Terwijl de diplomatie nog wordt voortgezet, brengen de Verenigde Staten alles in stelling voor een mogelijke aanval op Iran. Op gezag van veiligheidsadviseurs in Washington melden Amerikaanse media dat de strijdkrachten in staat zijn dit weekend al aan te vallen. President Donald Trump zou echter nog geen beslissing hebben genomen.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Eerder deze week lieten zegslieden in het Witte Huis aan verslaggevers weten dat de Amerikaanse strijdkrachten, die inmiddels in het Midden-Oosten zijn gestationeerd, medio maart gereed kunnen zijn voor een mogelijke aanval. Hoge functionarissen op het gebied van nationale veiligheid kwamen woensdag in de Situation Room van het Witte Huis bijeen. Daar zou hun zijn meegedeeld dat er nog zo’n vier weken nodig zijn om de strijdkrachten in de regio op ‘volledige’ sterkte te brengen.
Tegelijk zwellen de geluiden aan dat een Amerikaanse aanval aanstaande is. De Poolse premier Donald Tusk riep zijn landgenoten donderdag op Iran onmiddellijk te verlaten, omdat de kans op een conflict ‘erg reëel’ is, zelfs in de komende uren. Het Kremlin sprak van een ‘ongekende escalatie van de spanningen in de regio’. Woordvoerder Dimitri Peskov zei echter te verwachten dat ‘politieke en diplomatieke middelen en onderhandelingen nog steeds de boventoon zullen voeren in de zoektocht naar een oplossing’.
De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov zei woensdag in een interview met de Saoedische zender Al-Arabiya dat elke Amerikaanse aanval op Iran ernstige gevolgen zal hebben. Hij riep op tot terughoudendheid. ‘Iedereen begrijpt dat dit spelen met vuur is’, aldus Lavrov. Bij aanvallen op nucleaire installaties in juni door de VS en Israël ‘bestond, voor zover wij kunnen beoordelen, een reëel risico op een nucleair incident’.
Volgens de Military Air Tracking Alliance, een internationaal netwerk dat vluchtgegevens analyseert, zijn tientallen Amerikaanse gevechtsvliegtuigen, waaronder F-35’s, F-22’s en F-16’s, de afgelopen dagen vertrokken vanaf bases in de VS en Europa richting het Midden-Oosten. Ook werden meer dan 85 tankvliegtuigen en ruim 170 vrachtvliegtuigen geteld die naar de regio onderweg waren.
De kern van de Amerikaanse ‘armada’, zoals de Amerikaanse president Donald Trump zijn oorlogsvloot noemt, bestaat uit twee kolossale vliegdekschepen. De USS Abraham Lincoln kwam eind januari al aan in de wateren rond Iran. De USS Gerald Ford, het modernste vliegdekschip van de Amerikaanse marine, is vanuit de Middellandse Zee onderweg met drie torpedobootjagers.
Teheran en Moskou begonnen donderdag samen militaire oefeningen voor de kust van Iran, in de Golf van Oman en het noorden van de Indische Oceaan. ‘Doel is de maritieme veiligheid en de banden tussen de marines van de twee landen te versterken’, aldus het Iraanse persbureau Isna, zonder te melden hoe lang de oefeningen zullen duren. Eerder deze week hield de Iraanse Revolutionaire Garde oefeningen in de strategisch belangrijke Straat van Hormuz, een zeestraat die wordt gebruikt voor het transport van olie en LNG.
Amerikaanse en Iraanse onderhandelaars voerden dinsdag in Genève voor de tweede maal indirecte gesprekken om een crisis tussen Washington en Teheran af te wenden. Hoewel er positieve geluiden klonken uit het Iraanse kamp, verklaarde de Amerikaanse vicepresident JD Vance dat Iran nog niet bereid is gevolg te geven aan de eis van president Trump om bepaalde ‘rode lijnen’ niet te overschrijden. Oman faciliteert als bemiddelaar de onderhandelingen.
In Teheran en andere Iraanse steden werd deze week opnieuw, zij het op veel kleinere schaal dan vorige maand, geprotesteerd tegen het regime van ayatollah Ali Khamenei. Het einde van de rouwperiode na de opstand vorige maand, die volgens de sjiitische traditie veertig dagen duurt, werd op diverse plekken aangegrepen om bijeenkomsten te houden waar leuzen tegen het regime werden geroepen. Soms werd daarop met geweld gereageerd door de veiligheidsdiensten.
Volgens getuigen en activisten met wie persbureau Reuters sprak, openden troepen in de Koerdische stad Abdanan het vuur op honderden rouwenden die zich op een begraafplaats hadden verzameld. Op video’s was te zien hoe mensen uiteenrenden zodra er werd geschoten. Ook klonken kreten als ‘Dood aan de dictator’, een verwijzing naar Opperste Leider Ali Khamenei.
Tijdens de protesten van begin vorige maand vielen veruit de meeste doden op 8 en 9 januari. Na een oproep van de vroegere kroonprins Reza Pahlavi waren mensen massaal de straat op gegaan. Het regime reageerde daarop door het internet af te sluiten en met scherp, zelfs met machinegeweren, op de betogers te schieten. De rouwperiode liep vanaf dinsdag af.
Tijdens de volksopstand van 1979 tegen de sjah speelden de veertig dagen rouw een belangrijke rol. Telkens traden de veiligheidstroepen hard op tegen protesten tijdens rouwbijeenkomsten. De doden die daarbij vielen werden veertig dagen later herdacht, opnieuw met protest, opnieuw met keiharde repressie tot gevolg, enzovoorts.
Om dit voor te zijn, werden dinsdag door de autoriteiten in moskeeën in diverse Iraanse steden rouwbijeenkomsten georganiseerd voor de slachtoffers van wat het regime ‘gewelddadige acties van door het buitenland aangestuurde terroristen’ noemt. Bij begraafplaatsen werden uit voorzorg veiligheidstroepen gestationeerd. ‘Ze probeerden te voorkomen dat de geschiedenis zich zou herhalen, maar dat is ze niet gelukt’, zei een mensenrechtenactivist in Iran die anoniem wilde blijven tegen Reuters.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant