De invoerheffingen waarmee president Donald Trump vorig jaar de wereldhandel op zijn kop zette, zijn onwettig. Dat oordeelde het Amerikaanse Hooggerechtshof vrijdag. De heffingen worden per direct teruggedraaid.
is economieredacteur van de Volkskrant.
Met het oordeel slaat het Hooggerechtshof Trump zijn belangrijkste economische wapen op het wereldtoneel uit handen. De president zette de heffingen vorige maand nog in om Europese landen die Groenland te hulp schoten onder druk te zetten. Eerder gebruikte hij ze om voordelige deals los te peuteren bij de Europese Unie en tal van andere handelspartners, en om hem onwelgevallige regeringen, zoals die van Brazilië en India, te straffen.
Trump deed dit alles met een beroep op de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) uit 1977. Die geeft de president een waaier aan middelen om op te treden tegen noodsituaties op het gebied van nationale veiligheid, economie en buitenlands beleid.
Er staat onder meer in dat de president de ‘import’ van goederen kan ‘reguleren’, maar het woord tarief komt niet in de wet voor. Volgens de Amerikaanse grondwet is het aan het Congres om heffingen op te leggen en regels op te stellen voor buitenlandse handel.
Het Hooggerechtshof bevestigt dat nu, en oordeelt daarom dat de heffingen onwettig zijn. Dat doet het met een meerderheid van zes tegen drie: alleen de conservatieve opperrechters Brett Kavanaugh, Samuel Alito en Clarence Thomas stemden tegen.
‘De president claimt de buitengewone bevoegdheid om eenzijdig tarieven op te leggen zonder beperkingen wat betreft bedrag, duur en reikwijdte’, schrijft opperrechter John Roberts in het vonnis. Daarvoor zou hij ‘duidelijke toestemming van het Congres’ moeten hebben, maar die ontbreekt.
Het vonnis geldt voor de invoerheffingen die Trump vorig jaar aan tal van landen oplegde op ‘Liberation Day’, en de heffingen die later volgden als uitvloeisel van handelsovereenkomsten. Heffingen op de import van onder meer staal en aluminium blijven van kracht, omdat ze rusten op een andere wettelijke basis. Trump stelde eerder dat een negatief oordeel een ‘vreselijke klap’ zou zijn voor de Verenigde Staten.
Dat het Hooggerechtshof zo duidelijk paal en perk stelt aan Trumps macht, is opvallend. Zes van de negen opperrechters staan bekend als conservatief en zijn hem over het algemeen goed gezind. Meermaals nam Trump vorig jaar maatregelen die in strijd leken met zijn grondwettelijke macht, bijvoorbeeld in zijn strijd tegen immigratie en overheidsuitgaven. In veel gevallen kreeg hij achteraf groen licht van het Hooggerechtshof.
Dat hij dat nu niet krijgt, heeft grote consequenties. De Amerikaanse overheid heeft inmiddels naar schatting ruim 175 miljard dollar aan invoerheffingen geïnd. Dat is zo’n 3,3 procent van de totale overheidsinkomsten in 2025. De inkomsten uit tarieven zijn dekking voor belastingverlagingen die Trump in de zomer invoerde.
Het is onduidelijk of bedrijven dat geld nu kunnen terugvorderen. Vermoedelijk belandt die kwestie opnieuw voor de rechter.
Dat de route via de IEEPA is afgesloten, betekent niet dat de tarievenstorm uit het Witte Huis definitief is gaan liggen. ‘We vinden wel iets, een andere manier om iets soortgelijks te doen, maar dat zal omslachtiger zijn’, aldus Trump vorige maand. Zijn belangrijkste economisch adviseur Kevin Hassett opperde eerder vervangende heffingen van 10 procent.
Mogelijk zal Trump daarvoor een beroep doen op de Trade Act uit 1974, die een Amerikaanse president de macht geeft heffingen van maximaal 15 procent op te leggen om een disbalans in handel op te lossen. Die heffingen hebben wel een maximale looptijd van 150 dagen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant