Je hebt ze op werk, in de trein, op de bank en in de sportschool op je hoofd of in je oren. Maar uit nieuw onderzoek blijkt dat álle geteste koptelefoons en oordopjes stoffen bevatten die schadelijk zijn voor de gezondheid. Het gaat om chemische stoffen die in verband staan met kanker, problemen in de hersenontwikkeling en het vervrouwen van mannelijke kenmerken.
Het onderzoek komt van het ToxFREE LIFE for All-project, een samenwerking van maatschappelijke organisaties uit Midden-Europa. Zij kochten 81 koptelefoons en oordopjes, zowel in-ear als over-ear. De producten lagen in winkels in Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Slovenië en Oostenrijk, en werden ook besteld via de online platforms Shein en Temu. Daarna gingen de apparaten naar een laboratorium, waar ze zijn getest op een reeks bekende schadelijke stoffen.
Volgens de onderzoekers zaten er in elk getest product gevaarlijke chemische stoffen in de kunststoffen. Ook modellen van grote merken als Bose, Panasonic, Samsung en Sennheiser bevatten die stoffen. De fabrikanten hebben niet gereageerd op verzoeken om commentaar. De campagnevoerders spreken van "een marktbrede mislukking" en pleiten voor brede verboden op hele groepen hormoonverstorende stoffen in consumentenproducten en voor meer openheid van fabrikanten over wat er in hun spullen zit.
Bij 98 procent van de monsters vonden de onderzoekers bisfenol A (BPA). In meer dan driekwart van de gevallen zat ook de vervangende stof bisfenol S (BPS) in het materiaal. Deze stoffen maken plastic harder, maar ze werken in het lichaam als een soort kunstmatig oestrogeen. Ze kunnen zorgen voor vervrouwelijking van mannen, vroege puberteit bij meisjes en een hoger risico op bepaalde vormen van kanker. Eerder onderzoek liet zien dat bisfenolen uit synthetisch materiaal in zweet kunnen terechtkomen en via de huid het lichaam in kunnen gaan.
Chemiedeskundige Karolína Brabcová van Arnika, een van de deelnemende organisaties, waarschuwt voor het langdurige contact: "Deze chemische stoffen zijn niet alleen toevoegingen; ze kunnen vanuit de koptelefoon in ons lichaam terechtkomen." Volgens haar versnellen warmte en zweet tijdens sporten die overdracht naar de huid. Ze zegt dat er geen direct acuut gezondheidsrisico is, maar dat de lange blootstelling, vooral bij tieners, reden is voor zorg. Ze benadrukt dat er geen veilig niveau is voor hormoonverstoorders die onze eigen hormonen nabootsen.
Naast bisfenolen vonden de onderzoekers ook andere gevaarlijke stoffen. In sommige producten zaten ftalaten, bekende stoffen die de voortplanting kunnen aantasten en de vruchtbaarheid kunnen verlagen. Er werden ook gechloreerde paraffines gevonden, die gelinkt zijn aan schade aan lever en nieren. Verder troffen ze gebromeerde en organofosfaat-vlamvertragers aan, die ook hormoonverstorende eigenschappen kunnen hebben. De meeste van deze stoffen zaten wel in kleine hoeveelheden, maar de onderzoekers waarschuwen voor het zogenoemde "cocktaileffect": mensen krijgen elke dag via veel verschillende bronnen kleine doses binnen, die samen een groot effect kunnen hebben op de lange termijn.
De ToxFree-campagne wijst erop dat koptelefoons en oordopjes in korte tijd van handige extra naar vaste metgezel zijn gegaan. Mensen dragen ze uren per dag, vaak direct op de huid, soms met een laagje zweet ertussen. Door dat intensieve gebruik zien de organisaties koptelefoons als een duidelijke bron van blootstelling aan hormoonverstorende stoffen. Zij willen strengere regels, waarbij complete groepen van dit soort chemie in consumentenproducten worden verboden, in plaats van per stof achteraf te reageren als er problemen opduiken.
Dit onderzoek is het derde in een reeks van ToxFree. Eerder vonden de onderzoekers bisfenol A in fopspenen voor baby’s, zelfs in sommige modellen die als BPA-vrij op de markt kwamen. Ook bleek dat één op de drie damesonderbroeken giftige stoffen bevatte. Volgens de campagnevoerders laat de nieuwe studie zien dat schadelijke chemische stoffen diep zijn doorgedrongen in alledaagse producten, zonder dat consumenten weten wat ze precies op hun huid dragen of in hun mond stoppen.
Een lijst van alle geteste koptelefoons vind je hier
Alle verkrijgbare koptelefoons en in-ears bevatten potentieel kankerverwekkende stoffen (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)
Source: Fok frontpage