiële rafelrandjes nog wegwerken, maar ze kunnen het niet te gek maken.’
Waar het zaterdag volgens De Jonge vooral om moet gaan, is het creëren van een groepsgevoel, van onderling vertrouwen. ‘Onderling binnen het kabinet, maar ook met de ambtenarij.’ Als oud-minister sprak hij een videoboodschap in die zaterdag vertoond zal worden. Samen met andere oud-bewindspersonen vertelt hij de nieuwe ploeg wat hun te wachten staat.
‘In 2017 en 2022 werd ons uitgelegd wat er bij het ministerschap komt kijken. De druk die het ambt met zich meebrengt en wat dat voor het thuisfront betekent.’ Bewindspersonen krijgen te horen hoe zij terechtkunnen bij Algemene Zaken en de NCTV voor ondersteuning, ook psychologisch.
‘Zaterdag wordt een realitycheck: vanaf dan kijkt de samenleving anders naar je. Je weet niet hoelang dat leuk blijft en wanneer het grimmig wordt. Het is goed dat we daar eerlijk over zijn.’ De Jonge, die als coronaminister zwaar werd beveiligd, tot aan de voordeur, geeft de ministers mee dat het heftig kan worden. ‘Je hoeft je niet groter te houden dan nodig is.’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant