De meeste Nederlanders willen graag klimaatbewust leven en hun steentje bijdragen aan een duurzamere omgeving. Als burgers hun gedrag veranderen, kunnen er megatonnen CO2 bespaard worden. Maar daar moet de overheid wel eerst de juiste prikkels voor geven.
De meeste Nederlanders maken zich zorgen om het veranderende klimaat en willen daar op hun manier iets aan doen. Vaker fietsen in plaats van de auto pakken, vaker vegetarisch eten of de tuin vergroenen, bijvoorbeeld.
Ons gedrag heeft grote impact op het klimaat. Als iedereen in Nederland duurzame stapjes zet en de levensstijl iets zou aanpassen, kan dat volgens TNO tot wel 17 megaton aan CO2-uitstoot besparen. Ter illustratie: dat is 1,5 keer de uitstoot van Tata Steel. Dat zou aanzienlijk helpen om de afgedreven klimaatdoelen te halen.
Dat staat in het nieuwe advies Aan de slag met gedrag! van wetenschappers van de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR). Tweederde van de Nederlandse uitstoot van broeikasgassen is gelinkt aan consumptie, zoals voedselproductie of de aanschaf van elektronica of kleding. Een deel van die voetafdruk is te verkleinen. Ook valt er grote winst te behalen in warmtepompen, isolatie van woningen, plantaardig voedsel en duurzaam reizen.
De wetenschappers zien grote bereidheid onder burgers om hun levensstijl enigszins aan te passen als dat het klimaat ten goede komt. Dat is in lijn met eerder wetenschappelijk onderzoek. Tegelijkertijd denken veel mensen ten onrechte dat anderen minder klimaatzorgen hebben of actie ondernemen dan zijzelf.
Daarom ligt de bal eerst bij de overheid, zegt hoogleraar omgevingspsychologie Linda Steg, die aan het advies schreef. "Ons gedrag aanpassen is nu vaak nog heel onaantrekkelijk: het kost tijd, geld en moeite." Dat heeft onder meer te maken met gevestigde belangen, zoals de lobby van bedrijven.
Als we klimaatbelastend gedrag willen veranderen, moeten we dus niet alleen naar consumenten wijzen, denkt Steg. "Het systeem moet anders." De overheid kan bijvoorbeeld positieve financiële prikkels verbinden aan duurzaam gedrag, zoals treinreizen goedkoper maken dan vliegen, of het vegetarische aanbod in bedrijfskantines stimuleren. Tegelijkertijd kan schadelijk gedrag worden ontmoedigd, bijvoorbeeld door daar een prijskaartje aan te hangen. Een voorbeeld is de veelbesproken vleestaks of het verminderen van parkeerplekken.
Ook het verbod op fossiele reclames, dat Amsterdam en andere gemeenten hebben ingevoerd, is volgens de hoogleraar een stap in de goede richting. Zulke reclames voor bijvoorbeeld vliegvakanties, vlees of een cruise gaven dubbele signalen. Steg: "Aan de ene kant moeten mensen duurzamer leven, aan de andere kant maakt de overheid het tegenovergestelde goedkoop en normaal. Dat werkt niet."
Geen beter milieu dan een milieu dat bij onszelf begint dus: het kabinet en bedrijven kunnen er volgens de Klimaatraad voor zorgen dat duurzaam gedrag normaal wordt. Bijvoorbeeld door goed openbaar vervoer te regelen, betaalbaar duurzaam voedsel aan te bieden en wijken te vergroenen.
Een belangrijke voorwaarde is rechtvaardigheid: het moet betaalbaar zijn voor burgers en grote uitstoters moeten worden belast. Het zou niet eerlijk zijn als Nederlanders met een smalle beurs de lasten moeten dragen van hoge energiekosten of de prijs van een treinkaartje, terwijl zij vaak minder vervuilen.
Het advies wordt volgende week aan het nieuwe kabinet overhandigd.
Source: Nu.nl algemeen